Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểu kinh tế - chính trị thế giới tuần cuối tháng 11/2020
Cập nhật: 30-11-2020

Tuần qua thông tin  chính quyền Trump chấp nhận chuyển giao quyền lực cho Biden và các hãng dược từ Mỹ, Anh lần lượt đưa ra kết quả khả quan về thử nghiệm lâm sàng vaccine ngừa Covid-19 đã thổi bùng hy vọng về một sự phục hồi kinh tế, đưa thị trường chứng khoán Mỹ và toàn cầu lên mức kỷ lục, thị trường vàng chao đảo tuột khỏi đỉnh cao lịch sử trong khi thị trường dầu thô tăng giá mạnh.

 

Chính quyền Trump chấp nhận chuyển giao quyền lực cho Biden

Giám đốc Cơ quan Dịch vụ Công Emily Murphy gửi thư cho ứng viên Joe Biden, cho biết chính quyền Trump sẵn sàng khởi động quá trình chuyển giao quyền lực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Twitter rằng ông đã khuyến cáo Murphy và đội ngũ GSA "làm những điều cần thiết với quy trình sơ bộ" vì lợi ích quốc gia, thêm rằng ông đã "chỉ đạo nhóm của tôi hành động tương tự".

Đây là bước đầu tiên cho thấy chính quyền Mỹ đã công nhận thất bại của Trump, cũng là tín hiệu cho thấy giám đốc GSA sẽ ký các văn bản xác nhận chiến thắng của Biden, hai tuần sau khi ứng viên Dân chủ được các hãng tin Mỹ xướng tên là người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ.

GSA là cơ quan độc lập của chính phủ Mỹ, hỗ trợ hoạt động của các cơ quan liên bang, có nhiệm vụ ký những thủ tục giấy tờ chính thức sau khi có tổng thống đắc cử, để chuyển hàng triệu USD, trao quyền tiếp cận cho các quan chức chính phủ, chuyển giao các văn phòng và thiết bị cho nhóm chiến thắng. Động thái này giống như tuyên bố chính thức từ chính phủ liên bang, bên cạnh các phương tiện truyền thông, về tân tổng thống.

Trong một diễn biến liên quan, trong lần trả lời phỏng vấn đầu tiên của ông Trump tại Nhà Trắng kể từ thất bại trong cuộc đua ngày 3/11, Tổng thống Mỹ nói rằng ông sẽ từ bỏ quyền lực nếu cử tri đoàn xác định ông Biden là người chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng. Tuy nhiên, ông Trump cũng tuyên bố sẽ không bao giờ chính thức nhận thua và có thể không tham dự lễ tuyên thệ nhậm chức của đảng Dân chủ.

Đại cử tri đoàn của Mỹ sẽ họp vào ngày 14/12. Chính vì vậy, kết quả bỏ phiếu của bang phải được Chủ tịch Thượng viện, người đang đảm trách cương vị Phó Tổng thống Mỹ, chứng nhận trước ngày 23/12. Truyền thông Mỹ cho rằng ông Biden đang có 306 phiếu đại cử tri, nhiều hon so với ngưỡng tối thiểu giành chiến thắng là 270 phiếu.

Về phần mình, Tổng thống Trump thừa nhận ông không đủ thời gian để đưa ra bằng chứng về cái mà ông gọi là vụ lừa đảo lớn trong cuộc đua vào Nhà Trắng – một tín hiệu cho thấy bằng chứng có thể không bao giờ được đưa ra. 

 

Mỹ trừng phạt Iran dồn dập, Nga phản ứng dữ dội


Ngày 25-11, đặc phái viên Mỹ về Iran, ông Elliott Abrams, cho biết Bộ Tài chính Mỹ có kế hoạch công bố loạt trừng phạt mới nhằm vào Tehran trong những tuần tới liên quan đến vũ khí, vũ khí hủy diệt hàng loạt và vấn đề nhân quyền.

Theo trang Bloomberg, các công ty mới bị trừng phạt bao gồm Công ty Vật liệu Mới Tốt nhất Thành Đô, Công ty Thương mại Zibo Elim (Trung Quốc) cùng với 3 công ty của Nga là Nilco, Elecon và Aviazapchast.

Phía Mỹ cho biết các công ty này đang vi phạm luật của Mỹ về việc không phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, liên quan đến Iran, CHDCND Triều Tiên và Syria.

