Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần đến 22/5/2020
Cập nhật: 22-5-2020

Đại dịch Covid-19 đã khiến khoảng 350.000 người tử vong trên toàn cầu, khiến nền kinh tế thế giới đối mặt với thách thức lớn nhất kể từ cuộc đại khủng hoảng vào năm 1929, có thể làm thay đổi vị thế địa chính trị toàn cầu.

Cùng với diễn biến phức tạp của đại dịch covid-19, tuần qua căng thẳng Mỹ-Trung Quốc tiếp tục leo thang sau khi Mỹ giáng thêm một loạt đòn mạnh vào tham vọng của Bắc Kinh. Cuộc chiến giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới dự báo còn khốc liệt và mới chỉ đang ở giai đoạn đầu.

Quan hệ Mỹ - Trung giai đoạn khốc liệt mới


Tuần qua, Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn dự luật có thế cấm các công ty Trung Quốc như Alibaba và Baidu niêm yết trên các sàn giao dịch của Mỹ, trong bối cảnh mối quan hệ giữa 2 nền kinh tế ngày càng căng thẳng.

Theo dự luật, nếu một công ty không thể chứng minh rằng họ không thuộc quyền kiểm soát của chính phủ nước ngoài hoặc Ủy ban Giám sát Công ty Đại chúng Mỹ (PCAOB) không thể thực hiện kiểm toán họ trong 3 năm liên tiếp để xác minh, thì các công ty này sẽ không được phép giao dịch trên các sàn chứng khoán.

Được đề xuất bởi Thượng nghị sĩ John Kennedy, thành viên đảng Dân chủ từ Maryland Chris Van Hollen, đã được Thượng viện, chi phối bởi Đảng Cộng hòa chấp thuận. Nó cho thấy sự đồng thuận trong việc chống Trung Quốc là rất lớn và sự lo ngại về hàng tỷ USD từ các quỹ trí Mỹ chảy vào các công ty lớn của Trung Quốc.

Ngay trước đó, ngày 15/5, Bộ Thương mại Mỹ thông báo sẽ sửa đổi một quy định xuất khẩu nhằm hạn chế hoạt động thu mua chất bán dẫn của Huawei vốn là các sản phẩm trực tiếp của công nghệ và phần mềm của Mỹ.

Các biện pháp hạn chế mới nhằm vào tập đoàn công nghệ số 1 của Trung Quốc là Huawei là một động thái leo thang căng thẳng mới trong cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc nhằm giành quyền kiểm soát công nghệ toàn cầu.

Trong năm 2019, chính quyền ông Donald Trump cũng đã cấm Huawei cung cấp dịch vụ cho các hệ thống của Chính phủ Mỹ đồng thời khuyến cáo các lĩnh vực tư nhân không sử dụng thiết bị của Huawei, nhất là các thiết bị 5G, với lý do nguy cơ an ninh.

Đầu 2020, Mỹ cũng đã cảnh báo ngừng chia sẻ thông tin tình báo với các nước làm ăn cùng tập đoàn công nghệ viễn thông Huawei của Trung Quốc.

Một số nước châu Âu như Anh và Pháp từng cho biết sẽ không cấm Huawei xây dựng mạng 5G, thay vào đó sẽ chỉ áp đặt một số hạn chế. Tuy nhiên, tình hình có thể thay đổi khi mà đại dịch Covid-19 khiến mâu thuẫn châu Âu - Trung Quốc lên cao chưa từng có.

Trong vài năm gần đây, chính quyền ông Trump luôn cho rằng, hai tập đoàn Huawei và ZTE của Trung Quốc có quan hệ chặt chẽ với chính phủ nước này và các thiết bị từ các nhà sản xuất này có thể được sử dụng để do thám các quốc gia và công ty khác.

Quan hệ Mỹ và Trung Quốc đang ở giai đoạn căng thẳng chưa từng có. Đại dịch Covid-19 có thể khiến thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 được ký hồi đầu năm đổ vỡ bất cứ lúc nào, đẩy chiến tranh thương mại leo thang nghiêm trọng và quan hệ kinh tế Mỹ - Trung có thể đổ vỡ hoàn toàn.

Hôm 19/5, Sàn chứng khoán Nasdaq của Mỹ cũng đã quyết định hủy niêm yết đối với cổ phiếu của Luckin Coffee, thường được coi là “Starbucks Trung Quốc”, sau khi chuỗi cà phê Trung Quốc này khai khống số tiền lên tới 310 triệu USD doanh số trong năm 2019 và do “những lần không công bố thông tin trong quá khứ”.

