Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần dến 30/8/2019
Cập nhật: 30-8-2019

Trong bối cảnh tranh chấp thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới là Mỹ và Trung Quốc tiếp tục leo thang, đồng thời chủ nghĩa bảo hộ có xu hướng gia tăng, hội nghị Thượng đỉnh Nhóm 7 nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7)  diễn ra trong tuần qua đã có những bước tiến đáng kể khi cam kết thúc đẩy thương mại quốc tế công bằng và mở cửa, vì sự ổn định kinh tế toàn cầu. 

Hội nghị Thượng đỉnh G7: Đã có bước tiến đáng kể


Sau 3 ngày làm việc, Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm 7 nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã kết thúc tại thành phố Biarritz thuộc miền Tây Nam nước Pháp với 1 bản Tuyên bố chung vô cùng ngắn gọn. Kết quả này được coi là bước tiến đáng kể so với thời điểm năm 2018, khi các bên bất đồng và không thể ra được một văn kiện chung.

Tuyên bố chung của G7 do Tổng thống nước chủ nhà Emmanuel Macron soạn thảo, trong đó liệt kê một loạt nguyên tắc được tất cả các lãnh đạo G7 chấp thuận, bao trùm hầu như toàn bộ các vấn đề nóng của thế giới, từ tranh chấp thương mại, căng thẳng hạt nhân Iran, tình hình Ukraine cho đến vụ hỏa hoạn nghiêm trọng đang tàn phá rừng Amazon - “lá phổi” của Trái đất.

Ông chủ Điện Elysee hoan nghênh việc đạt được đồng thuận tại hội nghị về một số vấn đề quốc tế, với việc các nhà lãnh đạo G7 tìm được điểm chung, rất tích cực và chưa có tiền lệ, cho phép các nước hướng về phía trước theo cách hiệu quả hơn.

Về vấn đề hạt nhân Iran, các bên chia sẻ mục tiêu ủng hộ hòa bình khu vực và quan trọng là Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân. Các nội dung cụ thể chưa được thống nhất và nguy cơ đàm phán bế tắc vẫn luôn hiện hữu, song các cuộc thảo luận về mặt kỹ thuật đã bắt đầu với một số tiến bộ nhất định.

Nhà lãnh đạo nước chủ nhà bày tỏ tin tưởng nếu Tổng thống Iran Hassan Rouhani đồng ý gặp người đồng cấp Mỹ Donald Trump, chắc chắn hai bên sẽ đạt được một thỏa thuận, đồng thời hy vọng cuộc gặp này sẽ diễn ra trong vài tuần tới. Đề xuất này cũng đã được chính ông chủ Nhà Trắng đánh giá là khả thi, giúp giải quyết tình hình căng thẳng hiện nay.

Các nước G7 muốn Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) có sự thay đổi đáng kể nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả trong việc bảo vệ sở hữu trí tuệ, giải quyết các tranh chấp nhanh chóng và loại trừ hoạt động thương mại không công bằng.

Song lập trường của Tổng thống Mỹ về thương mại gắn với chính sách “Nước Mỹ hàng đầu” không dễ bị lay chuyển chỉ trong 3 ngày họp. Ông chủ Nhà Trắng vẫn tiếp tục đưa ra những quan điểm cứng rắn ngay cả với các đồng minh trong G7, như dọa đánh thuế đối với xe hơi của Đức hay rượu vang của Pháp.

Tổng thống Pháp E.Macron cũng thông báo về một hội nghị thượng đỉnh của Ukraine, Nga, Đức và Pháp dự kiến diễn ra vào tháng 9 tới theo công thức Bộ tứ Normandy nhằm thúc đẩy một nền hòa bình tại Ukraine, với sự ủng hộ của các nước G7. Ba vấn đề cụ thể là tù nhân, chiến tuyến và tình hình chính trị. Các nhà lãnh đạo G7 cũng cam kết sẽ chi khẩn cấp 20 triệu USD và điều máy bay để giúp dập tắt cháy rừng Amazon, cũng như thống nhất kế hoạch viện trợ tái trồng rừng ở cấp Liên hợp quốc.

