Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần đến 10/5/2019
Cập nhật: 10-5-2019

Tuần qua, tại nhiều điểm nóng trên thế giới, tình hình lại leo lên những nấc thang căng thẳng mới. Vùng Vịnh “nổi sóng” khi cả Mỹ và Iran đều đang sẵn sàng cho các màn đáp trả lẫn nhau đe dọa “số phận” mong manh của thỏa thuận hạt nhân Iran; Tại biển Đông, Mỹ vừa điều tàu chiến tới đây khi căng thẳng với Trung Quốc leo thang. Trong khi đó, ở đông bắc Á, Mỹ  vừa bắt tàu chở hàng lớn thứ hai Triều Tiên sau khi nước này thực hiện lần phóng thử tên lửa thứ 2 trong vòng chưa đầy một tuần…

Thỏa thuận hạt nhân Iran có nguy cơ sụp đổ: cuộc đối đầu nguy hiểm


Mối quan hệ giữa Mỹ và Iran “căng như dây đàn” sau khi Tổng thống Iran H.Rouhani tuyên bố Tehran sẽ khởi động trở lại việc làm giàu urani nếu trong vòng 60 ngày, các cường quốc thế giới không bảo vệ những lợi ích của Tehran trước lệnh trừng phạt của Mỹ. Điều này có nghĩa Iran sẽ tạm ngừng chuyển urani đã làm giàu và nước nặng ra nước ngoài theo thỏa thuận hạt nhân, nhằm bảo đảm rằng các đối tác còn lại cũng thực hiện đúng những cam kết trong thỏa thuận.

Như vậy, gần một năm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo rút khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử với Iran, nước Cộng hòa Hồi giáo đã thông báo kế hoạch ngừng thực thi một số cam kết trong JCPOA mà nhóm P5+1 (gồm Anh, Mỹ, Nga, Pháp, Trung Quốc và Đức) đã ký với Tehran năm 2015.

Động thái bất ngờ từ phía Iran nêu trên dường như nhằm đáp trả việc Mỹ tuyên bố đang triển khai tàu sân bay USS Abraham Lincoln và một phi đội máy bay ném bom chiến lược B-52 Stratofortress tới vùng Vịnh, để sẵn sàng đối phó các “mối đe dọa” từ Iran. Đây cũng được coi là hành động răn đe của Mỹ trước những cảnh báo của Iran về khả năng nước này có thể đóng cửa eo biển Hormuz.

Những động thái mới nhất từ Iran được đưa ra ngay sau tuyên bố của Tehran rằng Mỹ sẽ phải “hối hận” về những hành động mà họ đã làm với Iran, trong đó có việc tăng cường các biện pháp cấm vận chống quốc gia Hồi giáo. Mới đây nhất, Mỹ đã chấm dứt việc miễn trừ trừng phạt đối với các quốc gia và vùng lãnh thổ có giao dịch mua bán dầu mỏ với Iran. Ngay sau khi Iran tuyên bố ngừng thực thi một số cam kết trong JCPOA, Tổng thống Mỹ D.Trump đã ra sắc lệnh áp đặt trừng phạt đối với hai ngành công nghiệp chủ chốt của Iran nhằm vào lĩnh vực mỏ và kim loại, hai nguồn thu lớn nhất của quốc gia này sau dầu mỏ. Nhà trắng cảnh báo, Tehran sẽ phải “hứng chịu nhiều sức ép hơn nữa” nếu không thay đổi hành vi của mình. Mỹ tuyên bố đang lên kế hoạch “nhanh chóng” áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt. Đặc phái viên Mỹ tại Iran B.Hook nhấn mạnh, Mỹ sẽ gây áp lực lớn nhất cho đến khi quốc gia Hồi giáo từ bỏ những hành động có thể “gây bất ổn”.

