Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần đến 4/9/2020
Cập nhật: 5-9-2020

Những cuộc đàm phán nhằm hạ nhiệt căng thẳng trong quan hệ giữa các quốc gia nhằm đẩy lùi dịch bệnh và cải thiện tình hình kinh tế đã được hé mở. Tuy nhiên, đây là cả một chặng đường dài, đòi hỏi các bên phải thể hiện thiện chí, củng cố niềm tin hợp tác cùng vượt qua đại dịch.

Đối phó với covid-19 trong "trạng thái bình thường mới"

Trong tuần qua, chính sách chống Covid-19 của hàng loạt quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới đã có những điều chỉnh đáng chú ý nhằm đưa cuộc sống của người dân vào "trạng thái bình thường mới". Theo đó, nhiều nước châu Á và châu Âu đã mở cửa lại trường học sau một "kỳ nghỉ Covid" tưởng như dài bất tận. Tại Trung Quốc, khi năm học mới bắt đầu, sinh viên đại học đang trở lại ký túc xá ở thủ đô Bắc Kinh với các biện pháp phòng dịch nghiêm ngặt. Chính quyền Iran, Mông Cổ, Hongkong (Trung Quốc) cũng cho phép học sinh tới trường vào năm học mới. Tại Ấn Ðộ, hơn 2 triệu sinh viên đeo khẩu trang đã bắt đầu kỳ thi vào các trường đại học y và kỹ thuật trên cả nước.

Tại Nga, Bỉ, Pháp, Anh..., giáo viên và học sinh trên 11 tuổi tựu trường phải đeo khẩu trang bắt buộc. Nhiều chính phủ khẳng định rằng họ phải cho học sinh đến trường trở lại bởi thanh, thiếu niên đang hổng rất nhiều bài học quan trọng. Việc tiếp tục giữ học sinh cách ly ở nhà chống dịch cũng tạo gánh nặng quá lớn cho cha mẹ khi họ phải đi làm.  Bộ trưởng Giáo dục Anh đánh giá việc học sinh trở lại trường là hết sức quan trọng không chỉ với giáo dục, mà còn với sự phát triển thể chất của trẻ.

Các nước châu Âu từng là "tâm bão" của đại dịch, cũng đang từng bước đưa cuộc sống trở lại bình thường. Chính phủ Anh khuyến khích người dân ra ngoài ăn tối, nhằm kích cầu tiêu dùng, qua đó hỗ trợ ngành dịch vụ ăn uống hồi phục. Ngành hàng không ở nhiều nước cũng rục rịch tái khởi động sau một thời gian dài "ngủ đông" và chìm trong nợ nần, thua lỗ.

Tuy nhiên, việc vực dậy nền kinh tế đồng thời bảo đảm đưa cuộc sống người dân trở lại trạng thái "bình thường mới" là thách thức không nhỏ với các chính phủ hiện nay. Việc vực dậy các doanh nghiệp cũng khó khăn và chứa đựng nhiều rủi ro. Tại Ðức, hôm 2-9 vừa qua, Tổng Giám đốc điều hành của Deutsche Bank lên tiếng cảnh báo rằng viện trợ của Chính phủ Ðức giúp các công ty yếu kém ứng phó đại dịch Covid-19 có thể dẫn tới sự ra đời của "các công ty xác sống", theo đó sẽ tạo gánh nặng cho nền kinh tế Ðức. Bên cạnh đó "trạng thái bình thường mới" đòi hỏi sự phối hợp tích cực giữa các địa phương, các chính phủ. Chẳng hạn, các quy định chung về hàng không, du lịch quốc tế cần được các bên thống nhất, thỏa thuận theo hướng "có đi có lại". Việc khôi phục các chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu cũng cần sự bàn bạc, nhất trí của các chính phủ để bảo đảm tất cả các "mắt xích" đều vận hành trơn tru.