Liên quan đến Nga, các nhà lãnh đạo G7 vẫn bất đồng về đề xuất mời Nga trở lại Nhóm G8, sau khi Mátxcơva bị đình chỉ tham gia nhóm này từ năm 2014 liên quan đến việc đơn phương sáp nhập bán đảo Crimea. Đây là chủ đề nhạy cảm với các nước Liên minh châu Âu (EU), vốn luôn cho rằng sự trở lại của Nga phải gắn với tiến triển trong việc giải quyết khủng hoảng ở miền Đông Ukraine.

Dù không có sự góp mặt của những nền kinh tế lớn đang lên khác như Trung Quốc hay Ấn Độ, các cuộc họp của G7 vẫn luôn là sự kiện quan trọng với nhiều quyết sách có sức ảnh hưởng toàn cầu. Tổng thống Mỹ D.Trump khẳng định người đồng cấp E.Macron đã làm tốt nhiệm vụ chủ nhà tại Hội nghị G7 năm nay và đánh giá đây là một hội nghị thành công.

Nhật Bản - Hàn Quốc: Căng thẳng thương mại gia tăng


Nhật Bản đã chính thức thực thi quyết định loại Hàn Quốc khỏi danh sách các đối tác thương mại đáng tin cậy, còn gọi là Danh sách Trắng.

Chính sách này đã được thông qua từ ngày 2-8 vừa qua, gần một tháng sau khi Tokyo áp đặt hạn chế xuất khẩu sang Hàn Quốc 3 nguyên liệu công nghệ cao cần thiết đối với việc sản xuất chất bán dẫn và màn hình, vốn là thế mạnh của những tập đoàn hàng đầu xứ Kim chi như Samsung, LG hay SK.

Việc Tokyo kiên định trong lập trường với Seoul đã làm sâu sắc thêm những căng thẳng giữa hai quốc gia láng giềng tại Đông Bắc Á. Thực tế, mối quan hệ giữa hai bên bắt đầu nảy sinh khúc mắc kể từ tháng 10-2018, khi Tòa án tối cao Hàn Quốc yêu cầu các công ty Nhật Bản phải bồi thường cho lao động nước này trong giai đoạn bán đảo Triều Tiên là thuộc địa của Nhật Bản thời kỳ thế chiến II. Phán quyết khiến Tokyo bất bình vì cho rằng vấn đề đã được giải quyết thông qua Hiệp ước quan hệ cơ bản Hàn Quốc và Nhật Bản được ký kết năm 1965.

Mâu thuẫn đó lan sang quan hệ thương mại mà đỉnh điểm là việc cả hai cùng loại đối phương ra khỏi danh sách đối tác thương mại được duy trì lâu nay. Việc bị Hàn Quốc “hạ cấp” xuống loại A-2 khiến thủ tục hải quan và thời gian kiểm duyệt thông quan hàng hóa Nhật Bản kéo dài hơn trước kia, ảnh hưởng tới khoảng 1.735 mặt hàng của nước này xuất khẩu sang xứ Kim chi. Những tác động tiêu cực đối với Seoul cũng nặng nề không kém.

Khi còn nằm trong Danh sách Trắng gồm 27 quốc gia được hưởng ưu đãi thương mại của Nhật Bản, doanh nghiệp Hàn Quốc không cần qua các thủ tục kiểm tra nghiêm ngặt khi nhập khẩu từ xứ Hoa anh đào hơn 1.100 mặt hàng chiến lược có thể được sử dụng cho mục đích quân sự. Giờ đây, từng lô hàng xuất khẩu cho Seoul sẽ phải được Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản xem xét và phê duyệt, dẫn tới nhiều bất lợi về chi phí cũng như khả năng bảo đảm nguồn cung nguyên liệu kịp thời để phục vụ hoạt động sản xuất.

Để hạn chế phần nào rủi ro, các quan chức Hàn Quốc mới đây đã nhất trí sẽ chi khoảng 4,12 tỷ USD trong giai đoạn từ năm 2020 đến 2022 nhằm tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa sản xuất trong nước, chấm dứt sự phụ thuộc vào các mặt hàng của Nhật Bản, đồng thời tìm cách đa dạng nguồn cung từ các đối tác khác trên thế giới. Seoul thậm chí thành lập một ủy ban đặc biệt về công nghệ vật liệu, linh kiện, trang thiết bị gồm quan chức các ban, ngành hữu quan và chuyên gia hàng đầu đất nước để phục vụ chính sách trên. Tuy vậy, giới chuyên môn cho rằng, dù cần thiết nhưng nỗ lực này chắc chắn rất tốn kém về thời gian và tiền bạc bởi các mặt hàng được nhập khẩu từ Nhật Bản đa phần là các linh kiện công nghệ cao do nước này độc quyền sản xuất.

