Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần đến 20/11/2020
Cập nhật: 23-11-2020

Tuần qua, sự kiện được truyền thông thế giới chú ý nhiều đến là việc Trung Quốc và 14 quốc gia châu Á – Thái Bình Dương ngày 15/11 ký RCEP – thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới. Thỏa thuận này bao trùm lên thị trường 2,2 tỷ dân với tổng GDP 26.200 tỷ USD, tương đương khoảng 30% thế giới. Quy mô của RCEP còn lớn hơn Hiệp định Mỹ - Mexico – Canada (USMCA) và Liên minh châu Âu (EU). 


Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP): thiết lập nền tảng để các nước thành viên hợp tác sâu hơn trong tương lai

RCEP gồm 10 quốc gia ASEAN (Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, Singapore, Malaysia, Philippines, Brunei, Campuchia, Myanmar và Lào) và đối tác thương mại hàng đầu khu vực Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand. RCEP mang lại những tín hiệu nhất định trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng và lo ngại về phi toàn cầu hóa.

Đó là Đông Á rất cởi mở với kinh doanh, công nhận lợi ích kinh tế của hội nhập thương mại sâu rộng hơn, giảm quan điểm cho rằng Trung Quốc đang hướng nội hơn và ám chỉ rằng về chính sách kinh tế, châu Á – Thái Bình Dương không muốn phải chọn giữa Mỹ và Trung Quốc.

 

RCEP được triển khai từ tháng 11/2012 khi quá trình đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), do chính quyền tổng thống Mỹ Barack Obama dẫn dắt, đang diễn ra.

Do TPP không có Trung Quốc, nhiều nhà quan sát coi RCEP là đòn đáp trả của Bắc Kinh với sự ảnh hưởng từ Washington tại châu Á – Thái Bình Dương, dù nỗ lực đàm phán RCEP là do ASEAN dẫn dắt.

Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ khỏi TPP năm 2017 và áp thuế với một số đối tác  thương mại vì có hành vi thương mại bất bình đẳng. 11 quốc gia còn lại trong TPP tái đàm phán và ký Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) năm 2018.

Theo giới phân tích, RCEP là thỏa thuận thương mại yếu hơn nếu so với CPTPP. Thuế giữa nhiều thành viên RCEP đã thấp do những hiệp định thương mại song phương hoặc đa phương quy mô nhỏ hơn. Do đó, lợi ích kinh tế trực tiếp bị hạn chế.

Ví dụ, hơn 70% thương mại giữa 10 nước ASEAN không chịu thuế, Gareth Leather, kinh tế gia cấp cao về châu Á tại Capital Economics, nói. Việc giảm thuế theo RCEP “chỉ thực hiện từ từ và sẽ cần nhiều năm trước khi hiệp định có hiệu lực hoàn toàn”.

Nhưng RCEP thiết lập nền tảng để các nước thành viên hợp tác sâu hơn trong tương lai, đặc biệt là giữa những bên chưa có thỏa thuận thương mại song phương, theo Simon Baptist, giám đốc kinh tế toàn cầu tại The Economist Intelligence Unit (EIU). Các cặp tiềm năng bao gồm Trung Quốc – Nhật Bản, nền kinh tế số hai và thứ ba thế giới, và Nhật Bản – Hàn Quốc, đang vướng vào tranh chấp thương mại song phương.

Ngay sau khi Hiệp định RCEP được ký, chứng khoán châu Á tăng điểm. Chỉ số MSCI châu Á – Thái Bình Dương không gồm Nhật Bản tăng 1,28%. Tại Nhật Bản, Nikkei 225 tăng 2,05%, Topix tăng 1,68%.

Thị trường Hàn Quốc đi lên với Kospi tăng 1,97%.

Thị trường Trung Quốc đại lục tăng với Shanghai Composite tăng 1,11% còn Shenzhen Component tăng 0,7%. Sản lượng nhà máy Trung Quốc tăng 6,9% trong tháng 10, vượt dự kiến. Doanh số bán lẻ tiếp tục phục hồi, tăng 4,3% so với tháng 10/2019, không đạt kỳ vọng 4,9%.