Trước diễn biến mới của Washington, Đại sứ Nga tại Mỹ Anatoly Antonov coi đây là một động thái phân biệt đối xử của Mỹ nhằm làm suy giảm tiềm lực kinh tế của 3 doanh nghiệp Nga. Ông Anatoly Antonov cho rằng Mỹ vẫn đang sử dụng các biện pháp trừng phạt làm công cụ chính để thực hiện chính sách đối ngoại. Đại sứ Nga khẳng định những hành động như vậy là "bất hợp pháp, vì không quốc gia nào có quyền hạn chế hợp tác thương mại và đầu tư giữa Nga và các thành viên khác của cộng đồng quốc tế".

Vào giữa tháng 11, trang web của Bộ Tài chính Mỹ đưa ra loạt trừng phạt bao gồm các hạn chế đối với 9 cá nhân và hàng chục tổ chức, bao gồm tổ chức Bonyad Mostazafan liên kết với Lãnh tụ Tối cao Khamenei và Bộ trưởng Bộ Tình báo Iran Mahmoud Alavi.

Trước đó, Mỹ đã đưa ra các giới hạn nhắm vào 4 người và 6 công ty Iran, động thái này được đưa ra sau khi Washington áp các lệnh trừng phạt nhằm vào lĩnh vực dầu mỏ, bao gồm cả Bộ Dầu mỏ Iran.

Mỹ gia tăng áp lực lên Iran kể từ khi Tổng thống Trump từ bỏ thỏa thuận đa quốc gia năm 2015, trong đó đề nghị giảm nhẹ các biện pháp trừng phạt để đổi lấy việc Iran sẽ hạn chế chương trình hạt nhân của mình. Xuất khẩu dầu của quốc gia này đã bị cắt giảm, trong khi hệ thống ngân hàng và quân đội cũng bị trừng phạt.

Về phía Tổng thống Iran Hassan Rouhani, ông tin rằng quan hệ Mỹ-Iran có thể sẽ rất khác dưới thời ông Joe Biden. Iran và Mỹ hoàn toàn có thể đảo ngược quãng thời gian 4 năm qua và trở lại trạng thái trước khi ông Donald Trump làm tổng thống.

 

Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở: Nguy cơ đổ vỡ niềm tin

Tiếp tục nối dài danh sách các thỏa thuận quốc tế mà xứ Cờ hoa rút khỏi dưới thời Tổng thống Donald Trump, Bộ Ngoại giao Mỹ vừa thông báo nước này đã không còn là một bên tham gia Hiệp ước Bầu trời mở (OST). Sự kiện chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở (OST) đã tồn tại suốt 18 năm qua có thể xem là một mốc ảm đạm nữa đối với các nỗ lực xây dựng lòng tin an ninh cũng như cắt giảm vũ khí trên thế giới. Động thái mới nhất này của Mỹ làm dấy lên lo ngại về khả năng tạo bước đệm cho việc rời khỏi hiệp ước vũ khí lớn còn lại với Nga là Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) dự kiến sẽ hết hiệu lực vào tháng 2-2021.

 

OST có hiệu lực từ ngày 1/1/2002 và có 35 nước tham gia, bao gồm cả Mỹ. Đây là hiệp ước cho phép các nước thành viên bay giám sát không vũ trang trên không phận của nhau. Hiệp ước này được ký nhằm tăng cường sự hiểu biết và lòng tin lẫn nhau thông qua việc cho phép tất cả các nước tham gia có vai trò trực tiếp trong việc thu thập thông tin về các lực lượng quân sự và các hoạt động quân sự mà họ quan tâm. OST có thể xem là một trong những nỗ lực quốc tế trên phạm vi rộng nhất cho đến nay nhằm thúc đẩy tính công khai và minh bạch của các lực lượng và hoạt động quân sự.

Phản ứng trước động thái của Washington, mặc dù “chia sẻ mối quan ngại của Mỹ”, 10 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) tham gia OST tuyên bố sẽ tiếp tục thực thi Hiệp ước Bầu trời mở. Các nước này tái khẳng định rằng hiệp ước vẫn có hiệu lực và hữu ích, có giá trị rõ ràng đối với cấu trúc kiểm soát vũ khí thông thường và an ninh hợp tác. Trên thực tế, trong nhiều thập niên qua, OST là một trong những cơ chế quan trọng duy trì nền tảng an ninh châu Âu, bảo đảm những lợi ích an ninh cốt lõi cho các đồng minh của Mỹ ở châu Âu.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên nêu rõ "bước đi này của Mỹ làm xói mòn lòng tin quốc phòng lẫn nhau, sự minh bạch giữa các quốc gia có liên quan, đồng thời không có lợi cho việc duy trì an ninh và sự ổn định tại các khu vực liên quan, cũng như ảnh hưởng xấu tới những nỗ lực kiểm soát vũ khí toàn cầu và tiến trình giải trừ quân bị".