Từ yêu cầu thực tế đặt ra, ngày 3/9, các ngoại trưởng Nhóm 20 nền kinh tế phát triển và đang nổi hàng đầu thế giới (G20) đã tham dự một hội nghị trực tuyến đặc biệt do Saudi Arabia (nước đang nắm giữ cương vị chủ tịch G20) chủ trì.

Tại hội nghị, các bên đã thảo luận về những biện pháp nới lỏng hạn chế đi lại và tăng cường hợp tác xuyên biên giới. Trong tuyên bố chung đưa ra sau hội nghị, các ngoại trưởng G20 thừa nhận tầm quan trọng của mở cửa biên giới và xúc tiến các biện pháp nhằm thúc đẩy nền kinh tế.

Bên cạnh đó, các bộ trưởng còn thảo luận về công tác phối hợp áp dụng các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh xuyên biên giới nhằm bảo vệ tính mạng và sinh kế của người dân. 

Việc nhiều quốc gia áp dụng các lệnh phong tỏa với mức độ và thời gian khác nhau đã ảnh hưởng tới sinh kế của người dân, hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng, nguồn thu sụt giảm và hàng triệu lao động bị mất việc làm.

Phát biểu tại hội nghị, Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan cho biết, việc tái mở cửa biên giới song song với các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh sẽ giúp các nền kinh tế vượt qua giai đoạn khó khăn, đem lại sự thịnh vượng và niềm tin hợp tác cùng vượt qua đại dịch COVID-19. 

Trong khi đó, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres lưu ý về những lo ngại cho rằng những biện pháp hạn chế đi lại hiện nay có thể khiến cuộc khủng hoảng trước mắt kéo dài.

Ông Guterres kêu gọi các Ngoại trưởng G20 đồng thuận về một “tiêu chí chung” để có thể dỡ bỏ các hạn chế đi lại dựa trên cách tiếp cận khoa học, bên cạnh thúc đẩy đầu tư nhằm hỗ trợ hoạt động đi lại an toàn, trong đó có tăng cường xét nghiệm và truy vết tiếp xúc.

Hội nghị trực tuyến đặc biệt của các ngoại trưởng G20 diễn ra trong bối cảnh đại dịch COVID-19 tiếp tục diễn biến phức tạp trên toàn cầu, nhiều nền kinh tế lớn suy thoái nghiêm trọng.

Các biện pháp hạn chế đi lại, đóng cửa biên giới tuy góp phần kiểm soát sự lây lan của bệnh dịch nhưng cũng gây ra những tác động không nhỏ đối với phát triển kinh tế-xã hội, gây gián đoạn các chuỗi thương mại và đầu tư.

Tăng cường triển khai các gói hỗ trợ phục hồi kinh tế

Ngày 3-9, Thủ tướng Pháp Jean Castex cam kết tạo thêm 160.000 việc làm trong năm 2021 khi chính phủ chuẩn bị triển khai một kế hoạch chi tiêu quy mô lớn để hỗ trợ nền kinh tế.

Gói hỗ trợ trị giá 100 tỷ euro dự kiến được triển khai dưới hai hình thức gồm chi mới và ưu đãi thuế, cao gấp bốn lần khoản cứu trợ mà Chính phủ Pháp từng đưa ra để khắc phục tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

 Bộ Tài chính Hàn Quốc thông báo, sẽ thành lập Quỹ Thỏa thuận mới trị giá khoảng 16,8 tỷ USD để đầu tư vào các dự án hạ tầng nhằm tạo hàng triệu việc làm. Ðây là nỗ lực của Chính phủ Hàn Quốc nhằm đưa nền kinh tế vào lộ trình phát triển thải ít khí CO2.

Chính phủ Thái Lan thông báo kế hoạch chi khoảng 1,4 tỷ USD cho chương trình phát tiền mặt cho 15 triệu người dân chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của tình trạng suy thoái kinh tế do đại dịch Covid-19 gây ra. Khoản tiền mặt khoảng gần 100 USD sẽ được phát cho mỗi người dân đủ điều kiện hưởng.