Những hành động “ăn miếng trả miếng” giữa Mỹ và Iran đe dọa nghiêm trọng tới JCPOA, đẩy thỏa thuận hạt nhân quan trọng này tới bờ vực bị đổ vỡ. Nhiều nước phương Tây đã ngay lập tức bày tỏ quan ngại về tuyên bố mới của Iran liên quan việc thực thi JCPOA và cảnh báo rằng Liên hiệp châu Âu (EU) sẽ áp đặt trừng phạt Iran nếu Tehran không rút lại quyết định. Bộ trưởng Ngoại giao Anh J.Hunt tuyên bố, Iran sẽ phải gánh chịu những hậu quả nếu ngừng cam kết của mình trong thỏa thuận hạt nhân quốc tế. Đức cho rằng châu Âu cần tìm cách đối thoại với Iran để tránh nguy cơ thỏa thuận hạt nhân bị xóa bỏ. Người phát ngôn của Liên hợp quốc F.Haq cho biết, Tổng Thư ký Liên hợp quốc A.Guterres vẫn bày tỏ hy vọng có thể cứu vãn thỏa thuận hạt nhân Iran bởi ông luôn coi JCPOA là một thành công lớn trong nỗ lực ngoại giao nhằm ngưng phổ biến vũ khí hạt nhân và đóng góp cho hòa bình, an ninh của khu vực cũng như thế giới. Cộng đồng quốc tế hối thúc cả Mỹ và Iran kiềm chế trong việc đưa ra các hành động trả đũa lẫn nhau, thúc đẩy đối thoại vì hòa bình và an ninh ở khu vực. 

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung : Mỹ thẳng tay, Trung Quốc tuyên bố trả đũa



Theo Bloomberg, đúng như tuyên bố, Mỹ đã chính thức nâng thuế quan từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc (hơn 5.700 hạng mục) vào trưa ngày 10/5 (theo giờ Việt Nam) bất chấp Trung Quốc đã cử phái đoàn sang Mỹ và đại diện Nhà Trắng cho biết các quan chức Mỹ đã đồng ý với Phó thủ tướng Lưu Hạc tiếp tục đàm phán vào sáng 10/5 ở Washington (tối cùng ngày giờ Việt Nam).

Theo nguồn tin CNBC, Bộ Thương mại Trung Quốc đã ngay lập tức tuyên bố sẽ có động thái đáp trả hành động của Mỹ.

Trước đó, ông Trump cũng cho biết đã triển khai các thủ tục cho việc áp thuế 25% lên thêm 325 tỷ USD hàng hóa Mỹ với cáo buộc Trung Quốc “nuốt lời”, rút lại các thỏa thuận đã đạt được trong các cuộc đàm phán trước đó và Trung Quốc sẽ phải trả giá.

Quyết định cứng rắn của ông Donald Trump đã làm giảm hy vọng của các thị trường tài chính sau khi hôm trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã nhận được "bức thư tốt đẹp" từ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và họ có thể sẽ nói chuyện qua điện thoại. 

Cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Trung bắt đầu từ cuối 2018 sau khi 2 bên đồng ý “đình chiến”, ngưng áp thuế lên hàng trăm tỷ USD mặt hàng của nhau. Mỹ cũng đã lùi thời hạn tăng thuế từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ đồng hàng hóa.

Tuy nhiên, hàng loạt cuộc đàm phán gần đây được cho là thất bại sau khi, theo Reuters, Trung Quốc rút lại hầu hết cam kết đưa ra với Mỹ. Bắc Kinh đòi thay đổi gần 150 trang dự thảo thỏa thuận thương mại, một thay đổi được đại diện Mỹ gọi là “mang tính hệ thống”, “thay đổi về đường hướng”.

Trung Quốc đã xóa các cam kết về thay đổi luật pháp liên quan tài sản trí tuệ, bí mật thương mại, ép buộc chuyển giao công nghệ… Đây đều là những vấn đề mà ông Donald Trump khoe là đã đạt được thỏa thuận với Trung Quốc. 

Việc Mỹ đánh thuế là đúng như tuyên bố đưa ra trước đó, đúng về thời gian về mức độ. Đây cũng là sự đồng thuận trong nhóm kinh tế làm việc cho ông Donald Trump.

Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cho biết những hành động ăn miếng trả miếng của Mỹ và Trung Quốc gây ra "mối đe dọa cho nền kinh tế toàn cầu" vì "mọi người đều thua trong cuộc xung đột thương mại kéo dài" và kêu gọi "nhanh chóng giải quyết".

Trên thực tế, cuộc đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc tại Washington sẽ vẫn tiếp tục vào sáng 10/5 ở Washington (tối cùng ngày giờ Việt Nam) như dự kiến. Đại diện thương mại Robert Lighthizer và Bộ trưởng Bộ Tài chính Steven Mnuchin cũng đã gặp Tổng thống Donald Trump để thảo luận về cuộc đàm phán sắp diễn ra với Trung Quốc. 

