Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần đầu tháng 11/2020
Cập nhật: 9-11-2020

Tuần đầu tiên của tháng 11 không chỉ chứng kiến sự kiện được mong đợi nhất trong năm là bầu cử Tổng thống Mỹ mà còn có thêm cuộc họp quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và số liệu việc làm tháng trước.


Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ được cả thế giới dõi theo bởi vị Tổng thống tiếp theo sẽ định hình không chỉ tương lai của nước Mỹ mà cả bối cảnh chính trị thế giới. 

Toàn cảnh ngày bầu cử Tổng thống Mỹ 2020


Ngày 3/11, người Mỹ chính thức đi bỏ phiếu bầu tổng thống cho 4 năm tiếp theo, lựa chọn giữa hai ứng viên là Tổng thống Cộng hòa Donald Trump hoặc đại diện đảng Dân chủ Joe Biden.  Điều đáng nói đầu tiên là theo thống kê của NBC News, cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm nay có lượng cử tri đi bầu đông nhất trong lịch sử với ít nhất 159,8 triệu người. Tính theo tỉ lệ phần trăm, đây cũng là cuộc bầu cử có tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao nhất từ năm 1900, với 66,8%.

Tới trưa 6/11 giờ Việt Nam (rạng sáng cùng ngày giờ Mỹ), cuộc đua vẫn chưa thể ngã ngũ với rất nhiều diễn biến kịch tính. Ít nhất 6 bang, gồm nhiều 4 bang chiến địa Georgia, Pennsylvania, North Carolina, Arizona, cùng Nevada và Alaska chưa kiểm xong phiếu. Ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden và đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump bám đuổi hết sức sít sao, thậm chí gần như tương đương nhau tại cả 6 bang này.

Cả Tổng thống Donald Trump và ứng cử viên Joe Biden đều đưa ra những tuyên bố cho thấy dấu hiệu báo trước về nguy cơ nảy sinh những vấn đề phức tạp và căng thẳng dẫn tới một cuộc chiến pháp lý giữa hai bên. Tổng thống Trump cho biết sẽ khiếu nại lên Tòa án Tối cao về hoạt động kiểm phiếu, cáo buộc "một nhóm người" đang tìm cách tước quyền của hàng triệu người đã bầu chọn ông và "có đống phiếu rác bất ngờ" tại những bang nơi ông đã dẫn trước đối thủ Biden, mặc dù không đưa ra bất kỳ bằng chứng nào. Trong khi đó, đội ngũ tranh cử của ứng cử viên Biden bày tỏ tự tin về chiến thắng, cảnh báo sẽ ngăn chặn hành động của Tổng thống Trump tại Tòa án Tối cao Mỹ, đồng thời khẳng định sẽ không "nghỉ ngơi cho đến khi từng phiếu được kiểm" trong cuộc bầu cử.

Trên thực tế, khả năng xảy ra tranh chấp pháp lý giữa hai bên đã được giới chuyên gia dự báo trước đó, trong bối cảnh cuộc bầu cử năm 2020 chứa đựng quá nhiều yếu tố bất ổn, phần lớn do tác động của đại dịch COVID-19 đối với cách thức, quy định bầu cử tại nhiều bang. Việc hơn 100 triệu cử tri Mỹ đi bỏ phiếu sớm và bỏ phiếu qua đường bưu điện trước ngày bầu cử đã là một vấn đề lớn, gây áp lực đối với hệ thống bầu cử cũng như công tác kiểm phiếu. Cùng với đó, sự thay đổi quy định của một số bang, trong đó có các bang chiến địa, cho phép tính phiếu bầu qua đường bưu điện vài ngày sau bầu cử, càng gây khó khăn cho việc kiểm phiếu. 

Trong khi những tranh cãi giữa hai bên diễn ra gay gắt thì nhiều cuộc biểu tình ủng hộ hai ứng cử viên tại hàng loạt thành phố của Mỹ đã bước sang ngày thứ hai. Một số cuộc biểu tình đã dẫn tới đụng độ với cảnh sát, khiến dư luận lo ngại rằng sau khi có kết quả bầu cử, nhiều cuộc biểu tình lớn sẽ diễn ra và có nguy cơ biến thành bạo loạn. 

Với những diễn biến hiện nay, nước Mỹ sẽ không chỉ chịu tác động nghiêm trọng của khủng hoảng y tế - đại dịch COVID-19 vẫn đang tiếp tục có chiều hướng phức tạp trong thời gian tới, khiến kinh tế suy giảm mạnh, mà còn có khả năng phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc, với những bất ổn khó lường do sự phân cực giữa hai đảng cũng như như cuộc chiến pháp lý giữa đương kim Tổng thống Trump và cựu Phó Tổng thống Joe Biden.

