Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần đến 17/7/2020
Cập nhật: 17-7-2020

Thời gian gần đây, những đòn trừng phạt lẫn nhau ngày càng dồn dập giữa 2 siêu cường thế giới Mỹ - Trung Quốc báo hiệu mối quan hệ hai nước đang có chiều hướng “rơi tự do” và là dấu hiệu của một cuộc đối đầu với những đặc điểm của một cuộc Chiến tranh Lạnh nguy hiểm. Khi hai siêu cường đối đầu về công nghệ, lãnh thổ, họ đều phải đối mặt với nguy cơ nổ ra các tranh chấp nhỏ và leo thang thành xung đột quân sự. 

Mỹ liên tiếp áp trừng phạt Trung Quốc


Chỉ trong vòng vài tuần, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục áp lệnh trừng phạt Trung Quốc vì các vấn đề liên quan đến Hong Kong và Tân Cương. Mỹ cũng tìm cách kiềm chế Bắc Kinh bằng cách ngăn Trung Quốc tiếp cận các công nghệ cao của Mỹ, kêu gọi các đồng minh hành động tương tự.

Hôm 13/7, trong một động thái chưa từng có, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra tuyên bố bác bỏ hầu hết yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông, coi các yêu sách này là "bất hợp pháp". Tổng thống Donald Trump ngày 14/7 tiếp tục ký thông qua luật trừng phạt giới chức Trung Quốc vì áp luật an ninh quốc gia với Hong Kong.

Sự nghi ngờ, thù địch ngày càng bao trùm mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc khi hai bên xung đột lợi ích ở hàng loạt lĩnh vực từ không gian mạng, vũ trụ, đến Biển Đông, eo biển Đài Loan, thậm chí vùng Vịnh.

Cuộc khủng hoảng Covid-19 cùng với cuộc đụng độ giữa Trung Quốc và Ấn Độ đã khiến những rạn nứt trong mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington trở thành vực thẳm khó vượt qua bất chấp bầu cử tổng thống Mỹ vào cuối năm nay ra sao. Về phía Trung Quốc, Ngoại trưởng Vương Nghị nói rằng, mối quan hệ với Mỹ đã xuống mức thấp nhất kể từ khi hai nước tái lập quan hệ ngoại giao năm 1979. Ông Vương cho rằng các chính sách của Mỹ với Trung Quốc dựa trên những “tính toán sai lầm chiến lược và đầy cảm tính”.

Cả Mỹ và Trung Quốc đều thúc ép buộc các nước khác phải lựa chọn đứng về bên nào ngay cả khi họ không muốn điều đó. Chính quyền Tổng thống Donald Trump gây sức ép với các đồng minh như Anh, Australia để các nước này loại tập đoàn Huawei của Trung Quốc khỏi các dự án phát triển hệ thống mạng 5G. Hôm 30/6, Mỹ chính thức coi các tập đoàn viễn thông Huawei và ZTE của Trung Quốc là "mối đe dọa an ninh quốc gia" và cấm các công ty Mỹ dùng ngân sách chính phủ mua thiết bị từ các công ty này. Ngoài ra, Nhà Trắng cũng đang thảo luận kế hoạch "cấm cửa" các ứng dụng TikTok và Wechat của Trung Quốc.

Trong khi đó, Trung Quốc tìm cách gây sức ép với các nước công khai ủng hộ các chính sách gây tranh cãi về vấn đề Hong Kong và Tân Cương. Bắc Kinh cũng dùng sức mạnh kinh tế làm công cụ để “cưỡng ép” như ngừng nhập khẩu thịt bò từ Australia. Đầu tuần này, Trung Quốc tuyên bố sẽ trừng phạt tập đoàn công nghiệp quốc phòng Lockheed Martin của Mỹ vì thương vụ bán vũ khí gần đây cho Đài Loan.

Ngoài ra, khi thế giới đang bận đối phó Covid-19, Trung Quốc bành trướng sức mạnh quân sự, leo thang căng thẳng với các nước trong khu vực. Nhật Bản cảnh báo, Trung Quốc đang tìm cách “thay đổi hiện trạng ở Biển Đông và Hoa Đông”.

Đáp lại, Mỹ đã điều hai biên đội tàu sân bay đến Biển Đông. Căng thẳng khó tránh khỏi khi Mỹ đầu tuần này tiếp tục ra tuyên bố bác bỏ hầu hết yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông.