Nasdaq được cho là cũng chuẩn bị công bố việc thắt chặt quy định niêm yết, hạn chế làn sóng chào bán lần đầu ra công chúng (IPO) đến từ các doanh nghiệp Trung Quốc. Sự kiềm chế này là điểm nóng mới nhất trong mối quan hệ tài chính giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Sau cuộc chiến thương mại, giờ đây là cuộc chiến về vốn và sắp tới rất có thể là sự trở lại của một cuộc chiến tiền tệ và thậm chí là một cuộc chiến tái cấu trúc chuỗi cung ứng trên phạm vi toàn cầu.

Trước đó, ông Trump buộc tội Trung Quốc đã giấu dịch và gây ra thảm họa toàn cầu và đã yêu cầu quỹ hưu trí liên bang Mỹ rút 4 tỷ USD ra khỏi chứng khoán Trung Quốc, đồng thời ngừng ngay lập tức các khoản đầu tư vào thị trường này.

Chính quyền ông Trump cũng khởi động lại nhóm “Bộ tứ” (Quad) gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật và Úc, cùng với một số nước để tái cấu trúc chuỗi cung ứng, rút các dòng vốn ra khỏi Trung Quốc.

Trên CNBC, ông David Sokulsky đến từ quỹ Concentrated Leaders Fund cho rằng, tình hình Mỹ-Trung có thể còn tồi tệ hơn nữa. Quy mô cuộc chiến mới có khả năng tồi tệ hơn nhiều so với những gì mà cuộc chiến thương mại giữa Bắc Kinh và Washington vào hồi năm 2019.

Cao điểm nhất, khi trả lời Fox Business hôm 14/5, ông Trump cho biết, Mỹ có thể cắt đứt mọi quan hệ với Trung Quốc và 100 thỏa thuận thương mại cũng không bù đắp được thiệt hại do Covid-19. 

Chứng khoán Mỹ phiên 21/5 giảm điểm do căng thẳng Mỹ-Trung leo thang và số người thất nghiệp tiếp tục gia tăng lên hơn 38 triệu người tổng suốt đại dịch. Bất cứ một cuộc chiến nào đều có thiệt hại. Nhưng giờ đây, thiệt hại về kinh tế dường như không còn là điều mà ông Trump quan tâm nhất, sự đồng lòng chống Trung có thể khiến chiến thuật của ông Trump rõ ràng hơn, trùng với chiến lược của vị tỷ phú này.

Kinh tế là trọng tâm tại kỳ họp thứ ba Quốc hội Trung Quốc Khóa XIII


Sau hơn 2 tháng trì hoãn vì đại dịch Covid-19, sáng 22-5, tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc) đã diễn ra lễ khai mạc kỳ họp thứ ba Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc Trung Quốc (Quốc hội) Khóa XIII.

Nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vừa đưa ra một quyết định hiếm hoi là không đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2020 vì sự bất định do đại dịch Covid-19 gây ra.

Trình bày về triển vọng của Chính phủ trong cuộc họp Quốc hội thường niên, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cho biết Chính phủ nước này chưa đặt mục tiêu cụ thể cho tăng trưởng kinh tế trong năm 2020.

Năm ngoái, GDP của Trung Quốc tăng trưởng 6,1%, nằm trong mục tiêu tăng trưởng từ 6 đến 6,5% mà Chính phủ Trung Quốc đặt ra. Tuy nhiên, đây là mức tăng trưởng tồi tệ chưa từng có trong suốt gần 3 thập niên của nền kinh tế Trung Quốc. Chiến tranh thương mại với Mỹ khiến kinh tế Trung Quốc gặp nhiều rào cản hơn.

Quý 1/2020, GDP Trung Quốc tăng trưởng 6,8% ngay cả khi đại dịch Covid-19 hoành hành với tỷ lệ thất nghiệp nằm gần mức cao nhất trong lịch sử. Mặc dù dữ liệu cho thấy sự phục hồi trong tháng 4 nhưng các quan chức vẫn công khai lo ngại về mức độ tăng trưởng của Trung Quốc trong bối cảnh Covid-19 hoành hành khắp toàn cầu.

Trung Quốc chủ trương mở rộng gói kích thích kinh tế, tập trung vào chính sách tài khóa. Báo cáo của chính phủ trình bày trước Quốc hội Trung Quốc đề xuất mức bội chi ngân sách năm 2020 ở mức 3,6% GDP, tăng so với tỷ lệ 2,8% trong năm 2019, tạo thêm dư địa để tăng chi tiêu công nhằm khắc phục những thiệt hại mà Covid-19 gây ra. Lần đầu tiên kể từ năm 2007, Chính phủ Trung Quốc sẽ cho phát hành 1.000 tỷ nhân dân tệ trái phiếu đặc biệt. 