Tuy nhiên, bất chấp những căng thẳng, giới phân tích nhận định tình hình không hoàn toàn bế tắc. Là hai đối tác kinh tế và hai đồng minh quan trọng của nhau, Nhật Bản và Hàn Quốc thực chất không muốn tồn tại bất đồng. Thủ tướng Hàn Quốc Lee Nak-yeon đã kêu gọi Tokyo chấp nhận đối thoại để hàn gắn rạn nứt. Hàn Quốc ngày 29-8 tiếp tục kêu gọi Nhật Bản tham gia “đối thoại nghiêm túc và vô điều kiện” nhằm giải quyết tranh cãi về thương mại. Thông điệp được đưa ra trong cuộc gặp của các quan chức ngoại giao hai nước tại Seoul. Cùng ngày, cũng tại Seoul, Bộ trưởng Văn hóa Hàn Quốc Park Yang-woo và người đồng cấp Nhật Bản Masahiko Shibayama thảo luận việc tiếp tục thúc đẩy hợp tác, giao lưu văn hóa, dù căng thẳng thương mại chưa lắng dịu. Phó Cố vấn an ninh quốc gia nước này, Kim Hyun-chong cũng cho hay Seoul sẵn sàng xem xét khôi phục lại Hiệp ước chia sẻ thông tin tình báo (GSOMIA) nếu Tokyo “khắc phục sai lầm”. Ở phía bên kia, Ngoại trưởng Nhật Bản Kono Taro từng khẳng định hai nước sẽ tìm được giải pháp bằng việc tăng cường thảo luận. 

Những động thái từ hai bên cho thấy cả Tokyo và Seoul đều có thiện chí duy trì đối thoại nhằm giải quyết bất đồng. Đây là tia sáng để cộng đồng quốc tế hy vọng “sự cố” trong mối quan hệ giữa hai nước sẽ nhanh chóng khép lại để tránh gây thêm những tác động tiêu cực đến hai cường quốc kinh tế của châu Á cũng như tăng trưởng của khu vực.

Nấc thang căng thẳng mới trong tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc


Tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc một lần nữa bị đẩy lên cao trào khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố đợt áp thuế bổ sung lên hầu như toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Trong dòng trạng thái trên mạng xã hội Twitter, người đứng đầu nước Mỹ tuyên bố mức thuế 25% đang áp lên 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc sẽ tăng lên 30% kể từ ngày 1-10 tới. Cùng với đó, 300 tỷ USD hàng hóa khác của Trung Quốc cũng sẽ phải chịu mức thuế 15%, thay vì 10% như dự kiến. Nửa đầu tiên của kế hoạch 300 tỷ USD này sẽ triển khai từ ngày 1-9, phần còn lại được thực thi từ ngày 15-12.

Sau quyết định gây sốc, Tổng thống D.Trump tiếp tục có những dòng tweet cứng rắn, kêu gọi các công ty Mỹ “ngay lập tức xem xét một lựa chọn thay thế Trung Quốc”, chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ. Động thái này diễn ra ngay sau khi Bắc Kinh tuyên bố sẽ đánh thuế cao hơn với 75 tỷ USD hàng hóa Mỹ.

Theo đó, tổng cộng 5.078 sản phẩm từ xứ Cờ hoa sẽ phải chịu mức thuế bổ sung 10% hoặc 5% trong lần nâng thuế mới, dự kiến chia làm 2 đợt vào ngày 1-9 và ngày 15-12. Bắc Kinh cũng có kế hoạch tiếp tục áp thuế 25% và 5% đối với sản phẩm và phụ tùng ô tô do Mỹ sản xuất bắt đầu từ ngày 15-12. 

Phản ứng trước quyết định mới nhất của ông chủ Nhà Trắng, Trung Quốc khẳng định sẽ có những biện pháp quyết liệt để bảo vệ lợi ích cốt lõi. Bộ Thương mại nước này cũng ra tuyên bố cáo buộc đòn đánh thuế mới của Mỹ là biểu hiện của "chủ nghĩa bảo hộ thương mại đơn phương" gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ thống thương mại đa phương và trật tự thương mại quốc tế thông thường. 