Mặc dù cả Mỹ và Trung Quốc đều giữ lập trường cứng rắn nhưng 2 bên đã bắt đầu có những tín hiệu hòa giải mong manh. Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố cảm thấy "rất đáng tiếc" trước động thái của Mỹ nhưng cũng bày tỏ hy vọng 2 nước sẽ sớm đồng thuận và giải quyết vấn đề thông qua hợp tác và tham vấn.

Gần đây, Trung Quốc đã lấy lại phần nào lợi thế trong các cuộc đàm phán với Mỹ, nhất là sau khi ông Donald Trump gặp khó khăn với Hạ viện Mỹ cũng như Cục Dự trữ Liên bang (Fed) về các đường lối chính sách. Bắc Kinh cũng đã vượt qua được nỗi lo ngại về suy giảm tăng trưởng kinh tế và chứng khoán sau khi thực hiện hàng loạt biện pháp kích thích mạnh mẽ.

Tuy nhiên, thái độ cứng rắn và nước đi ngửa bài bất chấp rủi ro của ông Donald Trump khiến Trung Quốc giật mình. Thị trường chứng khoán Trung Quốc đã phản ứng rất tiêu cực trong những ngày qua.

Trên thực tế, một cuộc chiến ăn miếng trả miếng nhau giữa Mỹ và Trung Quốc chắc chắn là điều 2 bên không mong muốn. Các thị trường tài chính hiện đang mong chờ một thỏa thuận giữa Washington và Bắc Kinh. Đây cũng sẽ là một kết cục hợp lý khi cả 2 nhà lãnh đạo đang chịu áp lực không nhỏ từ trong nước.

Mặc dù vậy, nhìn về dài hạn, mâu thuẫn giữa Mỹ và Trung Quốc là rất sâu sắc. Sự trỗi dậy của một Trung Hoa đầy tham vọng khiến không chỉ ông Trump mà người dân nước Mỹ cũng như nhiều nước lo ngại. Một thỏa thuận giữa Mỹ và Trung có chăng cũng chỉ là tạm thời và sẽ đậm chất kinh tế.

Nga giảm thanh toán bằng đồng USD với tốc độ kỷ lục


Các chuyên gia của mạng lưới tư vấn và kiểm toán FinExpertiza tính toán rằng, trong vòng 5 năm bị trừng phạt, Nga đã giảm số lượng thanh toán quốc tế bằng đồng USD gần 13%, tăng thị phần thanh toán bằng euro và ruble lên lần lượt 26% và 14%.

Việc Mỹ đe dọa loại Nga ra khỏi Hiệp hội Viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn thế giới (SWIFT) đã dẫn đến việc Moscow giảm dần sự lệ thuộc vào đồng USD trong giao dịch ngoại thương.

Các chuyên gia FinExpertiza xác nhận trong vòng 5 năm, thị phần "đồng bạc xanh" của Mỹ trong thanh toán các phiếu nước ngoài của Nga giảm xuống còn 56% (tương đương 388 tỷ USD, mặc dù chỉ 5 năm trước thị phần USD trong thanh toán hoạt động ngoại thương vượt hơn 80%.

Đồng ruble và euro đang lấn át đồng USD, thị phần của những ngoại tệ này trong tổng khối lượng thanh toán nước ngoài của Nga lần lượt tăng lên tới 22% và 20%.

Chủ tịch Hội đồng Giám đốc FinExpertiza Elena Trubnikova nhận định, xu hướng từ bỏ đồng USD và chuyển sang thanh toán bằng đồng ruble trong giao dịch ngoại thương đã trở nên rõ ràng. Biện pháp này giúp nền kinh tế Nga bền vững hơn, bảo vệ khỏi các biện pháp trừng phạt.

Thực tế, việc sụt giảm thanh toán bằng đồng USD phần lớn liên quan đến kim ngạch thương mại hai chiều giữa Moscow và Washington giảm mạnh.

Năm ngoái, kim ngạch thương mại song phương Nga-Mỹ chưa vượt quá con số 25 tỷ USD.

So sánh với Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU), kim ngạch thương mại song phương lần lượt là 108 và 294 tỷ USD.

Hơn nữa, các nhà phân tích nhấn mạnh, thị phần đồng ruble trong thanh toán xuất khẩu với Trung Quốc tăng hơn 5 lần, trong khi đó thị phần đồng nhân dân tệ thanh toán nhập khẩu tăng gần 10 lần.