Trung Quốc sẽ tập trung nỗ lực để chi tiêu tài khóa đạt hiệu quả, không cắt giảm chi tiêu phúc lợi cho người dân. Chính quyền từ trung ương đến địa phương sẽ phải thắt lưng buộc bụng, không để xuất hiện các dự án, công trình xây dựng lãng phí, cắt giảm 50% các khoản chi tiêu không cần thiết.

Ngoài mục tiêu vực dậy kinh tế, theo giới chuyên gia, các nhà lập pháp Trung Quốc cũng sẽ thảo luận các biện pháp ngăn chặn làn sóng lây nhiễm thứ hai và vai trò trên thế giới của Bắc Kinh thời hậu Covid-19. Theo báo South China Morning Post, giới chức Trung Quốc đang tranh luận gay gắt về giải pháp chống lại sức ép ngày càng tăng từ cộng đồng quốc tế liên quan đến Covid-19. Một số nhà ngoại giao theo đường lối cứng rắn ủng hộ việc công kích lại những người chỉ trích Bắc Kinh. Dù vậy, có nhiều ý kiến cho rằng phản ứng như thế không đủ để thay đổi lập trường chống Trung Quốc từ bên ngoài. Ông Shi Yinhong, chuyên gia tại Trường ĐH Nhân dân Trung Quốc, nhận định nhu cầu về sự cân bằng kinh tế trong nước và sức ép gia tăng của cộng đồng quốc tế có thể buộc Bắc Kinh thay đổi các mục tiêu chiến lược.

Anh công bố hệ thống thuế quan mới thời hậu Brexit


Vương quốc Anh ngày 19-5 đã công bố hệ thống thuế quan mới sau khi nước này hoàn tất việc rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) - còn gọi là Brexit - để thay thế những chính sách thuế quan của EU.

Chính phủ Anh cho biết, hệ thống thuế quan mới có tên Biểu thuế toàn cầu của Vương quốc Anh (UKGT) dự kiến sẽ đơn giản và thấp hơn so với Biểu thuế đối ngoại chung của EU.

Hệ thống này sẽ áp dụng cho các quốc gia không có thỏa thuận thương mại với Anh và sẽ xóa bỏ tất cả những loại thuế quan dưới 2%.

UKGT sẽ được định giá theo bảng Anh và sẽ được luật hóa vào cuối năm nay. Dự kiến, hệ thống này sẽ có hiệu lực từ tháng 1-2021.

Anh cho hay, 60% hoạt động thương mại sẽ được miễn thuế theo các điều khoản của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) hoặc thông qua tiếp cận ưu đãi hiện có.

Theo hệ thống thuế mới, Anh sẽ duy trì thuế quan đối với một số sản phẩm hỗ trợ các ngành nội địa như nông nghiệp, ô tô và đánh bắt cá.

Chính phủ Anh sẽ loại bỏ thuế quan đối với lượng hàng nhập khẩu phục vụ các chuỗi cung ứng có trị giá 30 tỷ bảng Anh (37 tỷ USD) như ốc vít và bulông.

Anh cũng sẽ loại bỏ thuế quan đối với các sản phẩm hỗ trợ sử dụng năng lượng hiệu quả như bộ điều nhiệt và đèn LED, đồng thời sẽ áp dụng mức thuế suất 0% tạm thời đối với các sản phẩm đang được sử dụng để hỗ trợ chống dịch Covid-19, như trang thiết bị bảo hộ cá nhân.

Sau nhiều thập kỷ dựa vào chính sách thương mại của EU, Vương quốc Anh đang bắt đầu đàm phán các hiệp định thương mại tự do với nhiều quốc gia trên thế giới. Anh đặt mục tiêu trong vòng ba năm tới sẽ đạt được các thỏa thuận thay thế bao trùm tới 80% hoạt động thương mại của nước này.

Tiến hành đánh giá độc lập về biện pháp ứng phó Covid-19 của WHO


Ngày 19-5, toàn bộ 194 nước thành viên thuộc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nhất trí mở cuộc điều tra độc lập về hoạt động ứng phó dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19 của WHO.

Tại phiên họp thường niên cấp bộ trưởng lần đầu tiên được tổ chức trực tuyến, các nước đã thông qua một nghị quyết, trong đó kêu gọi đánh giá "công bằng, khách quan và toàn diện" về biện pháp ứng phó quốc tế đối với khủng hoảng, bao gồm cả cuộc điều tra về các hành động của WHO liên quan đến đại dịch Covid-19.

Đề xuất này do Liên minh châu Âu (EU), đại diện cho trên 100 nước, trong đó có Australia, Trung Quốc và Nhật Bản, đưa ra.