Các cường quốc nỗ lực duy trì thỏa thuận hạt nhân Iran

Trong cuộc họp lần đầu tiên về Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) kể từ khi Mỹ tuyên bố nỗ lực khôi phục lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Tehran, Iran và Nhóm P5+1 trừ Mỹ (gồm Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc và Đức) đã nhất trí “làm mọi điều có thể” để duy trì thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Điều này đã mang đến niềm hy vọng mới cho việc cứu vãn văn kiện lịch sử.

Diễn ra tại Vienna (Áo) ngày 1-9 dưới sự chủ trì của Liên minh châu Âu (EU), các bên tham gia cuộc họp khẩn thống nhất sẽ duy trì và bảo đảm việc thực thi đầy đủ thỏa thuận bất chấp các thách thức. Cuộc họp lần này nối dài những nỗ lực của Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc và Nga trong việc cứu vãn JCPOA trong bối cảnh Tehran đã từng bước nối lại hoạt động hạt nhân từ năm ngoái.

Tuy nhiên, bước đi của Mỹ làm gia tăng nguy cơ khiến JCPOA đổ vỡ, đồng thời gây thêm bất đồng giữa Washington với châu Âu. Tại cuộc họp ở Vienna, đại diện EU, bà Helga Schmid nhấn mạnh, Washington không thể khởi động tiến trình tái áp đặt các trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Tehran bằng việc sử dụng Nghị quyết số 2231. Đại diện Trung Quốc cho rằng, Iran phải tuân thủ các cam kết trong JCPOA, nhưng cũng cần được bảo đảm các lợi ích kinh tế. Về phần mình, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov nhấn mạnh, các bên tham gia nhất trí không thừa nhận các động thái của Mỹ. Trong khi đó, Nga, Anh, Đức và Pháp đều cho rằng, Mỹ đã từ bỏ tư cách một bên tham gia thỏa thuận, do đó không có quyền kích hoạt điều khoản trên.

Một số ý kiến nhận định, kể cả Mỹ khôi phục được lệnh cấm vận, khả năng duy trì JCPOA thời gian tới phụ thuộc lớn vào phản ứng của Iran. Bởi Tehran với sự ủng hộ từ Nga, Trung Quốc và các nước châu Âu sẽ tiếp tục có những động thái trên thực địa nhằm tạo lợi thế. Tuy nhiên, nước Cộng hòa Hồi giáo vẫn để ngỏ khả năng quay lại JCPOA khi có đủ điều kiện và một biểu hiện rõ ràng của thiện chí này là những hợp tác chặt chẽ giữa Tehran với IAEA thời gian qua.

Sau những quyết định và hành động cứng rắn của Mỹ, thỏa thuận hạt nhân lịch sử với Iran đã bị đẩy tới bờ vực đổ vỡ. Vì vậy, quyết tâm bảo vệ văn kiện này của các quốc gia còn lại tham gia JCPOA được thể hiện trong cuộc gặp gỡ ở Vienna đang mang đến niềm hy vọng rằng những nỗ lực để giải quyết hồ sơ hạt nhân Iran sẽ có những bước ngoặt mới. 

Nhật Bản, Ấn Độ, Australia muốn xây dựng chuỗi cung ứng riêng để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc


Trong khi căng thẳng Mỹ - Trung ngày càng leo thang, ngày 1/9,  Nhật, Ấn Độ và Australia đã đồng ý triển khai sáng kiến củng cố chuỗi cung ứng tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương trong nỗ lực giảm phụ thuộc thương mại vào Trung Quốc – đối tác thương mại lớn của cả ba nước trên, theo nội dung bài báo mới được Nikkei đăng tải.