Nhiều nhà phân tích tích cho rằng, trong tương lai gần các công ty năng lượng của Nga sẽ trở thành yếu tố tác động chính chuyển sang thanh toán bằng đồng nội tệ.

Trước hết, Tập đoàn Gazprom và đường ống dẫn khí đốt “Sức mạnh Siberia” sẽ bắt đầu đưa vào khai thác vào tháng 12 tới. Hợp đồng trị giá 400 tỷ USD hiện nay đề xuất cung cấp hằng năm 38 tỷ m3 cho Trung Quốc trong vòng 30 năm.

Điều này sẽ bổ sung cho thị trường tiền tệ Nga khối lượng lớn đồng nhân dân tệ và sử dụng chúng để thanh toán các mặt hàng nhập từ Trung Quốc.

Theo Phó Giáo sư Pavel Gribov, tỷ giá đồng nhân dân tệ trên thực tế được kiểm soát. Những nguy cơ liên quan đến biến động tiền tệ, ở mức tối thiểu, thậm chí so sánh được với đồng euro.

Những dự án lớn, như thanh toán tiền mua khí đốt vận chuyển qua đường ống “Sức mạnh Siberia”, sẽ thúc đẩy Moscow và Bắc Kinh tăng tốc chuyển sang thanh toán bằng đồng nội tệ.

Thủ tướng Anh cam kết từ chức sau giai đoạn một của tiến trình Brexit


Ngày 8-5, người phát ngôn của Thủ tướng Anh Theresa May cho biết, Thủ tướng May cam kết từ chức sau khi bà hoàn thành "giai đoạn một" của tiến trình đưa Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), còn gọi là Brexit, để mở đường cho một nhà lãnh đạo mới đàm phán giai đoạn thứ hai.

Phát biểu với báo giới, người phát ngôn trên cho rằng, Thủ tướng May đang đứng trước sức ép phải rời nhiệm sở sớm hơn kế hoạch khi ngày càng có nhiều thành viên trong đảng Bảo thủ cầm quyền của bà chỉ trích cách bà May xử lý vấn đề Brexit và tuyên bố đảng này sẽ phải có một cách tiếp cận mới.

Quan chức trên nêu rõ Thủ tướng May vài tuần trước đã đưa ra một đề nghị đối với ủy ban 1922 của đảng Bảo thủ rằng, bà sẽ thực hiện giai đoạn một của tiến trình Brexit trước khi rời nhiệm sở và mở ra một sự lãnh đạo mới cho giai đoạn tiếp theo.

Người phát ngôn của Thủ tướng May khẳng định đó là thời gian biểu mà bà May đang hướng đến, đồng thời cho biết bà mong muốn hoàn thành việc đưa Anh rời khỏi "mái nhà chung" EU.

Cùng ngày, người phát ngôn của Công đảng đối lập ở Anh cho biết, trong vài ngày tới, Công đảng sẽ buộc Chính phủ của Thủ tướng May phải đưa ra quyết định về việc liệu họ có sẵn sàng hành động trong các cuộc đàm phán nhằm tìm giải pháp cho vấn đề Brexit hay không.

Các cuộc đàm phán giữa Công đảng và Chính phủ Anh dự kiến sẽ tiếp tục diễn ra trong ngày 8-5. Tuy nhiên, Công đảng cho rằng, sau nhiều tuần đàm phán, họ vẫn chưa nhận thấy một động thái đáng kể nào từ phía chính phủ mà họ cho rằng cần thiết để đạt được một thỏa thuận Brexit.

Sức ép từ chức đối với bà May hiện khá lớn nếu bà vẫn muốn các nghị sĩ thông qua thỏa thuận Brexit đã đạt được với EU năm ngoái.

Ngày 29-3 vừa qua, với 286 phiếu thuận và 344 phiếu chống, Hạ viện Anh lần thứ 3 đã bác bỏ thỏa thuận Brexit sau khi các nghị sỹ Anh đã hai lần bỏ phiếu chống lại văn kiện này.

Động thái trên của Hạ viện Anh đã mở đường cho việc trì hoãn Brexit, hoặc có thể là dẫn tới kịch bản "thảm họa" Anh rời EU không có thỏa thuận.

Thủ tướng May từng tuyên bố bà sẽ từ chức trước cuộc tổng tuyển cử tiếp theo dự kiến vào năm 2022.