Về phần mình, Nga coi hành động của Mỹ là một “cú đánh” đối với sự cân bằng lợi ích mong manh giữa các bên cũng như đối với an ninh châu Âu nói chung. Moskva tuyên bố sẽ tìm kiếm sự bảo đảm chắc chắn của các bên còn lại để thúc đẩy thực thi đầy đủ những nghĩa vụ đã cam kết, nhấn mạnh nước này luôn sẵn sàng cho tất cả các phương án, đồng thời sẽ cẩn trọng theo dõi những tuyên bố và hành động của các bên tham gia hiệp ước, đánh giá lợi ích an ninh của Nga và các đồng minh để đưa ra những quyết định tương xứng.

 

Thông qua Nghị quyết về hợp tác ASEAN - Liên hợp quốc do Việt Nam đề xuất

Ngày 24-11, Bộ Ngoại giao cho biết, Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 75 đã thảo luận và thông qua bằng đồng thuận Nghị quyết về hợp tác ASEAN - Liên hợp quốc.

Với vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, năm nay, Việt Nam đã thay mặt ASEAN chủ trì soạn thảo nội dung và thương lượng Nghị quyết. Được 110 nước đồng bảo trợ, Nghị quyết lần này cũng đạt kỷ lục về số nước đồng bảo trợ kể từ khi Nghị quyết về hợp tác ASEAN - Liên hợp quốc được đưa ra lần đầu tiên tại Đại hội đồng Liên hợp quốc vào năm 2002.

So với Nghị quyết được thông qua gần nhất năm 2018, Nghị quyết lần này đã cập nhật các kết quả hợp tác nổi bật giữa Liên hợp quốc và ASEAN từ năm 2018 đến nay, như thành tựu thực hiện Kế hoạch hành động ASEAN - Liên hợp quốc 2016-2020, việc Hội đồng Bảo an lần đầu tiên tổ chức thảo luận về vai trò của ASEAN trong duy trì hòa bình và an ninh quốc tế trong tháng Chủ tịch Hội đồng Bảo an của Việt Nam, và việc thông qua Kế hoạch hành động ASEAN - Liên hợp quốc 2021-2025.

Các nỗ lực của ASEAN trong xây dựng Cộng đồng và ứng phó với đại dịch Covid-19 cũng được nêu đậm. Nhiều nội dung hợp tác giữa Liên hợp quốc và ASEAN được bổ sung hoặc làm đậm, như tăng cường quan hệ đối tác và hợp tác gìn giữ, xây dựng và duy trì hòa bình; giảm thiểu rủi ro thiên tai và tăng cường phản ứng trong các trường hợp khẩn cấp; đa dạng sinh học và các biện pháp thực hiện Thập kỷ hành động thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững 2030.

Nghị quyết về hợp tác ASEAN - Liên hợp quốc là nghị quyết 2 năm/lần, được Đại hội đồng Liên hợp quốc xem xét thông qua từ năm 2002 (đến nay đều thông qua bằng đồng thuận) với mục tiêu khẳng định và thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai tổ chức.

Do năm nay Đại hội đồng Liên hợp quốc xem xét đề mục hợp tác của Liên hợp quốc với các tổ chức khu vực vào ngày 23-11, sớm hơn khoảng 1 tháng so với các kỳ họp trước, trong khi các hoạt động quan trọng của ASEAN với Liên hợp quốc kết thúc vào tháng 10 và 11-2020, nên Việt Nam và các nước ASEAN có chưa đến 1 tháng để thương lượng và vận động các nước thành viên Liên hợp quốc bảo trợ và thông qua Nghị quyết.

Theo đó, Nghị quyết đã đạt ba kỷ lục về việc có thời gian thương lượng ngắn nhất, thời gian vận động ngắn nhất và số nước đồng bảo trợ đông nhất so với các nghị quyết hợp tác giữa ASEAN và Liên hợp quốc từ trước đến nay.

 

Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến G20: Nỗ lực phục hồi nền kinh tế toàn cầu

Sau 2 ngày nhóm họp (21 và 22-11), Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đã kết thúc tốt đẹp với nhiều cam kết duy trì hợp tác để cùng nhau đối phó với đại dịch Covid-19. Các nhà lãnh đạo G20 cũng đã gửi đi thông điệp tích cực về nỗ lực phục hồi toàn diện nền kinh tế toàn cầu theo hướng bền vững, bao trùm và cân bằng.