Không chỉ có nước Mỹ mà cả thế giới đều dõi theo sự kiện quan trọng đang diễn ra này. 


Tại Brazil,  tổng thống Brazil Jair Bolsonaro không hề che giấu khi công khai ủng hộ người đồng cấp Mỹ sau khi phái đoàn hai bên ký kết một thỏa thuận thương mại cùng với khoản tài trợ lên đến 1 tỷ USD của Ngân hàng Xuất – Nhập khẩu Mỹ vào tháng 10 qua. 

Tại Cu Ba, trong khi ông Joe Biden vốn là thành viên của chính quyền từng coi trọng việc tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Cuba, nới lỏng lệnh cấm đi lại, tạo điều kiện cho người Cuba ở Mỹ gửi tiền về quê hương, ông Donald Trump lại tăng cường trừng phạt những doanh nghiệp làm ăn với Cuba. Nếu tái đắc cử, ông Trump cam kết siết chặt trừng phạt Chính phủ Cuba hơn nữa. 

Tại Pháp, cuộc đấu khẩu giữa Chính quyền Tổng thống Trump và Liên minh châu Âu - đặc biệt là Pháp - đã dẫn đến việc Washington áp mức thuế 25% đối với một trong những sản phẩm tiêu biểu nhất của EU hồi năm ngoái: rượu vang Pháp.

Các nhà sản xuất rượu trên khắp nước Pháp hy vọng rằng sự thay đổi Tổng thống Mỹ có thể tháo gỡ tình hình hiện nay. Liên hiệp nhà xuất khẩu rượu vang của Pháp cho biết gần đây hoạt động nhập khẩu rượu vang của Mỹ đã giảm 35% trong 8 tháng đầu tiên sau khi bị áp thuế, tương ứng với việc thất thoát gần 500 triệu USD doanh thu. 

Ukraine thì đang cố gắng tránh bị lôi kéo vào cuộc chiến chính trị ở Mỹ. Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã vận động cả hai đảng để đảm bảo nguồn viện trợ tài chính và quân sự của Washingtonđược duy trì cho dù ai là người chiến thắng.

Nền kinh tế Mexico được dự báo sẽ giảm gần 10% trong năm nay - mức sụt giảm lớn nhất tại khu vực - và Tổng thống Andrés Manuel López Obrador hiểu rõ họ cần phụ thuộc nhiều vào sự phục hồi kinh tế của Mỹ. Ai giành chiếc ghế Nhà Trắng năm nay là mối quan tâm hàng đầu của Mexico vì hai nước là đối tác thương mại lớn nhất của nhau.

Tổng thống Nga Vladimir Putin tỏ ý thất vọng khi Tổng thống Donald Trump không thực hiện lời hứa khôi phục mối quan hệ giữa hai nước. Tuy nhiên, ứng cử viên Đảng Dân chủ Joe Biden cũng không cho Điện Kremlin nhiều hy vọng.

Người Palestines, không nghi ngờ gì, ủng hộ ông Joe Biden. Ứng cử viên đảng Dân chủ đã báo hiệu rằng ông sẽ loại bỏ cách tiếp cận của Tổng thống Trump đối với Iran và người Palestines. Điều đó đã làm dấy lên lo ngại ở Israel.

Tại nước Cộng hòa Hồi giáo Iran, cuộc bầu cử Mỹ khiến người dân thấp thỏm. Các thị trường tiền tệ đóng băng chờ đợi kết quả. Mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội ở Iran đều đã chịu ảnh hưởng nặng từ các biện pháp cấm vận gia tăng sức ép của Chính quyền Tổng thống Trump.

Với cả Triều Tiên và Hàn Quốc, số phận đàm phán hạt nhân là tâm điểm chú ý khi hai quốc gia này theo dõi cuộc bầu cử Mỹ. Nếu ông Trump tái đắc cử, một số chuyên gia cho rằng Bình Nhưỡng có thể muốn nối lại đàm phán. Trong khi đó, Hàn Quốc vốn không dễ dàng thương thuyết với ông Trump. Tổng thống Trump đã nhiều lần phàn nàn về chi phí để duy trì 28.500 lính Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc. Thỏa thuận về chi phí đóng góp giữa hai nước đã hết hạn năm 2019 song họ chưa thể cùng nhất trí phương án thay thế. 

Đối với Trung Quốc, sự kiện bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 chủ yếu gây chú ý ở lĩnh vực thương mại. Trung Quốc muốn đạt các mục tiêu tăng trưởng kinh tế tại nước nhà cùng lúc trở thành nhà tiên phong công nghệ trên thế giới. 