Trước đó, EU tuyên bố ủng hộ WHO và những nỗ lực đa phương nhằm chống lại dịch Covid-19 sau khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo rút Mỹ khỏi cơ quan toàn cầu này. Người phát ngôn phụ trách đối ngoại của EU Virginie Battu-Henriksson nêu rõ: "Đây là thời điểm thể hiện đoàn kết chứ không phải lúc làm xói mòn hợp tác đa phương". Bà Battu-Henriksson nhấn mạnh, EU ủng hộ WHO trong nỗ lực ngăn chặn và giảm nhẹ tác động của đại dịch Covid-19, đồng thời đã tài trợ thêm nhằm hỗ trợ nỗ lực này của WHO. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18-5 cảnh báo Washington tạm thời đóng băng quỹ tài trợ cho WHO và xem xét rút Mỹ khỏi tổ chức này. Trong bức thư gửi Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, được đăng tải trên tài khoản Twitter, Tổng thống Trump nhấn mạnh: "Nếu WHO không cam kết tiến hành những cải thiện thực chất đáng kể trong vòng 30 ngày tới, tôi sẽ tạm thời đóng băng quỹ viện trợ của Mỹ dành cho WHO trong một thời gian dài và xem xét lại tư cách thành viên của chúng tôi tại tổ chức này".

Từ giữa tháng 4 vừa qua, Tổng thống Trump đã yêu cầu Chính phủ Mỹ tạm ngừng tài trợ cho WHO, do cho rằng cách thức giải quyết đại dịch của tổ chức này chưa phù hợp. Ông chủ Nhà Trắng cũng tuyên bố sẽ sớm đưa ra quyết định về việc tài trợ cho WHO, đồng thời đã xem xét giảm mức tài trợ của Mỹ cho WHO xuống còn 40 triệu USD thay vì là nhà tài trợ lớn nhất như hiện tại với khoản tiền lên tới 450 triệu USD/năm (tương ứng khoảng 15% ngân sách của WHO).

Mỹ tuyên bố rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở với Nga


Báo chí Nga, ngày 21-5, cho biết, Mỹ vừa đơn phương tuyên bố rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở với lý do “Nga liên tục vi phạm các điều khoản của hiệp ước”, khi không cho phép Mỹ tiến hành các chuyến bay quan sát trên bầu trời Moscow, Abkhazia, Nam Ossetia và Chechnya…

Các quan chức cấp cao Nhà Trắng khẳng định, việc rút khỏi Hiệp ước sẽ chính thức được thực hiện sau sáu tháng, theo các điều khoản của thỏa thuận này.

Hiệp ước Bầu trời mở đa phương, được ký năm 1992 tại Helsinki (Phần Lan), bởi đại diện 23 quốc gia thành viên Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu, được xây dựng với sự tham gia tích cực của Moscow và đến nay, đã có 34 quốc gia tham gia. Hiệp ước cho phép 34 quốc gia thành viên công khai thu thập thông tin về các lực lượng vũ trang của nhau, có quyền tiến hành các chuyến bay không vũ trang qua vùng trời của nhau để theo dõi các hoạt động quân sự, theo các hạn ngạch bay đã được thống nhất từ trước. Nói cách khác, thỏa thuận này cho phép các quốc gia thành viên giám sát các hoạt động quân sự của nhau trong chừng mực cụ thể và có sự nhất trí chung.

Được biết, trước đó, tờ New York Times dẫn nguồn tin từ chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cho biết, việc Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở cũng đồng nghĩa Tổng thống Trump sẽ từ chối gia hạn Hiệp ước cắt giảm và hạn chế vũ khí tấn công chiến lược (START mới, còn gọi là START-3) do Nga và Mỹ ký năm 2010, và sẽ hết hiệu lực vào tháng 2-2021.

Ngay sau tuyên bố của Mỹ, Bộ Ngoại giao Nga khẳng định sẽ có kế hoạch đáp trả việc Mỹ đơn phương rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, đồng thời khẳng định, Mỹ cáo buộc Nga vi phạm các thỏa thuận của hiệp ước là hoàn toàn không có căn cứ. Phát biểu chiều 21-5, ông Vladimir Ermakov, Giám đốc Cục không phổ biến vũ khí và kiểm soát vũ khí, thuộc Bộ Ngoại giao Nga, khi trả lời câu hỏi của phóng viên về phản ứng của Nga trước việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận này, đã khẳng định, Nga có kế hoạch hành động cụ thể, nhưng trước tiên phải chờ xác nhận chính thức từ phía chính quyền Washington. Ông Ermakov nói: “Chúng tôi luôn có kế hoạch B. Mỹ đã không thể hiện mình là đối tác đáng tin cậy trong một thời gian dài, vì vậy chúng tôi phải lên kế hoạch cho các hoạt động trong tương lai”.

(TTGCVT tổng hợp)

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com