 “Mối quan hệ Mỹ - Trung đang ở giai đoạn tồi tệ nhất kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ. Thực tế mới là mối quan hệ Mỹ - Trung không bước vào một cuộc chiến tranh lạnh mới nhưng tiến dần đến một cuộc chiến bằng sức mạnh mềm”, ông Zhao Kejin, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Thanh Hoa, nhận định.  

Thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - EU


Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula Von der Leyen vừa có những trao đổi cởi mở trong Hội nghị Thượng đỉnh Ấn Độ - Liên minh châu Âu (EU) lần thứ 15 được tổ chức theo hình thức trực tuyến. Diễn ra gần 3 năm sau sự kiện tương tự hồi năm 2017, hội nghị được EU và Ấn Độ hy vọng sẽ mở ra chương mới cho mối quan hệ đối tác chiến lược song phương trên nhiều lĩnh vực.

Tại hội nghị tổ chức ngày 15-7, hai bên đã cam kết bảo vệ và thúc đẩy các quyền của con người, trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ, xây dựng chủ nghĩa đa phương hiệu quả dựa trên luật pháp quốc tế với cốt lõi là Liên hợp quốc và Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), thúc đẩy phát triển bền vững và thương mại mở.

Với mục tiêu trên, trong các thảo luận, lãnh đạo EU và Ấn Độ đã trao đổi cách thức đẩy mạnh phát triển quan hệ thương mại và đầu tư song phương, hỗ trợ tăng trưởng bền vững và việc làm ở cả hai bên. Trong bối cảnh thế giới nỗ lực ứng phó với đại dịch Covid-19, các thảo luận cũng bao gồm vấn đề hợp tác và đoàn kết toàn cầu để bảo vệ sinh mạng của người dân, giảm thiểu những tác động về kinh tế - xã hội cũng như tăng cường năng lực chuẩn bị và ứng phó với khủng hoảng. Hai bên cũng chia sẻ một số quan ngại về các mối đe dọa an ninh trong tình hình mới.

Trong tuyên bố chung đưa ra sau đó, EU và Ấn Độ đã công bố lộ trình mở rộng quan hệ tới năm 2025, trong đó có thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự giữa Cộng đồng Năng lượng nguyên tử châu Âu và Cục Năng lượng nguyên tử Ấn Độ để chia sẻ kinh nghiệm trong các lĩnh vực liên quan. Hai bên cũng quyết định thiết lập đối thoại an ninh hàng hải, tăng cường phối hợp giữa hải quân Ấn Độ và EU. Việc thực hiện tham vấn an ninh thường xuyên, trao đổi về các ưu tiên chiến lược, quản lý khủng hoảng, gìn giữ hòa bình cũng đã được nhất trí trong hội nghị.

Tuy nhiên, thương mại lại là điểm chưa có bước tiến lớn khi những trao đổi về tương lai của Hiệp định Thương mại tự do song phương chưa đạt được kết quả cụ thể nào. Lãnh đạo EU và Ấn Độ mới chỉ nhất trí sẽ triển khai các cuộc thảo luận ở cấp bộ trưởng về vấn đề này sớm nhất có thể.

Dù vậy, những kết quả đạt được qua hội nghị lần này cho thấy EU và Ấn Độ đã tìm được tiếng nói chung trong củng cố mối quan hệ giữa hai bên theo hướng hiệu quả, tin cậy và sâu rộng hơn. Sự phối hợp chặt chẽ trên nhiều phương diện, sự đồng thuận trong nhiều vấn đề đã tạo ra những tiền đề quan trọng để EU và Ấn Độ tiếp tục có những bước đi vững chắc hơn nhằm củng cố hợp tác song phương giữa lúc đại dịch Covid-19 đang tạo ra những thử thách chưa từng có cho thế giới trong nhiều thập kỷ gần đây.

