Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế chính trị thế giới tuần cuối tháng 5/2019
Cập nhật: 31-5-2019

Bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2019; Căng thẳng Mỹ - Trung tiếp tục gia tăng khi Trung Quốc cho biết cân nhắc việc hạn chế bán đất hiếm cho Mỹ; Tổng thống Mỹ công du Nhật Bản và cuộc đua vào vị trí Thủ tướng Anh thay bà Theresa May đang nóng lên là những tin chính diễn ra trong tuần qua.  

Bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2019


Cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu (EP) năm 2019 diễn ra tại 28 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) vừa kết thúc tối 26-5 (giờ địa phương). 
Theo kết quả sơ bộ được công bố, hai nhóm đảng bảo thủ là đảng Nhân dân châu Âu (EPP) và Liên minh Chủ nghĩa Xã hội và Dân chủ (S&D) vẫn là hai đảng mạnh nhất, trong khi đảng Xanh và các đảng cực hữu giành kết quả đột phá tại một số nước châu Âu. Kết quả này không bất ngờ khi hầu như tất cả các phân tích và thăm dò dư luận trước đó đều nhận định các đảng dân túy, cực hữu tiếp tục vượt lên trước các đảng truyền thống.

Theo thông báo của EP, các đảng ủng hộ tăng cường EU giành được 2/3 số ghế trong nghị viện châu Âu. Trong đó, đảng EPP giành được 178 ghế, S&D được 152 ghế, Liên minh Tự do và Dân chủ cho châu Âu (ALDE) được 108 ghế, đảng Xanh/Liên minh tự do châu Âu (Verts/ALE) giành 67 ghế. Tổng số ghế mà 4 nhóm này giành được là 505/751 ghế, trong khi các đảng cực hữu, hoài nghi châu Âu và dân tộc chủ nghĩa có thể giành 172 ghế tại EP, tương đương tỷ lệ 22,9%. 

Với số ghế giành được giảm mạnh, hai nhóm đảng dẫn đầu là đảng EPP và S&D lần đầu tiên trong hơn 20 năm sẽ không còn chiếm được đa số tại EP. Trong khi đó, với việc về đích ở vị trí thứ 3 và thứ 4, đảng ALDE và nhóm đảng Xanh có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành một liên minh đa số mới.

Trước khi diễn ra cuộc bầu cử này, lực lượng cực hữu và dân túy chiếm ưu thế tại nhiều nước như Italia, Pháp hay Hungary. Dù chính trường châu Âu về cơ bản không có thay đổi lớn sau cuộc bầu cử này, nhưng cuộc bầu cử EP 2019 ghi nhận sự thất thế của các đảng trung dung tại châu Âu và sự thắng thế của phe cực hữu, bảo thủ. Điều này sẽ có tác động đến tiến trình ra chính sách tại châu Âu, khi các vấn đề về: Môi trường, nhập cư, chống Hồi giáo hóa hay hạn chế quyền lực của Ủy ban châu Âu... cũng sẽ được bàn thảo nhiều hơn. Cuộc bầu cử châu Âu năm nay khẳng định lại một lần nữa xu hướng các đảng cực hữu, dân túy, dân tộc chủ nghĩa lớn mạnh tại châu Âu trong vài năm qua là tín hiệu cho thấy đời sống chính trị - xã hội châu Âu đang có những thay đổi mạnh mẽ. Điều này càng chính xác hơn khi các đảng truyền thống vốn rất lớn mạnh ở nhiều nước như Pháp, Đức, Italia... đang suy yếu và ngày càng mất nhiều cử tri ủng hộ.

Theo các nhà phân tích, cuộc bầu cử EP 2019 cho thấy châu Âu đang ở một thời điểm nhạy cảm, với rất nhiều sự chia rẽ, phân hóa mang tính cực đoan. Điều này gây sức ép buộc không chỉ từng quốc gia mà cả các thiết chế của EU cũng sẽ phải cải tổ mạnh mẽ. Năm nay 51% tổng số cử tri châu Âu đã đi bỏ phiếu, tỷ lệ cao nhất kể từ 25 năm trở lại đây. 

