Kinh tế Mỹ: Việc làm khởi sắc, Fed giữ lập trường thận trọng

Thị trường tài chính Hoa Kỳ trong tuần qua biến động mạnh trước loạt dữ liệu kinh tế mới. Báo cáo bảng lương phi nông nghiệp tháng 6 cho thấy nền kinh tế Mỹ tạo thêm 147.000 việc làm mới, vượt xa kỳ vọng, trong khi tỷ lệ thất nghiệp giảm còn 4,1%. Thị trường lao động tiếp tục chứng minh sức bền bất chấp chi phí vay vốn cao và điều kiện tín dụng thắt chặt.

Tuy nhiên, số liệu này làm suy yếu kỳ vọng về khả năng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất trong tháng 7, vốn từng được các nhà đầu tư đặt cược cao sau các tín hiệu mềm trước đó. Chủ tịch Fed Jerome Powell tuyên bố rằng quyết định chính sách sẽ tiếp tục “phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu kinh tế thực tế”, đồng thời cảnh báo rằng các biện pháp thuế quan mới được đề xuất bởi chính quyền có thể tạo ra áp lực lạm phát ngược, khiến Fed cần thêm thời gian để đánh giá tác động.

Thị trường trái phiếu phản ứng mạnh: lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm tăng lên gần 4,5%, trong khi đồng USD tiếp tục tăng giá so với rổ tiền tệ chủ chốt.

Thượng viện Mỹ thông qua gói chính sách đối nội toàn diện của Tổng thống Trump

Bên cạnh các diễn biến kinh tế, chính trị Mỹ cũng sôi động với các tranh luận về dự luật chi tiêu và cải cách thuế được gọi là “Dự luật Lớn và Đẹp” – một trong những kế hoạch tài khóa lớn nhất kể từ Đạo luật Giảm thuế và Việc làm năm 2017.

Ngày 1/7, Thượng viện Mỹ do đảng Cộng hòa kiểm soát đã thông qua gói chính sách đối nội toàn diện của Tổng thống Donald Trump với tỷ lệ phiếu sít sao 51 phiếu thuận/50 phiếu phản đối.

Phiên họp bỏ phiếu “marathon” của Thượng viện Mỹ đã kéo dài đến hơn 24 giờ, trong đó các Thượng nghị sĩ đã bỏ phiếu biểu quyết về hàng chục đề xuất thay đổi đối với dự luật này và các nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa đã kéo dài nhiều cuộc bỏ phiếu khi tìm cách giành được sự ủng hộ của những người phản đối.

Tuy nhiên, vẫn có 3 thượng nghị sĩ của đảng Cộng hòa cùng toàn bộ 47 thượng nghị sĩ của đảng Dân chủ bỏ phiếu phản đối dự luật này.

Cuối cùng, dự luật đã hội đủ số phiếu cần thiết để thông qua sau khi Phó Tổng thống JD Vance đã phá vỡ thế bế tắc thông qua một tu chính án chung được chấp thuận tương tự với tỷ lệ phiếu bầu là 51-50.

Trước đó, dự luật đã được Hạ viện Mỹ thông qua hôm 22/5 với tỷ lệ sít sao 215/214. Dự luật sửa đổi này hiện được chuyển trở lại Hạ viện, nơi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson của đảng Cộng hòa sẽ buộc phải nhanh chóng thông qua trước thời hạn 4/7 do ông Trump đặt ra dù nhà lãnh đạo Mỹ đã tuyên bố sẵn sàng lùi thời hạn chót.

Cuộc bỏ phiếu ngày 1/7 là thắng lợi lập pháp quan trọng của đảng Cộng hòa khi kỳ vọng dự luật sẽ trở thành trọng tâm trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump và định hướng lại đáng kể vai trò của chính quyền liên bang.

Dự luật bao gồm việc gia hạn các khoản cắt giảm thuế từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump hồi năm 2017, cũng như tăng ngân sách cho quân đội và thực hiện các kế hoạch thực thi luật nhập cư và trục xuất hàng loạt của Tổng thống Trump.

Để bù đắp chi phí, dự luật sẽ cắt giảm khoảng 1.000 tỷ USD từ Medicaid - chương trình bảo hiểm y tế liên bang dành cho người thu nhập thấp và người khuyết tật và nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe khác. Văn phòng Ngân sách Quốc hội cho biết gần 12 triệu người sẽ mất bảo hiểm y tế nếu dự luật trở thành luật.