Tha thun ht nhân Iran trước nguy cơ đổ v


Ngày 14-7 đánh dấu tròn 5 năm Thỏa thuận hạt nhân Iran được ký kết tại thủ đô Vienna (Áo) sau quá trình đàm phán đầy khó khăn. Tuy nhiên, từ một cam kết lịch sử được ca ngợi là thành tựu quan trọng của ngoại giao quốc tế giúp chấm dứt một trong những hồ sơ gây căng thẳng nhất thế giới, số phận của thỏa thuận này sau nửa thập kỷ ngày càng trở nên mong manh và thậm chí đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Một khi JCPOA đổ vỡ, khó có gì ràng buộc Iran trong vấn đề sở hữu, phát triển vũ khí hạt nhân. Nước này đã 4 lần vận dụng các điều khoản 26 và 36 trong thỏa thuận để từng bước thu hẹp các cam kết, tăng trữ lượng uranium làm giàu vượt ngưỡng trần 300kg, nâng mức làm giàu uranium tới độ tinh khiết vượt quá giới hạn 3,76%, khởi động các máy ly tâm tối tân để tăng cường trữ lượng uranium làm giàu... Thế nhưng, đến nay các cường quốc tham gia JCPOA vẫn chưa thể đưa ra bất kỳ hành động cụ thể và có hiệu quả nào để ngăn chặn văn kiện này sụp đổ.

Sau 5 năm kể từ khi JCPOA được ký kết, Bộ Ngoại giao Iran ngày 13-7 vẫn khẳng định thỏa thuận là kết quả sự sẵn sàng cam kết của Tehran. Số lượng các cuộc đối thoại kỷ lục về những vấn đề cốt lõi đã thể hiện sự nghiêm túc và thực tế của nước này trong việc mang lại ổn định và hòa bình. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres và đại diện nhiều quốc gia, khu vực trên thế giới cũng liên tục kêu gọi các nỗ lực thực thi và bảo vệ văn kiện, bởi việc JCPOA “chết yểu” không chỉ làm mất đi một khuôn khổ đối thoại giữa Iran và phương Tây mà còn có thể khơi mào một cuộc chạy đua hạt nhân nguy hiểm tại khu vực và trên thế giới. 

M áp thuế b sung vi hàng hóa Pháp tr giá 1,3 t USD: Nc thang căng thng thương mi mi


Văn phòng của Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Robert Lighthizer vừa chính thức thông báo về việc Chính phủ Mỹ sẽ áp thuế bổ sung 25% với số hàng hóa của Pháp như đồ mỹ phẩm hay túi xách… có tổng trị giá 1,3 tỷ USD. Quyết định này tiếp tục đẩy căng thẳng thương mại giữa hai đồng minh lên một nấc thang mới.

Việc đánh thuế lần này sẽ tác động lớn tới nhiều “đại gia” Pháp trong lĩnh vực đồ xa xỉ như Tập đoàn LVMH, L’Oreal… sở hữu những thương hiệu hạng sang hàng đầu thế giới và là niềm tự hào của nước Pháp. Mức thuế cao hơn cũng đồng nghĩa với việc hàng hóa Pháp sẽ trở nên đắt đỏ và kém cạnh tranh trên thị trường Mỹ.

Đây được xem là động thái đáp trả của Washington đối với chính sách thuế kỹ thuật số của Paris. Từ giữa năm 2019, Pháp đã đánh thuế ở mức 3% đối với một loạt tập đoàn công nghệ lớn như Google, Facebook, Amazon và Apple với lý do các công ty này cố tình chuyển lợi nhuận ra nước ngoài để trốn thuế. Sự quyết đoán này được nhìn nhận là nỗ lực của Tổng thống Emmanuel Macron nhằm tạo lợi thế cho kỳ bầu cử vào năm 2022, đồng thời nâng cao vai trò dẫn dắt của nước Pháp ở Liên minh châu Âu (EU) trong bối cảnh nhiều quốc gia bắt đầu coi việc đánh thuế dịch vụ kỹ thuật số là một phương thức tăng nguồn thu cho Chính phủ. 

Trong khi đó, Mỹ luôn phản đối mọi nỗ lực thay đổi mức thuế quan của Pháp, cáo buộc đây là “cách đối xử không công bằng” nhằm vào các “ông lớn” công nghệ Mỹ. Vì thế, Washington đã mở cuộc điều tra việc áp thuế kỹ thuật số của Paris dựa vào Đạo luật Thương mại năm 1974. Tới tháng 12-2019, kết luận điều tra cho rằng, việc đánh thuế mà Pháp thực hiện là không phù hợp với nguyên tắc hiện hữu của chính sách thuế quốc tế và đột ngột tạo ra ảnh hưởng xấu đến các công ty Mỹ nằm trong diện chịu thuế. Phía Mỹ cũng đồng thời đề xuất hình phạt thuế tới 100% đối với một số mặt hàng của Pháp, ước tính vào khoảng 2,4 tỷ USD. Số hàng hóa 1,3 tỷ USD vừa bị áp thuế nằm trong gói thuế quan này.