Rõ ràng, khi EU phải đối mặt với nhiều thách thức bao gồm: Vấn đề di cư, biến đổi khí hậu, tăng trưởng kinh tế, sự trỗi dậy của Trung Quốc, một Tổng thống Mỹ khó lường, Brexit và các vấn đề nội khối khác... thì vai trò của EP càng được đề cao hơn bao giờ hết trong việc định hình lại khối trong vòng 5 năm tới. Cuộc bỏ phiếu lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra một cơ quan châu Âu thực sự năng động và dân chủ, gần gũi hơn với các nước thành viên, phản ánh chặt chẽ các ưu tiên của cử tri quốc gia và từ đó có thể làm tăng niềm tin vào EU.

Dù đảng nào trở thành lãnh đạo EU trong nhiệm kỳ tới, Nghị viện châu Âu vẫn sẽ phải đối mặt và giải quyết nhanh chóng ba vấn đề cấp thiết hiện nay: Tăng trưởng kinh tế chậm, vai trò EU trong các vấn đề toàn cầu đang suy yếu và sự mất đoàn kết nội bộ khối. 

Cuộc đua vào vị trí Thủ tướng Anh thay bà Theresa May đang nóng lên


Chiều 24-5 (theo giờ Việt Nam), Thủ tướng Anh Theresa May đã tuyên bố sẽ từ chức lãnh đạo đảng Bảo thủ vào ngày 7-6 tới, khép lại 3 năm cầm quyền nhiều biến động.

Trên cương vị Thủ tướng Anh, bà Theresa May đã nỗ lực thúc đẩy tiến trình đưa nước Anh rời Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, trong suốt 3 năm cầm quyền nhiều sóng gió, bà May vẫn chưa thể hoàn tất tiến trình này như mong muốn. 

Trước đó, Thủ tướng Anh Theresa May đã 3 lần đệ trình dự thảo thỏa thuận Brexit nhưng các bản thỏa thuận này đều không được Quốc hội Anh thông qua, khiến Anh phải lùi thời hạn rời EU tới cuối tháng 10.

Để phá vỡ thế bế tắc, hôm 21-5, bà May đã thông báo một loạt thỏa hiệp mà bà có thể chấp nhận nhằm cứu vãn tiến trình Brexit, trong đó bao gồm khả năng tiến hành cuộc trưng cầu ý dân lần 2 và tạm thời giữ nước Anh ở lại liên minh hải quan châu Âu. Tuy nhiên, sự nhượng bộ này của bà May đã vấp phải sự phản đối của nhiều nghị sỹ.

Sự bất đồng ngày càng gia tăng khiến Chủ tịch Hạ viện Anh Andrea Leadsom ngày 22-5 đã quyết định từ chức, cho rằng kế hoạch của Thủ tướng Theresa May không mang lại một nước Anh có chủ quyền thực sự, gây chia rẽ đất nước một cách sâu sắc và phá vỡ tình đoàn kết của Liên minh châu Âu.  
Sau khi Thủ tướng Theresa May từ chức, Ủy ban 1922 sẽ đưa ra các điều khoản để lựa chọn ứng viên thay thế vào ngày 10-6. Dự kiến, việc lựa chọn nhân vật kế nhiệm có thể mất khoảng 6 tuần.

Trong một diễn biến liên quan, cuộc đua vào vị trí Thủ tướng Anh thay bà Theresa May đang nóng lên khi có tới 7 ứng cử viên tuyên bố tham gia tranh cử với cam kết đưa nước Anh rời Liên minh châu Âu (EU), hay còn gọi là Brexit.

Theo đó, ngày 25-5, Bộ trưởng Y tế Matt Hancock, cựu Bộ trưởng Brexit Dominic Raab và cựu lãnh đạo phe Bảo thủ tại Hạ viện Anh Andrea Leadsom đã nối dài danh sách ứng cử viên tranh cử chức Thủ tướng. Phát biểu trên đài BBC, Bộ trưởng Y tế M.Hancock nhấn mạnh sự cần thiết phải đưa nước Anh rời "mái nhà chung" châu Âu và tuyên bố sẽ thực hiện được điều này. 