Dự luật cũng dự kiến cắt giảm sâu ngân sách dành cho chương trình hỗ trợ thực phẩm (SNAP) và tài trợ năng lượng sạch. Nếu trở thành luật, gói biện pháp này của Tổng thống Trump sẽ khiến trần nợ công của Mỹ tăng lên mức 5.000 tỷ USD.

Anh, EU đối mặt căng thẳng thương mại với Mỹ

Tại Anh, thị trường tài chính rung lắc đầu tuần khi Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves chịu áp lực trong Quốc hội vì các chính sách cải cách phúc lợi xã hội và điều chỉnh ngân sách đầy tranh cãi. Sự kiện gây ra đợt bán tháo trái phiếu chính phủ, với lợi suất trái phiếu 10 năm vọt lên mức 4,68%, mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng ngắn hạn dưới thời cựu Thủ tướng Liz Truss vào năm 2022.

Tuy nhiên, Thủ tướng Keir Starmer đã công khai lên tiếng ủng hộ Reeves, qua đó góp phần ổn định thị trường. Đồng bảng Anh giảm nhẹ so với USD nhưng dần phục hồi vào cuối tuần. Các nhà phân tích cho rằng sự nhất quán trong chính sách tài khóa sẽ là yếu tố then chốt trong việc giữ ổn định thị trường trái phiếu và lòng tin nhà đầu tư.

Cùng lúc, Liên minh châu Âu (EU) đang tích cực đàm phán với chính quyền Mỹ để ngăn chặn khả năng áp thuế 10% lên hàng hóa công nghệ, ô tô điện và thiết bị công nghiệp từ EU – một động thái được Mỹ xem là biện pháp bảo hộ ngành sản xuất trong nước. Chỉ số STOXX 600 của khu vực tăng nhẹ trong tuần (+0,6%) nhưng vẫn chịu áp lực do lo ngại căng thẳng thương mại leo thang.

Chính trường Thái Lan giữa vòng xoáy mới

Trong vòng chưa đầy hai tuần, Thái Lan đã trải qua một loạt biến động chính trị gây chấn động, trong đó đỉnh điểm là việc Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra bị đình chỉ nhiệm vụ.

Việc này không chỉ làm lung lay quyền lực của chính phủ đương nhiệm, mà còn phản ánh sự bất ổn đã kéo dài nhiều năm tại nước này, nguy cơ đưa chính trường Thái Lan vào vòng xoáy mới.

Tòa án Hiến pháp Thái Lan ngày 1-7 đã tạm đình chỉ nhiệm vụ của Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra trong vòng 15 ngày, để điều tra cáo buộc nhà lãnh đạo này thiếu minh bạch và vi phạm chuẩn mực đạo đức liên quan đến cuộc điện đàm bị rò rỉ thông tin với Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen. Chính quyền Thái Lan hiện do Phó Thủ tướng Suriya Juangroongruangkit tạm quyền lãnh đạo.

Ngày 3/7, nhân sự mới trong nội các cải tổ lần đầu tiên của Thái Lan gồm 14 người đã tuyên thệ nhậm chức trước Nhà vua Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua (Rama X). Do bị đình chỉ chức vụ Thủ tướng, bà Paetongtarn Shinawatra dự lễ tuyên thệ với vị trí Bộ trưởng Văn hóa.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Thái Lan, nội các cải tổ được Nhà vua phê chuẩn, nhưng trước khi lễ tuyên thệ nhậm chức diễn ra, Thủ tướng bị đình chỉ chức vụ.

Theo Người phát ngôn Văn phòng Thủ tướng Jirayu Houngsub, một cuộc họp nội các đặc biệt diễn ra chiều 3/7. Nội dung chính trong cuộc họp đầu tiên của nội các mới là quy định trách nhiệm và phân công nhiệm vụ của các Phó Thủ tướng và Bộ trưởng.

Một số chuyên gia luật cho biết, Thủ tướng tạm quyền có thể điều hành nội các trong một số công việc thuộc thẩm quyền của Thủ tướng, tuy nhiên quyền lực có thể bị hạn chế, đặc biệt là việc không thể ra quyết định giải tán Hạ viện.

Phát biểu trước báo giới sau diễn biến trên, bà Paetongtarn Shinawatra giải thích, cuộc điện đàm với Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen xuất phát từ thiện chí vì lợi ích của đất nước. Ý định của bà hoàn toàn là nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia và sự an toàn của binh sĩ Thái Lan, đồng thời kêu gọi những ai đã lắng nghe kỹ đoạn ghi âm bị rò rỉ hãy hiểu rằng bà không hề có ác ý.