Mối quan hệ thương mại đầy bão táp giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới kể từ ngày Tổng thống Donald Trump nhậm chức chính là trọng tâm mà Bắc Kinh quan tâm ở cuộc bầu cử Mỹ. Mặc dù chiến thắng của ông Joe Biden không đảm bảo bất kỳ sự nới lỏng nào nhưng Bắc Kinh hy vọng tình hình không xấu thêm cũng như việc các cuộc đàm phán đi vào chiều sâu hơn. 

FED quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức gần bằng 0


Ngày 5/11, Cục Dữ trữ Liên bang Mỹ (FED) đã ra thông báo giữ nguyên mức lãi suất cơ bản gần bằng 0 do kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng ở dưới mức trước khi bùng phát đại dịch COVID-19.

FED đã duy trì lãi suất từ 0%-0,25% trong suốt 7 tháng qua. Lý giải về việc giữ nguyên mức lãi suất hiện nay, FED cho biết tuy hoạt động kinh tế và việc làm đang dần phục hồi nhưng tình hình vẫn tồi tệ hơn nhiều so với đầu năm nay.

Quyết định duy trì lãi suất của FED được đưa ra trong bối cảnh có những lo ngại về hướng đi của nền kinh tế khi số ca nhiễm COVID-19 không ngừng gia tăng ở mức đáng quan ngại.

Điều này khiến giới chức Mỹ phải xem xét đưa ra những hạn chế mới đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh, vốn có thể cản trở tăng trưởng của nền kinh tế.

Trước đó, FED cũng đã nhiều lần khẳng định quỹ đạo tăng trưởng kinh tế Mỹ phụ thuộc phần lớn vào đường đi của đại dịch. Mặc dù FED đã dùng nhiều chính sách điều chỉnh để kích thích tăng trưởng, song giới quan sát đánh giá những nỗ lực này là chưa đủ.

Ngoài việc giữ nguyên lãi suất, FED cũng không thay đổi cách tiếp cận đối với "mục tiêu lạm phát trung bình linh hoạt", đó là không tăng lãi suất ngay cả khi tỷ lệ thất nghiệp giảm mạnh.

Trong Quý 3/2020, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ đạt mức tăng trưởng kỷ lục 33,1% so với cùng kỳ năm ngoái, đảo ngược hoàn toàn so với mức sụt giảm 31,4% trong quý trước đó. Nền kinh tế Mỹ cũng chứng kiến sự phục hồi 11,4 triệu việc làm trong tổng số 22 triệu việc làm bị mất trong tháng 3 và tháng 4. 

Kinh tế thế giới: Viễn cảnh hồi phục chưa chắc chắn


Kịch bản kinh tế chạm đáy, rồi nhanh chóng vượt lên mạnh mẽ theo mô hình chữ V khó có thể thành hiện thực khi bức tranh kinh tế khắp các châu lục vẫn ảm đạm, bởi chịu tác động mạnh từ diễn biến phức tạp của dịch Covid-19.

Tại châu Âu, nơi bùng phát hàng loạt điểm nóng dịch bệnh trong làn sóng thứ hai, tuần qua các nước phải siết chặt biện pháp kiểm soát, tác động không nhỏ tới nỗ lực phục hồi của châu lục. Ðược cho là không đến mức nghiêm trọng như trong làn sóng dịch đầu tiên, song theo giới chuyên gia, các biện pháp phong tỏa đang được nhiều nước châu Âu áp đặt trở lại vẫn tác động mạnh tới sự phục hồi vốn mong manh của nền kinh tế "lục địa già". Ủy ban châu Âu (EC) cảnh báo, tốc độ hồi phục các nền kinh tế EU có thể chậm hơn so với dự báo. Những tháng tới là giai đoạn đầy thách thức với tất cả các thành viên EU, đòi hỏi sớm có đồng thuận nội bộ về kế hoạch hồi phục kinh tế, trị giá 750 tỷ euro. Các thành viên EU được khuyến nghị chuẩn bị và triển khai các kế hoạch cải cách, đầu tư nhằm hỗ trợ phục hồi và chuyển đổi nền kinh tế.

Tình trạng xuống cấp của hệ thống y tế đang làm tăng nguy cơ về một đợt suy thoái kép tại 19 quốc gia Khu vực đồng Euro (Eurozone). Kinh tế Eurozone sụt giảm 12,7% trong chín tháng đầu năm 2020. Tại Pháp, các hoạt động kinh doanh được dự báo bị giảm khoảng 15%, nếu phong tỏa được áp đặt. Tại Tây Ban Nha, đà phục hồi kinh tế được ghi nhận trong quý III, song sản lượng kinh tế vẫn thấp hơn 8,7% so mức một năm trước. Ðợt phong tỏa lần thứ hai có thể khiến nền kinh tế Ðức thiệt hại khoảng 19,3 tỷ euro. Chính phủ Đức dự kiến chi 10 tỷ euro để hỗ trợ các doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề trong đợt phong tỏa mới.