Về phần mình, cựu Bộ trưởng Brexit D.Raab, một trong những nghị sĩ đảng Bảo thủ ủng hộ Brexit, Chính phủ Anh sẽ buộc phải làm vậy nếu EU không thay đổi quan điểm đàm phán. Bà A.Leadsom cũng đưa ra quan điểm tương tự. 
Trước đó, các ứng cử viên khác tuyên bố tham gia cuộc đua gồm cựu Ngoại trưởng Anh Boris Johnson, Ngoại trưởng Anh Jeremy Hunt, Bộ trưởng Phát triển quốc tế Rory Stewart và cựu Bộ trưởng Việc làm và Trợ cấp Esther McVey. Cuộc bỏ phiếu dự kiến bắt đầu từ ngày 10-6 tới.

Bà T.May sẽ là Thủ tướng tạm quyền của Anh trong suốt cuộc bầu cử dự kiến kéo dài khoảng 6 tuần. 

Trung Quốc cân nhắc việc hạn chế bán đất hiếm cho Mỹ


Ngày 28/5, Tổng biên tập tờ Thời báo Hoàn cầu (Global Times) của Trung Quốc Hồ Tích Tiến (Hu Xijin) cho biết Bắc Kinh "đang nghiêm túc cân nhắc" hạn chế xuất khẩu đất hiếm cho Mỹ.

Sự gia tăng căng thẳng trong quan hệ song phương đã làm nảy sinh quan ngại rằng Trung Quốc có thể sử dụng vị thế số một về cung cấp đất hiếm để tạo lợi thế trong cuộc chiến tranh thương mại với Mỹ.

Trên tài khoản mạng xã hội Twitter, ông Hồ Tích Tiến khẳng định Trung Quốc đang nghiêm túc cân nhắc việc hạn chế xuất khẩu đất hiếm cho Mỹ. Ngoài ra, Trung Quốc cũng có thể tiến hành các biện pháp đáp trả khác trong tương lai.

Theo một quan chức cấp cao thuộc Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia (NDRC), Trung Quốc sẽ ưu tiên cho các nhu cầu trong nước nhưng cũng sẵn sàng đáp ứng nhu cầu hợp lý của một số nước khác đối với nguồn đất hiếm.

80% nguồn đất hiếm Mỹ nhập khẩu trong giai đoạn từ 2014-2017 đến từ Trung Quốc. Đất hiếm là một hợp chất chứa 17 thành phần hóa chất được dùng trong các sản phẩm điện tử công nghệ cao và thiết bị quân sự.

Cho đến nay, đất hiếm cùng một số khoáng chất quan trọng khác của Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ vẫn được miễn thuế. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã tăng mức thuế nhập khẩu từ 10%-25% đối với mặt hàng quặng kim loại hiếm của Mỹ.

Cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới kéo dài gần một năm qua. Tiến trình đàm phán thương mại tưởng như đang đi đến hồi kết đã bất ngờ quay lại vạch xuất phát, sau khi Washington cáo buộc Bắc Kinh "quay lưng" với những cam kết giữa hai bên, liên quan đến việc Trung Quốc muốn điều chỉnh một số điểm trong dự thảo thỏa thuận thương mại đã được dày công xây dựng sau 10 vòng đàm phán.

Tổng thống Mỹ công du Nhật Bản: Khẳng định quan hệ đồng minh vững chắc


Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kết thúc chuyến công du kéo dài 4 ngày tới Nhật Bản - một đồng minh thân thiết của xứ Cờ hoa tại châu Á theo lời mời của Thủ tướng nước chủ nhà Shinzo Abe. Sự kiện quan trọng này một lần nữa củng cố vai trò và tầm ảnh hưởng của mối quan hệ lâu đời trên nền tảng các giá trị chung cốt lõi giữa hai nước. 