Hang Seng của sàn Hong Kong tăng 0,86%. Cổ phiếu sòng bạc và tài chính tăng giá. Standard Chartered tăng 4,8% còn HSBC tăng 3,49%.

ASX 200 tăng 1,23% trước khi sản chứng khoán Australia tạm dừng giao dịch do “vấn đề dữ liệu thị trường”. Thị trường Australia sau đó đóng cửa và thông báo sẽ nối lại giao dịch từ ngày 17/11 như bình thường.

EU đau đầu tìm lối thoát hiểm

Hội nghị thượng đỉnh trực tuyến Liên minh châu Âu (EU) diễn ra tối 19/11 ban đầu dự kiến dành riêng để thảo luận biện pháp ứng phó với làn sóng dịch COVID-19 thứ hai đang diễn biến phức tạp ở khu vực, song đã phải san sẻ thời gian cho kế hoạch phục hồi kinh tế và ngân sách hơn 1.800 tỷ euro (khoảng 2.100 tỷ USD), cũng như cuộc đàm phán và quan hệ thương mại với Anh hậu Brexit.

Tuy nhiên, hội nghị kết thúc trong bế tắc khi các nhà lãnh đạo EU không thể đạt được nhất trí về kế hoạch ngân sách và phục hồi kinh tế trị giá 1.800 tỷ euro, mặc dù nhu cầu của nhiều nước được giải ngân hàng tỷ euro hỗ trợ thúc đẩy kinh tế trong thời kỳ dịch COVID-19 vẫn hoành hành, là hết sức cấp thiết. Ba Lan và Hungary, được Slovenia hậu thuẫn, đã bác bỏ cơ chế gắn việc nhận tiền từ kế hoạch phục hồi với các nguyên tắc pháp quyền của khối. Theo cơ chế này, một quốc gia có thể bị từ chối tiếp cận các khoản tiền hỗ trợ nếu bị cho là làm suy yếu các chuẩn mực dân chủ, tự do truyền thông hay không đảm bảo tính độc lập của cơ quan tư pháp.

Kế hoạch ngân sách và gói phục hồi kinh tế của EU có tổng trị giá khoảng 1.800 tỷ euro, bao gồm khoản ngân sách cho giai đoạn 2021-2027 trị giá gần 1.100 tỷ euro và quỹ phục hồi kinh tế hậu COVID-19 trị giá 750 tỷ euro, vốn được các nhà lãnh đạo EU thống nhất hồi tháng 7 vừa qua sau nhiều cuộc thương lượng căng thẳng từng khiến EU phải kéo dài hội nghị thượng đỉnh khi đó từ 2 ngày thành 4 ngày. Kế hoạch này phải được Hội đồng Liên minh châu Âu cũng như  Nghị viện châu Âu (EP) thông qua, trong đó EP đặt điều kiện gắn kèm dự luật ngân sách dài hạn của toàn liên minh với một cơ chế yêu cầu các quốc gia tôn trọng pháp quyền EU. Tuy nhiên, Ba Lan và Hungary kiên quyết phản đối điều kiện trên và đã bác kế hoạch ngân sách của EU. Theo quy định, các kế hoạch này sẽ không thể triển khai nếu không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của tất cả các nước thành viên và EP, đồng nghĩa hàng trăm doanh nghiệp và hàng triệu lao động thất nghiệp ở châu Âu sẽ chưa được tiếp cận với nguồn hỗ trợ vào thời điểm khó khăn nhất. 

Bất đồng giữa Ba Lan, Hungary với các thành viên khác của EU về cơ chế gắn việc tiếp cận nguồn tài trợ với tôn trọng nguyên tắc pháp quyền là một vấn đề hóc búa, một cuộc họp trực tuyến là quá khó để thu hẹp bất đồng, so với những cuộc trao đổi trực tiếp song phương như hội nghị thượng đỉnh hồi tháng 7. Chính vì vậy, các bên nhất trí sẽ dành thời gian để xem xét thêm.