Căng thẳng Mỹ - Triều Tiên leo thang trở lại


Tổng thống Donald Trump đã hạ thấp khả năng đạt được một bước đột phá ngoại giao với Triều Tiên, vài giờ sau khi nước này thực hiện lần phóng thử tên lửa thứ 2 trong vòng chưa đầy một tuần.

Hôm 9/5, quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên đã phóng 2 quả tên lửa tầm ngắn. Động thái khiêu khích mới nhất này diễn ra chỉ vài ngày sau khi nước này thử nghiệm một loạt các hệ thống vũ khí mới. Đây là lần thử nghiệm vũ khí được xác nhận đầu tiên kể từ năm 2017.

Ngay trước những phát biểu của Tổng thống, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo cơ quan này vừa tịch thu 2 tàu chở hàng của Triều Tiên vì cho rằng nước này vi phạm các điều khoản cấm vận. BBC dẫn tin từ Bộ Tư pháp Mỹ cho hay, con tàu này được dùng để chuyên chở than - mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Triều Tiên nhưng đang chịu lệnh cấm xuất khẩu của Liên Hợp Quốc.

“Wise Honest”, tàu chở hàng lớn thứ hai của Triều Tiên bị bắt khi đi về hướng Indonesia hồi tháng 4/2018. Hiện giờ, con tàu này đang trong quá trình di dời tới vùng lãnh thổ Samoa của Mỹ, AP đưa tin.

Tàu Wise Honest, dài 177m, được dùng để chở than tới các cảng ở Trung Quốc, Nga và một số nước khác, nhằm tạo khoản thu cần thiết cho Triều Tiên, phía Mỹ cho biết. Con tàu này sau đó sẽ chở các máy móc hạng nặng về cho Triều Tiên.

Tàu này thuộc sở hữu của một chi nhánh thuộc công ty hàng hải Triều Tiên. Công ty này lại do quân đội Triều Tiên nắm giữ và hiện trong danh sách bị trừng phạt của Bộ Tư pháp Mỹ, giới chức bộ này cho hay.

Đây là lần đầu tiên Mỹ bắt một tàu Triều Tiên vi phạm lệnh trừng phạt và việc này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước đang gia tăng.

Các diễn biến hôm 9/5 đã đánh dấu sự xấu đi trong mối quan hệ đàm phán vốn mong manh giữa Mỹ và Triều Tiên. Sau cuộc họp thượng đỉnh được xem là thất bại giữa ông Trump và Kim Jong Un vào tháng 2 vừa qua, Triều Tiên đã khởi động lại các chương trình thử nghiệm vũ khí.

Mỹ điều tàu chiến tới Biển Đông khi căng thẳng với TQ leo thang


Quân đội Mỹ tuyên bố hai trong số các tàu chiến của nước này hôm 6/5 đã di chuyển tới gần các bãi đá ngầm Trung Quốc đang tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông.

Reuters dẫn lời một phát ngôn viên của quân đội Mỹ cho hay, hai tàu khu trục có tên lửa dẫn đường của Mỹ là Preble và Chung Hoon đã tiến sát Đá Ga Ven và Đá Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam trong phạm vi 12 hải lý. Trung Quốc hiện đang tranh chấp chiếm đóng trái phép hai bãi đá ngầm này.

Trung tá Clay Doss, phát ngôn viên Hạm đội 7 thuộc Hải quân Mỹ cho biết, việc hai tàu khu trục Preble và Chung Hoon "di chuyển vô tư" như trên nhằm "thách thức các yêu sách hàng hải quá mức và duy trì quyền tiếp cận các tuyến đường thủy theo quy định của luật pháp quốc tế".

Đây là hoạt động mới nhất của Washington nhằm thách thức những cố gắng của Bắc Kinh trong việc hạn chế tự do hàng hải ở các khu vực biển chiến lược, nơi hải quân của Trung Quốc, Nhật Bản và một số nước Đông Nam Á hoạt động.

Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định, động thái có thể "chọc giận" Bắc Kinh đúng vào lúc gia tăng căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Lâu nay, Biển Đông vẫn là một trong những vấn đề nóng, dễ làm bùng phát căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Trung, ngoài chiến tranh thương mại, các lệnh cấm vận của Mỹ và vấn đề Đài Loan.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc phản đối việc Mỹ điều tàu chiến vào Biển Đông và yêu cầu Washington "chấm dứt các hành động khiêu khích”.

Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền đối với hầu hết các khu vực chiến lược ở Biển Đông.

(TTGCVT tổng hợp)

 

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com