Giới quan sát nhận định, Thủ tướng S.Abe đã thành công trong việc trở thành một trong những người bạn quốc tế thân thiết nhất của Tổng thống D.Trump kể từ khi ông chủ Nhà Trắng ngồi vào “chiếc ghế nóng”. Đặc biệt, người đứng đầu nước Mỹ là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên mà Nhà vua Nhật Bản Naruhito tiếp đón sau khi đăng quang. Chuyến thăm của ông chủ Nhà Trắng khi triều đại Reiwa (Lệnh Hòa) bắt đầu được đánh giá là sự kiện có tính biểu tượng cao, gửi đi thông điệp về mối quan hệ đồng minh vững chắc sẽ tiếp tục được củng cố và phát triển trong triều đại mới.

Tại cuộc hội đàm ở thủ đô Tokyo, hai nhà lãnh đạo đã trao đổi các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm, trong đó Nhật Bản đặc biệt chú trọng việc tổ chức thành công Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Osaka vào tháng 6 tới. Đây là sự kiện thể hiện khả năng và tầm ảnh hưởng của Nhật Bản với tư cách là một chủ thể toàn cầu quan trọng. Một trong những mục tiêu của nhà lãnh đạo đất nước Mặt trời mọc là thống nhất quan điểm và bảo đảm sự cam kết của ông chủ Nhà Trắng đối với các hoạt động trong khuôn khổ hội nghị. Vị thế quốc tế của Nhật Bản cũng được nhấn mạnh khi Tổng thống D.Trump bày tỏ ủng hộ việc Thủ tướng S.Abe sẽ đóng vai trò thúc đẩy các cuộc đàm phán với Iran, dựa trên mối quan hệ tốt đẹp giữa Tokyo và Tehran.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên đang có dấu hiệu bế tắc, Thủ tướng S.Abe tiếp tục hối thúc Tổng thống D.Trump duy trì sức ép thông qua các lệnh trừng phạt. Dù không phản đối các nỗ lực ngoại giao của chính quyền Tổng thống D.Trump nhưng Tokyo có chút lo ngại về khả năng Washington rút lực lượng đồn trú khỏi khu vực Đông Bắc Á để tạo điều kiện cho thỏa thuận hạt nhân. Thủ tướng S.Abe cho biết, tại cuộc hội đàm, hai nhà lãnh đạo đã hoàn toàn nhất trí về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, dù còn một số khác biệt nhỏ liên quan đến việc đánh giá các hoạt động gần đây của Bình Nhưỡng.

Điểm nhấn trong chuyến công du của người đứng đầu nước Mỹ là việc hai bên nhất trí đẩy nhanh các cuộc đàm phán về thỏa thuận thương mại song phương mới nhằm giải quyết những vướng mắc còn tồn tại và đạt được mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. Kể từ khi lên nắm quyền, Tổng thống D.Trump liên tục yêu cầu cân bằng cán cân thương mại đang nghiêng về Nhật Bản và duy trì quan điểm coi Tokyo là một đối thủ về kinh tế. Một thỏa thuận thương mại phù hợp được cả hai bên rất mong chờ, nhất là trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Quốc chưa có hồi kết và Mỹ đã rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà Nhật Bản tích cực thúc đẩy. Ngoài ra, các doanh nghiệp hai nước đang tìm kiếm sự ổn định trong các quy tắc thương mại, cho phép họ đưa ra những quyết định đầu tư dài hạn.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà lãnh đạo Mỹ và Nhật Bản vẫn luôn khẳng định tầm quan trọng của mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa hai nước. Mặc dù không có tuyên bố chung được đưa ra trong chuyến công du nhưng Tổng thống D.Trump một lần nữa nhấn mạnh quan hệ đồng minh giữa hai bên đang ở giai đoạn phát triển nhất từ trước tới nay. Đây là cơ hội lý tưởng để tiếp tục thúc đẩy mối liên kết đặc biệt này.


Israel chính thức thông qua kiến nghị giải tán Quốc hội


Đêm 29-5 theo giờ địa phương, các nghị sĩ Israel đã chính thức thông qua kiến nghị giải tán Quốc hội (Knesset) do những bế tắc trong việc thành lập Chính phủ mới.