Nhiệm vụ nặng nề của ngân sách 2021 là lấp khoảng trống do việc nước Anh rời EU và khôi phục kinh tế suy kiệt vì sự tàn phá của đại dịch. Hạn chót là giữa tháng 12 tới kế hoạch trên phải được thông qua, nếu không, EU sẽ không có ngân sách vào tháng 1/2021. 

Những tiến triển ít ỏi trong vòng đàm phán giữa EU và Anh cũng đang "làm khó" các nhà lãnh đạo EU. Theo kế hoạch, tại cuộc họp, các nhà lãnh đạo EU sẽ đưa ra ý kiến về tiến trình đàm phán Hiệp định thương mại tự do với Anh sau khi nước này rời khỏi khối. 

Hạn chót là Anh và EU phải đạt được một thỏa thuận vào đầu tuần tới để có cơ hội được Nghị viện châu Âu và Quốc hội Anh phê chuẩn trước khi giai đoạn chuyển tiếp hậu Brexit kết thúc vào ngày 31/12. Nếu không đạt được thỏa thuận, thương mại EU-Anh sẽ được vận hành theo các điều khoản của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) với những rào cản về thuế quan. Những bất đồng giữa hai bên về các vấn đề then chốt như đánh bắt cá hay sân chơi bình đẳng đang khiến "cánh cửa" để đạt một thỏa thuận ngày càng bị thu hẹp.

Trong bối cảnh khó khăn hiện nay, các chuyên gia kinh tế nhận định, lúc này các nhà lập pháp châu Âu cần sớm có hành động để bảo đảm khoản ngân sách cũng như gói cứu trợ kinh tế của EU nhanh chóng được giải ngân. 

Kinh tế Nhật Bản: Hồi phục nhờ ứng phó quyết liệt

Số liệu do Văn phòng Nội các Nhật Bản công bố ngày 16-11-2020 cho thấy, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tính theo năm của nước này trong quý III-2020 đã tăng 21,4% so với quý trước đó. Ngay cả khi xét tới chỉ số GDP thực, kinh tế Nhật Bản vẫn đạt mức tăng trưởng 5% trong quý III-2020, tiếp tục cao hơn con số dự đoán 4,4% của giới phân tích. Đây được xem là kết quả của tiêu dùng tư nhân, khu vực chiếm hơn một nửa nền kinh tế Nhật Bản tăng 4,7% sau khi sụt giảm chóng mặt một thời gian dài bởi các biện pháp giãn cách xã hội. Xuất siêu đã đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP nhờ sự gia tăng nhu cầu tại thị trường nước ngoài, giúp kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản tăng 7%. 

Nền kinh tế Nhật Bản tăng trưởng mạnh mẽ sau hai quý suy giảm liên tiếp. Trước đó, trong quý II-2020, kinh tế Nhật Bản đã suy thoái với mức giảm lên tới 28,8%, thấp nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Sự tăng trưởng được xem là thành công từ những giải pháp của Chính phủ Nhật Bản, trong đó có hai gói kích cầu với tổng trị giá lên tới 2,2 nghìn tỷ USD, bao gồm cả việc phát tiền mặt trực tiếp hỗ trợ các hộ gia đình và cấp vốn vay cho các doanh nghiệp nhỏ.

Mức tăng trưởng quý III-2020 đầy ấn tượng đã giúp kinh tế Nhật Bản phục hồi một phần sau những tổn thất nghiêm trọng do đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, triển vọng này chưa chắc chắn trong quý tới khi làn sóng lây nhiễm mới đang bùng phát, đặc biệt tại Mỹ và châu Âu. Ngoài ra, đầu tư cơ bản giảm quý thứ hai liên tiếp ở mức 3,4% cho thấy tâm lý doanh nghiệp chưa thực sự vững vàng. Để bảo đảm đà hồi phục nền kinh tế và khả năng chống chọi với đại dịch, Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide đang có kế hoạch triển khai gói kích cầu thứ ba, nối tiếp những nỗ lực hỗ trợ người dân và doanh nghiệp của cựu Thủ tướng Abe Shinzo trước đó.