Việc đình chỉ nhiệm vụ Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra chỉ là phần nổi của tảng băng chìm ẩn chứa nhiều mâu thuẫn trên chính trường Thái Lan. Lúc này, nhiều lực lượng chính trị đã lên tiếng, đòi hỏi phế truất đương kim Thủ tướng Thái Lan. Các cuộc biểu tình lớn cũng nổ ra tại Bangkok với nhiều yêu sách.

Thị trường tài chính Thái Lan cũng phản ứng tức thì với những bất cập trong nền chính trị. Chỉ 3 ngày sau vụ rò rỉ ghi âm, chỉ số chứng khoán SET sụt giảm hơn 4%. Các nhà đầu tư quốc tế lo ngại không chỉ vì một đoạn băng, mà vì một Thái Lan với hệ thống chính trị quá mong manh. Ngân hàng Trung ương Thái Lan vừa quyết định duy trì lãi suất ở 1,75% nhưng cảnh báo có thể tiếp tục hạ chỉ số này nếu tình hình kinh tế trở nên tiêu cực hơn trong bối cảnh hiện nay. Việc Thái Lan - một trong những mắt xích kinh tế quan trọng trong khu vực và trên thế giới rơi vào bất ổn cũng khiến cộng đồng quốc tế không khỏi lo lắng. Bình luận về diễn biến hiện nay, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh bày tỏ hy vọng đối tác này sẽ duy trì ổn định và phát triển.

Cho dù chính trường Thái Lan đang trải qua giai đoạn bất ổn, nhưng vẫn còn những tia hy vọng trong trung và dài hạn nếu các lực lượng chính trị đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu. Từ đó, tận dụng khủng hoảng để thúc đẩy cải cách thể chế, biến khủng hoảng thành bước ngoặt để xứ sở Chùa Vàng thoát khỏi chu kỳ bất ổn kéo dài.

Thổ Nhĩ Kỳ: Bắt giữ lãnh đạo đối lập, khủng hoảng lạm phát

Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đối mặt bất ổn kinh tế - chính trị sau khi Thị trưởng Istanbul Ekrem İmamoğlu bị bắt giữ với cáo buộc kích động bạo loạn. Sự kiện này khiến thị trường phản ứng tiêu cực: đồng lira giảm hơn 13%, rơi xuống mức thấp kỷ lục ~42 lira/USD; thị trường chứng khoán Istanbul mất gần 9% giá trị. Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ buộc phải bán ra khoảng 25 tỷ USD dự trữ ngoại hối để ổn định tỷ giá.

Tỷ lệ lạm phát chính thức được điều chỉnh tăng lên gần 30%, trong khi các nhà kinh tế dự báo lãi suất cơ bản có thể vượt mốc 60% nếu khủng hoảng không được kiểm soát sớm. 

Triển vọng kinh tế toàn cầu 6 tháng cuối năm 2025: Tăng trưởng mong manh trong sóng gió

Tuần qua, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vừa thông tin, phong vũ biểu thương mại hàng hóa toàn cầu (GTB) - chỉ số hỗn hợp về buôn bán hàng hóa toàn cầu, đã tăng lên 103,5 (từ mức 102,8 trong tháng 3-2025) do các nhà nhập khẩu mua lượng lớn hàng hóa dự phòng trước làn sóng thuế quan. Tuy nhiên, chỉ số đơn đặt hàng xuất khẩu mới giảm còn 97,9, báo hiệu tăng trưởng thương mại sẽ giảm vào cuối năm 2025.

Số liệu của WTO tương đồng với quan điểm của các tổ chức thương mại, trong bối cảnh nhiều lo ngại về một chu kỳ giảm tốc kéo dài. Theo dự báo mới nhất của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), Tổng sản phẩm nội địa (GDP) toàn cầu năm 2025 có thể chỉ tăng khoảng 2,9%, thấp hơn mức trung bình lịch sử và cũng là mức thấp nhất kể từ sau đại dịch Covid-19. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tỏ ra lạc quan hơn với dự báo tăng trưởng 3,3%, nhưng vẫn nhấn mạnh rủi ro đang nghiêng về hướng tiêu cực.