Động thái này diễn ra chưa đầy hai tháng sau khi nước này tiến hành cuộc tổng tuyển cử hôm 9-4.

Kiến nghị được thông qua với 74 phiếu thuận và 45 phiếu chống, sau khi Thủ tướng Israel Benjamine Netanyahu không thể thành lập được Chính phủ mới trong vòng 42 ngày theo luật định.

Trong phát biểu sau khi Quốc hội thông qua kiến nghị trên, Thủ tướng Netanyahu đã chỉ trích lãnh đạo đảng Yisrael Beiteinu, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Avigdor Lieberman, vì ông này đã từ chối tham gia Chính phủ liên minh do bất đồng về Luật Nghĩa vụ quân sự, trong đó có việc bắt buộc các sinh viên Do thái chính thống phải tham gia quân đội.

Theo quy định, Israel sẽ phải tiến hành cuộc tổng tuyển cử lần hai. Dự kiến, cuộc tổng tuyển cử này được tổ chức vào ngày 17-9 tới.

Trong cuộc tổng tuyển cử hôm 9-4 vừa qua, đảng Likud cánh hữu của ông Netanyahu nhận được sự hậu thuẫn đủ để kiểm soát 65/120 ghế Quốc hội, chưa đủ quá bán để tự đứng ra thành lập Chính phủ riêng.

Đức kêu gọi nối lại các cuộc đàm phán hòa bình Ukraine


Ngày 30-5, Ngoại trưởng Đức Heiko Maas đã lên tiếng kêu gọi nối lại các cuộc đàm phán hòa bình ở Ukraine vốn đang bị đình trệ.

Phát biểu sau cuộc gặp với người đồng cấp Pháp Jean-Yves Le Drian và tân Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ở thủ đô Kiev, Ngoại trưởng Heiko Maas cho biết, Đức và Pháp, hai nước trong nhóm Bộ tứ Normandy, sẽ tận dụng thời điểm này để khởi động lại tiến trình hòa bình Minsk. Ông khẳng định các bên sẽ tiếp tục nỗ lực mang lại hòa bình cho Ukraine, đặc biệt là khu vực miền Đông.

Theo Ngoại trưởng Đức, điều này là hoàn toàn có thể khi các cuộc gặp giữa ông và người đồng cấp Pháp với tân Tổng thống Ukraine diễn ra rất tích cực, đặc biệt khi Tổng thống Zelensky luôn coi vấn đề hòa bình là "ưu tiên tuyệt đối".
Trong một tuyên bố chung, Ngoại trưởng Đức và Pháp cũng kêu gọi Nga thể hiện "ý chí chính trị và trách nhiệm khôi phục lại bầu không khí tin tưởng với Ukraine thay vì gây thêm căng thẳng trong quan hệ hai nước. Cả hai cho rằng, hiện có một số vấn đề mà Nga có thể thương lượng và làm dịu căng thẳng với Kiev, trong đó có việc thả tự do cho 24 thủy thủ Ukraine bị phía Nga bắt giữ hồi tháng 11-2018.

Hôm 27-5 vừa qua, bất chấp việc Tòa án quốc tế về Luật Biển (ITLOS) yêu cầu Nga thả ngay những thủy thủ Ukraine nói trên, Tòa án thành phố Moskva đã công nhận tính hợp pháp trong phán quyết gia hạn thời gian giam giữ thêm ba tháng đối với 24 thủy thủ Ukraine với cáo buộc xâm phạm biên giới Nga tại khu vực eo biển Kerch.

Bộ tứ Normandy là nhóm gồm bốn nước Pháp, Đức, Nga và Ukraine, ra đời vào tháng 6-2014 nhằm giải quyết những xung đột và tái thiết hòa bình cho Ukraine. Tuy nhiên, do mâu thuẫn giữa các bên đã khiến cuộc họp của nhóm bị trì hoãn.

Lần gần đây nhất vào tháng 6-2018, ngoại trưởng bốn nước đã nhóm họp tại Berlin thảo luận về việc giảm bớt căng thẳng tại Ukraine và triển khai các lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.

(TTGCVT tổng hợp)

 

Các tin khác
Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com