Mặc dù giới phân tích quan ngại những gói kích thích bằng công cụ tài chính với quy mô lớn có thể làm gia tăng nợ công, nhưng thực tế cho thấy đây là biện pháp cần thiết để duy trì tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản, đặc biệt khi nguy cơ xảy ra một làn sóng Covid-19 tiếp theo gia tăng. Số ca nhiễm mới theo ngày tại xứ Hoa anh đào đã tăng gần gấp đôi chỉ sau một tuần qua, có thể dẫn tới việc áp dụng trở lại các biện pháp hạn chế, gây cản trở phục hồi kinh tế và làm giảm hiệu quả của các biện pháp kích cầu. Trong bối cảnh đó, giới phân tích dự báo nền kinh tế lớn thứ ba thế giới sẽ vẫn suy giảm 5,6% khi năm tài khóa 2020 kết thúc vào tháng 3-2021 và tăng trưởng GDP chỉ có thể quay lại mức trước đại dịch sớm nhất là từ tài khóa 2022.  

Hội nghị Bộ trưởng APEC thúc đẩy phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19

Tối 16/11, hội nghị Bộ trưởng Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) diễn ra theo hình thức trực tuyến dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Malaysia, Datuk Seri Mohamed Azmin Ali. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự hội nghị.

Đây là hoạt động lớn đầu tiên trong tuần lễ cấp cao APEC mà quan trọng nhất là cuộc họp thượng đỉnh nhà lãnh đạo các nền kinh tế APEC dự kiến sẽ được tổ chức vào ngày 20/11 tới cũng theo hình thức trực tuyến. Tại hội nghị, các bộ trưởng của APEC đã vạch ra các biện pháp đặc biệt nhằm thúc đẩy sự phục hồi kinh tế một cách bền vững sau dịch Covid-19. Cuộc họp là sự tiếp nối những nỗ lực của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế. Đây cũng là tầm nhìn đã được thống nhất tại Hội nghị lần thứ 26 các nhà lãnh đạo kinh tế APEC tại Papua New Guinea hai năm trước.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, hệ thống chăm sóc sức khoẻ cũng như kinh tế của khu vực đã bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 dẫn tới hàng triệu doanh nghiệp nhỏ phải chiến đấu để tồn tại và hàng triệu người khác bị mất việc. Một số nhà phân tích cho rằng, tổng sản phẩm quốc nội của các nền kinh tế APEC năm nay sẽ giảm khoảng 2,7%, tức là hơn 1,8 nghìn tỷ USD, hơn mức sụt giảm năm 2009 giữa cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, các nhà quan sát đánh giá cao các nền kinh tế APEC đã chủ động nhanh chóng để giải quyết vấn đề, đặc biệt là các biện pháp tài chính và tiền tệ đã giúp củng cố hệ thống y tế, hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Trong khi đó, vào tháng 7, các bộ trưởng Phụ trách Thương mại của APEC cũng đã nhất trí về Tuyên bố chung về tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển các mặt hàng thiết yếu. Tuyên bố thừa nhận tầm quan trọng của việc đảm bảo dòng chảy thương mại liên tục trong thời kỳ đại dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy của các mặt hàng thiết yếu như vật tư y tế và thiết bị thiết yếu.

Phát biểu tại Đối thoại Lãnh đạo doanh nghiệp APEC (APEC CEO Dialogues), sự kiện được tổ chức trực tuyến trước thềm Hội nghị Cấp cao APEC, Thủ tướng Nhật Bản cam kết hợp tác thúc đẩy tăng trưởng. Theo Thủ tướng Suga, Nhật Bản sẽ giữ vai trò dẫn đầu trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu thúc đẩy Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trở thành một khu vực tự do và cởi mở.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Suga nhấn mạnh, trong lúc các khuôn mẫu về hành vi của con người đang thay đổi vì dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19, việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi kỹ thuật số sẽ đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Ông Suga khẳng định Nhật Bản sẽ đi đầu trong các nỗ lực nhằm xây dựng các quy tắc về thương mại kỹ thuật số, trong đó có thương mại điện tử.

Mặt khác, Thủ tướng Suga cho biết Nhật Bản mong muốn có một khu vực thương mại tự do ở châu Á-Thái Bình Dương (FTAAP) thông qua Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

 

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com