Tuy nhiên, thời điểm có hiệu lực của khoản thuế mới lại được USTR lùi 180 ngày (tới ngày 6-1-2021) với tuyên bố tạo điều kiện để hai bên có thêm thời gian “giải quyết vấn đề”. Thông báo trên đáp lại thỏa thuận mà Mỹ và Pháp đạt được hồi đầu năm 2020 về việc tạm ngừng thực thi quyết định đánh thuế kỹ thuật số đến cuối năm để hỗ trợ các cuộc đàm phán, trong đó có thảo luận về một giải pháp đánh thuế kỹ thuật số đa phương tại Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD).  

EU họp thượng đỉnh về kế hoạch phục hồi hậu COVID-19


Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) gặp nhau trực tiếp tại Brussels hai ngày 17-18/7 để thảo luận về kế hoạch phục hồi sau đại dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 và một ngân sách dài hạn mới của khối.

Mục tiêu của kế hoạch phục hồi nhằm khắc phục những thiệt hại do cuộc khủng hoảng COVID-19, cải tổ nền kinh tế và định hình lại xã hội trên tinh thần đồng nhất, thích ứng và chuyển đổi.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel đã đề xuất khoản ngân sách 1.074 tỷ euro để đạt được các mục tiêu dài hạn của EU, cũng như để duy trì toàn bộ năng lực của kế hoạch phục hồi. Đề xuất này phần lớn dựa trên nội dung đưa ra hồi tháng 2, đó là kết quả của hai năm thảo luận giữa các quốc gia thành viên.

Ủy ban sẽ được ủy nhiệm để đi vay tới 750 tỷ euro dựa trên việc xác định các nguồn lực của Khối. Khoản tiền này có thể được sử dụng để tài trợ cho các khoản vay và những chi phí phát sinh trong khuôn khổ các chương trình ngân sách dài hạn.

Chủ tịch Michel cũng đề xuất duy trì sự cân bằng giữa các khoản vay, bảo lãnh và tài trợ để tránh gây quá tải cho các quốc gia thành viên mắc nợ. Điều này cũng rất cần thiết cho tương lai của thị trường chung và giúp tránh gia tăng sự chia rẽ và bất bình đẳng.

Đề xuất đảm bảo rằng các quỹ sẽ đến được với các quốc gia và khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của cuộc khủng hoảng: 70% tạo điều kiện cho phục hồi và khả năng phục hồi sẽ được cam kết vào năm 2021 và 2022, theo tiêu chí do Ủy ban châu Âu (EC) phân bổ và 30% sẽ được cam kết vào năm 2023, có tính đến sự suy giảm tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong năm 2020 và 2021. Toàn bộ số tiền trên sẽ được giải ngân muộn nhất vào năm 2026.

Trên cơ sở đề xuất, các quốc gia thành viên sẽ vạch ra kế hoạch phục hồi của nước mình cho giai đoạn 2021-2023 theo 6 tháng nhiệm kỳ luân phiên châu Âu, đặc biệt là sẽ có các khuyến nghị cụ thể theo quốc gia. Các kế hoạch này sẽ được xem xét và rà soát vào năm 2022. Việc đánh giá các kế hoạch này sẽ được Hội đồng châu Âu thông qua theo phương thức đa số dựa theo đề xuất của EC.

Ngoài ra, 30% số tiền cũng sẽ được dành cho các dự án liên quan đến khí hậu. Chi tiêu cho khung tài chính nhiều năm và chương trình "thế hệ tiếp theo" sẽ đáp ứng mục tiêu của EU là đạt được sự trung lập về khí hậu vào năm 2050, các mục tiêu khí hậu năm 2030 của EU và Paris.

Chủ tịch Charles Michel cũng đề xuất khoản dự trữ Brexit trị giá 5 tỷ euro để giải quyết các hậu quả không lường trước ở các quốc gia thành viên và các ngành bị ảnh hưởng nhiều nhất. Ngoài ra, sẽ có sự gia tăng tài trợ trong lĩnh vực y tế, phù hợp với đề xuất của EC để đối phó với COVID-19 và hậu quả của nó.

(TTGCVT tổng hợp)

Các tin khác
Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com