Với chủ đề “Hiện thực hóa cơ hội của thế kỷ XXI cho tất cả mọi người”, Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến G20 tập trung vào việc bảo vệ cuộc sống và khôi phục tăng trưởng bằng cách giải quyết những khó khăn trong đại dịch Covid-19 và đặt ra nền tảng cho một tương lai tốt đẹp hơn. Hội nghị đã bàn thảo 4 nội dung chính, trong đó, hợp tác ứng phó đại dịch Covid-19 được đặt lên hàng đầu.

Các nhà lãnh đạo G20 đã thúc đẩy huy động nguồn lực, hợp tác nghiên cứu, sản xuất, phân phối vắc xin kịp thời, minh bạch, bình đẳng và nâng cao năng lực chuẩn bị, khả năng ứng phó với các nguy cơ dịch bệnh trong tương lai. Trong tuyên bố chung được đưa ra sau hai ngày nhóm họp, G20 khẳng định sẽ bảo đảm quá trình tiếp cận công bằng và hợp lý vắc xin ngừa Covid-19 cho tất cả mọi người.

Về thương mại - đầu tư, nhiều sáng kiến đã được đưa ra nhằm bảo đảm môi trường thương mại và đầu tư mở, minh bạch, bao trùm, duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời khẳng định ủng hộ các cải cách cần thiết của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Về phát triển bền vững, các nhà lãnh đạo G20 đã thể hiện quyết tâm hiện thực hóa SDGs đúng thời hạn, tăng cường trao quyền cho phụ nữ, sử dụng hiệu quả năng lượng, quản lý bền vững nguồn nước, bảo đảm an ninh lương thực, chống suy thoái đất…

 

EU sẵn sàng cho "kịch bản không thỏa thuận" với Anh

Theo Reuter, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) U.Leyen cảnh báo, Liên hiệp châu Âu (EU) đã được chuẩn bị kỹ lưỡng cho "kịch bản không thỏa thuận" với Anh sau giai đoạn chuyển tiếp hậu Brexit.

Thừa nhận vẫn còn bất đồng trong ba lĩnh vực ảnh hưởng đến khả năng đạt thỏa thuận, quan chức EU nhận định, những ngày tới sẽ có vai trò quyết định, trong bối cảnh EU với Anh đang tiến hành vòng đàm phán mới nhất.

Bộ trưởng Tài chính Anh Rishi Sunak ngày 26-11 bày tỏ tin tưởng và hy vọng London có thể đạt thỏa thuận thương mại với EU hậu Brexit, đồng thời cho biết, các chi tiết của thỏa thuận đang ngày càng rõ ràng. Bộ trưởng Anh khẳng định, với tinh thần xây dựng và thiện chí của cả hai bên, ông tin rằng hai bên sẽ đạt thỏa thuận.

Thủ tướng Ireland Micheál Martin cho rằng, vẫn còn thời gian để đạt được "kết quả tốt" trong các cuộc đàm phán thương mại giữa Anh và EU. Trong bối cảnh còn ba trở ngại chính để đi đến một thỏa thuận là quyền đánh bắt cá, cách giải quyết tranh chấp trong tương lai và các quy tắc "sân chơi bình đẳng" để bảo đảm cạnh tranh công bằng, Thủ tướng Ireland cho rằng sẽ có một "bãi đáp" trong các cuộc đàm phán.

Bộ trưởng Ngoại giao Pháp cáo buộc Anh "kéo chân mình" trong các cuộc đàm phán Brexit cuối cùng và khẳng định, Paris sẽ không nhượng bộ trong vấn đề đánh bắt cá. Ông nói rằng, quan điểm giữa hai bên vẫn còn xa nhau về quyền đánh bắt cá, một vấn đề nhạy cảm đối với cả Anh và Pháp.

Thủ tướng Anh cho biết, ông sẽ không được yêu cầu cho thêm thời gian để đàm phán về một thỏa thuận thương mại hậu Brexit với EU; đồng thời khẳng định lập trường lâu nay rằng, giai đoạn chuyển tiếp hiện nay sẽ không kéo dài quá ngày 31-12. Theo ông, Anh sẽ không kéo dài thời gian chuyển tiếp nhưng muốn có các thỏa thuận thiết thực để giúp các doanh nghiệp ở Bắc Ireland.

Các dự báo chính thức ở Anh cho thấy, nếu Anh và EU không đạt thỏa thuận thương mại tự do sẽ làm giảm thêm 2% sản lượng kinh tế của Vương quốc Anh, đồng thời làm tăng lạm phát, thất nghiệp và nợ công của nước này. Văn phòng Trách nhiệm ngân sách, một cơ quan đánh giá độc lập, đã xem xét lại các dự báo Brexit sau khi đánh giá triển vọng Brexit "không thỏa thuận" vẫn là một rủi ro.

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com