Nấc thang căng thẳng mới diễn ra ngay sau khi các nhà đàm phán hai nước tổ chức cuộc họp qua điện thoại. Cách đây không lâu, Mỹ cũng thông báo đang chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ với đại diện của Trung Quốc thảo luận việc tháo gỡ bất đồng thương mại song phương tại Washington vào tháng 9 tới. Ngay thời điểm đó, phần lớn các nhận định đều cho rằng hai nền kinh tế hàng đầu thế giới khó đạt được đột phá tại lần gặp gỡ sắp diễn ra, đặc biệt khi cả hai phía đều chưa muốn nhượng bộ.

Chính quyền Mỹ đang hướng tới việc tiếp tục gia tăng áp lực với Trung Quốc trong khi Bắc Kinh không chấp nhận đối thoại trong thế yếu. Việc hai bên quyết định tăng thuế nhằm vào hàng hóa nhập khẩu của nhau càng cho thấy triển vọng đạt được một thỏa thuận thương mại đang xa vời hơn.

Trên thực tế, khi tranh chấp kéo dài, thiệt hại là tất yếu. Hàng rào thuế quan ngày càng cao cùng với các lệnh cấm không chỉ khiến hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc lao đao vì thiếu nguồn lực công nghệ cũng như đầu ra tiêu thụ sản phẩm, mà các doanh nghiệp Mỹ cũng gặp khó khi giá linh kiện từ các nhà cung cấp Trung Quốc trở nên đắt đỏ hơn. Những công ty Mỹ sản xuất hàng hóa thông qua các liên doanh ở Trung Quốc cũng đối mặt rất nhiều khó khăn.

Dự báo, GDP của Mỹ sẽ giảm 0,6% vào năm 2021 trong khi tăng trưởng kinh tế Trung Quốc sẽ mất đi 1%. Tác động tiêu cực từ căng thẳng giữa hai nền kinh tế này cũng sẽ khiến GDP toàn cầu năm 2021 giảm 0,6%. Trước mắt, Singapore, Malaysia, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) sẽ thiệt hại nặng nề hơn cả do hoạt động xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào hai đầu tàu kinh tế thế giới.

Chính trường Anh rối loạn vì Quốc hội treo


Quyết định tạm dừng hoạt động của Quốc hội trong 5 tuần tới do tân Thủ tướng Anh Boris Johnson đưa ra chính thức được Nữ hoàng Anh chấp nhận đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của các đảng phái Anh.

Trong phản ứng của mình, Lãnh đạo Công đảng đối lập Jeremy Corbyn nhận định, kế hoạch hoãn lịch làm việc của Quốc hội là vi hiến và đe dọa nền dân chủ quốc gia.

Lãnh đạo Công đảng đối lập Anh Jeremy Corbyn hôm 29/8 cho biết, các chính trị gia sẽ cố gắng ngăn chặn kế hoạch của Thủ tướng Anh Boris Johnson treo Nghị viện, ngay sau khi họ hoạt động trở lại sau kì nghỉ hè.

Trả lời báo chí, lãnh đạo Công đảng đối lập cho biết sẽ sử dụng các biện pháp chính trị để ngăn chặn kế hoạch này của Thủ tướng Johnson: “Khi Quốc hội hoạt động trở lại vào ngày 3/9, chúng tôi sẽ thách thức ông Johnson về những gì tôi nghĩ là một cuộc đột kích và giành giật nền dân chủ. Ông Johnson đang cố gắng đình chỉ Quốc hội nhằm ngăn chặn một cuộc thảo luận nghiêm túc về Brexit. Những gì chúng tôi sẽ làm là cố gắng ngăn chặn ông Johnson lợi dụng công cụ chính trị để để tiến hành Brexit không thỏa thuận và cũng cố gắng ngăn chặn ông Johnson đóng cửa Quốc hội trong giai đoạn cực kỳ quan trọng này."

Trả lời về khả năng bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với chính phủ, ông Corbyn cho rằng đây cũng là một lựa chọn và sẽ đưa ra vào thời điểm thích hợp.

Cùng ngày, Chủ tịch Hạ viện Anh John Bercow cho rằng việc chính phủ có kế hoạch hoãn thời gian làm việc của cơ quan lập pháp nước này tới ngày 14/10 là “vi phạm hiến pháp”, nghi ngại động thái này được đưa ra để ngăn chặn cơ quan lập pháp tranh luận về Brexit cũng như thực hiện nghĩa vụ định hình tương lai của quốc gia.