Nền kinh tế số một thế giới cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khi hàng chục triệu người lao động Mỹ thất nghiệp và GDP lao dốc tới 31,7% trong quý II vừa qua. Các điều khoản chính trong gói chi tiêu 2.200 tỷ USD theo Ðạo luật Cứu trợ, hỗ trợ và an ninh kinh tế (CARES), được ban hành tháng 3 vừa qua nhằm hỗ trợ nền kinh tế Mỹ vượt qua đại dịch, đã hết hạn; và một gói cứu trợ mới là cấp bách trong bối cảnh dịch bệnh chưa có dấu hiệu lắng dịu. Người dân "xứ cờ hoa" muốn chính quyền và Quốc hội thông qua gói cứu trợ trị giá 2.000 tỷ USD nhằm hỗ trợ nền kinh tế gặp khó khăn. Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) cảnh báo, tốc độ phục hồi kinh tế chậm chạp có thể kích hoạt những yếu tố thúc đẩy một đợt suy thoái mới. Gói cứu trợ sẽ giúp nền kinh tế Mỹ phục hồi nhanh và mạnh hơn.

Là một trong những khu vực chứng kiến đà phục hồi kinh tế tích cực trong quý III vừa qua, song châu Á vẫn được cho là đối mặt nhiều khó khăn, khi động lực tăng trưởng của các nền kinh tế không đồng đều. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, kinh tế châu Á suy giảm 2,2% trong năm nay, trong bối cảnh đại dịch vẫn tác động tiêu cực đến nhiều quốc gia, song bật tăng trở lại và đạt mức 6,9% trong năm 2021. Tuy nhiên, ngay cả với tốc độ tăng trưởng khả quan này, sản lượng của toàn khu vực trong năm 2021 vẫn thấp hơn mức dự báo được đưa ra trước đại dịch.

Trong khi đó, các quốc gia Trung Ðông và Bắc Phi (MENA) trải qua thời kỳ ảm đạm nhất từ năm 1978, khi kinh tế khu vực suy giảm 4,7%. Khu vực này cần đẩy mạnh những nỗ lực cải cách và đa dạng hóa trong bối cảnh các nền kinh tế đương đầu những thách thức chưa từng có do đại dịch và giá dầu lao dốc. Kinh tế khu vực Mỹ la-tinh cũng được dự báo giảm 8,1% trong năm nay, chỉ tăng trưởng khoảng 3,6% trong năm 2021.

Nền kinh tế toàn cầu đang trong thời điểm rất khó khăn, dự kiến đến năm 2023 mới có thể trở lại mức tăng trưởng như trước khi xuất hiện đại dịch Covid-19. Dấu hiệu phục hồi còn chậm và một viễn cảnh chưa chắc chắn khiến các nước vẫn cần những gói biện pháp mới để tạo đà tăng trưởng. 

Châu Âu đối mặt làn sóng khủng bố mới: Mối đe dọa kép

Trong bối cảnh đang gồng mình ứng phó với những thách thức do làn sóng dịch Covid-19 trên toàn lãnh thổ, bất ổn về an ninh từ hàng loạt các vụ tấn công khủng bố diễn ra chỉ trong vài tuần qua đã khiến châu Âu phải đối mặt với “mối đe dọa kép”. Dù vậy, các quốc gia châu Âu đã khẳng định quyết tâm đối phó với khó khăn mới.

Những mâu thuẫn, sự phân biệt đối xử, việc thiếu những chính sách hướng nghiệp, tạo việc làm cho các thanh niên nhập cư trẻ tuổi… chính là mảnh đất màu mỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho sự trỗi dậy, truyền bá chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan trong một bộ phận giới trẻ.

Quyết tâm đối phó với khó khăn mới, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố châu Âu sẽ không bao giờ chịu khuất phục trước chủ nghĩa khủng bố. Trong khi đó, Thủ tướng Italia Giuseppe Conte khẳng định ngôi nhà chung châu Âu không có chỗ cho bạo lực và thù hận. Các quốc gia tại châu lục đã siết chặt an ninh, tăng cường kiểm soát biên giới nhằm ngăn ngừa sự xâm nhập trái phép từ bên ngoài.

Lần đầu tiên kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, châu Âu cùng lúc phải đối mặt với cuộc chiến chống khủng bố và dịch bệnh. Tuy nhiên, tinh thần đoàn kết, sự hợp tác sâu rộng giữa các quốc gia tại châu lục và cộng đồng quốc tế đang trở thành nguồn sức mạnh để Lục địa già ứng phó với những thách thức về an ninh, y tế, bảo vệ người dân và những giá trị chung về văn minh, thịnh vượng.

 

 

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com