Trong cuộc họp trực tuyến mới đây, Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal và người đồng cấp Nhật cũng như Australia – ông Hiroshi Kajiyama và ông Simon Birmingham đã nói đến việc cần có một môi trường thương mại tự do và dễ đoán định cũng như kêu gọi các nước có cùng chí hướng tham gia chung vào nỗ lực của Ấn Độ. 

Trong tuyên bố chung sau cuộc họp, các bộ trưởng cho biết họ đã hướng dẫn những người có nhiệm vụ phác thảo ra chi tiết kế hoạch để triển khai sáng kiến trong năm nay. 

Diễn biến trên xảy ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung Quốc ngày một căng thẳng hơn, Trung Quốc đối đầu với Ấn Độ trong các vấn đề biên giới và đại dịch Covid-19 diễn ra rất căng thẳng. Bối cảnh địa chính trị có nhiều phức tạp, những nước phụ thuộc vào Trung Quốc trong thương mại đã phải trải qua tình trạng gián đoạn nguồn cung, vì vậy nhu cầu cần phải đa dạng hóa ngày một lớn dần.

Quan hệ của Australia và Bắc Kinh đang xấu đi, trong khi đó cả Ấn Độ và Nhật đều có những tranh chấp lãnh thổ không thể hóa giải được với Trung Quốc, thậm chí gần đây mọi chuyện còn ngày một tồi tệ hơn.

Tuyên bố chung của bộ trưởng ba nước thừa nhận nhu cầu cấp thiết của việc hợp tác khu vực và xây dựng chuỗi cung ứng vững vàng trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Tuyên bố chung tái khẳng định quyết tâm muốn dẫn đầu trong xu thế xây dựng môi trường thương mại và đầu tư tự do, công bằng, không phân biệt đối xử, minh bạch, ổn định cũng như duy trì sự cởi mở của các thị trường. 

Mỹ hạn chế hoạt động của nhà các ngoại giao Trung Quốc

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc ngày một căng thẳng hơn. Ngày 2/9, Mỹ tuyên bố sẽ yêu cầu các nhà ngoại giao Trung Quốc phải được Bộ Ngoại giao Mỹ đồng ý rồi mới được thăm trường đại học nước này hoặc tổ chức sự kiện văn hóa từ trên 50 người ngoài khuôn viên đại sứ quán.

Hãng thông tấn Reuters (Anh) cho rằng đây là động thái của Mỹ để phản ứng lại hạn chế của Trung Quốc đối với nhà ngoại giao Mỹ.

Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cho biết sẽ hành động để đảm bảo “xác định đúng đắn” mọi tài khoản mạng xã hội của đại sứ quán và lãnh sự quán Trung Quốc tại Mỹ.

Đây được coi là bước đi mới nhất của Mỹ để hạn chế các hoạt động của Trung Quốc trên lãnh thổ nước này trước thềm cuộc bầu cử tổng thống tháng 11. Tổng thống Trump đã tái tranh cử và chủ trương dùng biện pháp cứng rắn với Trung Quốc là nền tảng chính sách đối ngoại then chốt.

Ngoại trưởng Pompeo còn hy vọng hàng chục Trung tâm văn hóa Khổng Tử Trung Quốc tại một số trường đại học của nước này sẽ đóng cửa vào cuối năm nay. Mỹ cáo buộc các cơ sở này “tuyển điệp viên”.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington gọi đây là “hạn chế và rào cản phi lý đối với nhân viên ngoại giao Trung Quốc”.

Ngoại trưởng Mỹ cũng nói đến kế hoạch bàn luận về Trung Quốc và các vấn đề khu vực khác với 10 quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và những nước Ấn Độ-Thái Bình Dương khác trong cuộc họp trực tuyến vào 9/9.

Phản ứng sau tuyên bố của Mỹ hạn chế hoạt động của các nhà ngoại giao, Trung Quốc cho biết nước này sẽ đưa ra “những phản ứng thích hợp” tùy theo tình hình.

 

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com