Từ hôm 29/8, hàng nghìn người dân cũng đã biểu tình ở thủ đô London, Manchester, Edinburgh và các thành phố lớn khác. Một kiến nghị qua mạng nhằm phản đối quyết định đã nhận được hơn một triệu chữ ký ủng hộ. Hàng trăm người biểu tình cũng tập trung trước trụ sở Quốc hội giương cao cờ Liên minh châu Âu, trước khi tuần hành tới Ngôi nhà số 10 phố Downing Street với cùng một thông điệp, đó là phản đối việc đình chỉ hoạt động của Quốc hội.

Theo đề xuất của chính phủ Anh, lịch làm việc của Quốc hội dự kiến sẽ bị trì hoãn từ ngày 3/9 đến ngày 14/10. Các nhà phân tích nhận định, đề xuất này nhằm ngăn chặn khả năng các nghị sĩ đối lập cản trở kịch bản Anh rời Liên minh châu Âu (EU), vốn gọi tắt là Brexit, mà không có thỏa thuận nào vào ngày 31/10 tới.

Nói cách khác, việc đình chỉ quốc hội trong 5 tuần của Thủ tướng Johnson sẽ khiến phe phản đối Brexit không thỏa thuận có rất ít thời gian để chuẩn bị thủ tục cần thiết. Thực tế này sẽ buộc họ phải chọn kế hoạch dự phòng là tổ chức bỏ phiếu bất tín nhiệm, một viễn cảnh được cho là rất khó xảy ra.

Theo các nhà phân tích, việc tạm hoãn hoạt động của quốc hội có thể là một nước cờ mới của ông Johnson trên lộ trình Brexit. Song, nước cờ này cũng chứa đầy rủi ro. Một số người đánh giá ông Johnson đã tạo ra một tiền lệ nguy hiểm cho nước Anh khi lãnh đạo chính phủ có thể vận dụng các công cụ chính trị có trong tay để qua mặt cơ quan lập pháp, đẩy đất nước vào tình thế chia rẽ thêm trong bối cảnh khủng hoảng chưa từng có trong vài thập kỷ trở lại đây. Hiện dư luận đang nín thở chờ cơn địa chấn rúng động đảo quốc sương mù và có thể cả châu Âu này sẽ kết thúc như thế nào.

Họp khẩn cấp cứu rừng Amazon


Các nước Mỹ Latin sẽ nhóm họp vào ngày 6-9 để thảo luận về việc bảo vệ và phát triển rừng Amazon sau nhiều tuần đối mặt khủng hoảng.

Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro hôm 28-8 cho biết lãnh đạo các nước có khu vực thuộc rừng Amazon sẽ gặp nhau tại Colombia để đưa ra chiến lược thống nhất về vấn đề bảo vệ môi trường, cũng như tìm kiếm sự bền vững trong khu vực. 

Trước đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và nhiều nhà lãnh đạo châu Âu khác cũng cho rằng thảm họa cháy rừng Amazon đòi hỏi phải có hành động phản ứng toàn cầu vì vai trò quan trọng của hệ sinh thái rừng nhiệt đới này đối với việc lọc không khí.

Theo hãng tin AP, với nỗ lực chung tay cứu rừng Amazon, Ecosia - một công cụ tìm kiếm được thiết lập năm 2009 - đã làm việc với khoảng 20 tổ chức trồng cây trên khắp thế giới với hy vọng sẽ trồng được một tỉ cây vào năm 2020. Công ty có trụ sở tại thủ đô Berlin - Đức đã cam kết trồng thêm 2 triệu cây ở Brazil để đối phó vụ hỏa hoạn. Ecosia là một công cụ tìm kiếm tương tự Google nhưng công ty cam kết sẽ quyên góp 80% doanh thu từ quảng cáo tìm kiếm dành cho việc trồng cây. 

Nhiều công ty khác và thậm chí là người nổi tiếng cũng nhanh chóng hành động nhằm góp sức cứu rừng Amazon. Hãng Apple cam kết sẽ quyên góp tiền để giúp khôi phục và bảo tồn rừng Amazon trong khi tổ chức môi trường của nam diễn viên Hollywood Leonardo DiCaprio cũng tuyên bố hỗ trợ 5 triệu USD.

(TTGCVT tổng hợp)

 

Các tin khác
Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com