Nhận định này gần thực tế, khi xung đột giữa Iran và Israel vẫn còn nguy cơ leo thang thành chiến tranh khu vực. Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển gần 20% lượng dầu thô toàn cầu, trở thành điểm nghẽn tiềm ẩn cho thị trường năng lượng. Giá dầu Brent đã tăng gần 10 USD/thùng kể từ đầu tháng 6.

Nhiều nhà phân tích cho rằng, nếu xung đột kéo dài, giá dầu có thể vượt ngưỡng 110 USD/thùng. Tác động dây chuyền là không thể xem nhẹ, đặc biệt đối với các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng lớn như châu Âu và Nhật Bản.

Trong khi đó, chiến sự Nga - Ukraine tiếp tục kéo dài mà chưa thấy lối thoát. Tác động của cuộc xung đột này không còn giới hạn trong lĩnh vực năng lượng mà đã lan sang chuỗi cung ứng nông sản, kim loại...

Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu và ổn định chính trị, đang bị kìm hãm với mức tăng trưởng dự kiến chỉ 1,0-1,3% trong năm 2025. Dù lạm phát tại Lục địa già đã hạ nhiệt, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vẫn duy trì lãi suất cao hơn mức trung bình để kiểm soát rủi ro, khiến đầu tư và tiêu dùng suy yếu.

Kinh tế Mỹ và Trung Quốc cũng không còn là điểm tựa tăng trưởng như giai đoạn trước. Mỹ đang đối mặt với bước ngoặt khi các chính sách thương mại cứng rắn hơn.

Triển vọng nửa cuối năm 2025 của kinh tế toàn cầu là một bức tranh đa chiều, trong đó những mảng tối màu vẫn lấn át. Tuy nhiên, cơ hội vẫn còn nếu các nền kinh tế lớn duy trì được ổn định vĩ mô và có sự phối hợp chính sách linh hoạt.

Việc điều chỉnh danh mục đầu tư, chuyển hướng sang các thị trường mới nổi năng động và các ngành hàng thiết yếu như năng lượng, nông nghiệp, công nghệ sản xuất thông minh… sẽ là chiến lược khả thi.

Với kịch bản hiện nay, kinh tế toàn cầu nửa cuối 2025 đòi hỏi cả chính phủ lẫn doanh nghiệp ứng phó thận trọng, thích ứng và đổi mới trong mọi quyết sách. Đây không chỉ là giai đoạn vượt bão, mà còn là phép thử cho khả năng chống chịu và phục hồi bền vững của hệ thống kinh tế thế giới.

Mỹ dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu phần mềm thiết kế chip sang Trung Quốc

Ngày 2/7, hãng tin Bloomberg dẫn tuyên bố của Tập đoàn Siemens AG của Đức cho biết công ty đã nhận được thông báo từ Chính phủ Mỹ về việc chấm dứt các hạn chế xuất khẩu phần mềm thiết kế chip sang Trung Quốc.

Theo tuyên bố của Siemens, Bộ Thương mại Mỹ đã thông báo cho Siemens một trong những nhà cung cấp phần mềm thiết kế chip hàng đầu thế giới , yêu cầu xin giấy phép của chính phủ để kinh doanh tại Trung Quốc không còn được áp dụng. Siemens cũng đã khôi phục quyền truy cập đầy đủ của khách hàng tại Trung Quốc vào phần mềm và công nghệ của tập đoàn.

Bộ Thương mại Mỹ chưa phản hồi về thông tin trên. Hai nhà cung cấp phần mềm tự động hóa thiết kế điện tử hàng đầu khác gồm Cadence và Synopsys chưa cho biết có nhận được các thông báo tương tự hay không.

Tháng 5 vừa qua, Mỹ đã yêu cầu một số công ty, trong đó có đơn vị EDA của Siemens, Cadence và Synopsys, phải xin giấy phép trước khi xuất khẩu các mặt hàng như phần mềm thiết kế và hóa chất phục vụ sản xuất chất bán dẫn cho các đối tác Trung Quốc. Đây là một trong những biện pháp đáp trả việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu một số loại đất hiếm thiết yếu.

Theo các điều khoản đã được hai bên nhất trí hồi tuần trước, Mỹ cam kết cho phép xuất khẩu phần mềm thiết kế chip cũng như ethane và động cơ máy bay đến Trung Quốc, với điều kiện Bắc Kinh thực hiện cam kết đẩy nhanh phê chuẩn việc xuất khẩu đất hiếm.

(TTGCVT tổng hợp)