Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần đến 30/11/2018
Cập nhật: 1-12-2018

Tuần qua, mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Nga và Ukraine trên Biển Đen tiếp tục bị đẩy lên một nấc thang mới sau vụ Nga bắt giữ 3 tàu hải quân Ukraine với cáo buộc các tàu này xâm phạm lãnh hải Nga ngày 25-11. Sự kiện này đang đe doạ kích hoạt trở lại cuộc chiến âm ỉ suốt 4 năm qua giữa Nga và Ukraine. 

Điểm nóng mới trong quan hệ Nga - Ukraine


Ngày 26-11, sau cuộc tranh luận căng thẳng, Quốc hội Ukraine đã bỏ phiếu ủng hộ đề xuất của Tổng thống Petro Poroshenko áp đặt thiết quân luật trong thời gian 30 ngày, bắt đầu từ ngày 28-11, tại các khu vực biên giới của nước này dễ bị tấn công nhất, sau khi Nga bắt giữ 3 tàu cùng các thủy thủ của Ukraine hôm 25-11. 

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Poroshenko đã ký sắc lệnh ban hành thiết quân luật trong 60 ngày trên toàn quốc, bắt đầu từ ngày 26-11 đến 25-1-2019. Tuy nhiên, sau đó ông đã giảm xuống còn 30 ngày vì để tránh trùng với thời điểm bắt đầu chiến dịch vận động tranh cử.

Ngày 25/11, Ukraine cáo buộc các tàu thuộc cơ quan An ninh Nga (FSB) đã nổ súng vào các thành viên trong thủy thủ đoàn, khiến 3 người bị thương và bắt giữ 3 tàu của hải quân nước này (gồm tàu Berdyansk, Nikopol và Yany Kapu). Ukraine cho biết, nước này đã thông báo trước với Nga về lộ trình trên biển của các tàu trên, khẳng định Nga có hành động gây hấn quân sự và kêu gọi cộng đồng quốc tế có biện pháp trừng phạt Mátxcơva. Còn theo FSB, 3 tàu của Hải quân Ukraine đã vi phạm các Điều khoản 19 và 21 của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982, phân định quyền của quốc gia ven biển về bảo đảm an ninh trong hải phận, đồng thời cáo buộc những con tàu này tiến hành các hành động nguy hiểm và không tuân theo những hướng dẫn hợp pháp từ phía Nga.

Theo các nhà phân tích, căng thẳng giữa Nga và Ukraine xung quanh vấn đề kiểm soát Crimea và vùng lãnh thổ Đông Ukraine 4 năm trước hiện đang chuyển sang một “chiến trường” mới, đó là biển Azov. Vùng biển này có tầm quan trọng chiến lược với nền kinh tế Ukraine, thậm chí còn đóng vai trò quan trọng hơn kể từ khi Nga sáp nhập Crimea bởi 80% xuất khẩu hàng hóa của Ukraine hiện đi qua biển Azov. Sau sự kiện Crimea, các cảng Berdyansk và Mariupol của Ukraine vẫn tiếp nhận số lượng hàng hóa lớn. Tuy nhiên, sau khi cây cầu mới của Nga bắc qua eo biển Kerch, con đường duy nhất nối giữa biển Azov và biển Đen, lượng tàu hàng cập cảng Ukraine giảm hẳn.

Căng thẳng quanh eo biển Kerch đã được Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Pavlo Klimkin đề cập bên lề một hội nghị an ninh quốc tế vừa diễn ra tại Kiev. Vị quan chức Ukraine cũng cho rằng, chiến dịch của Nga ở biển Azov gây đình trệ các hoạt động kinh tế của nước này. Năm 2016, Kiev đã nộp đơn khiếu nại lên Tòa án quốc tế ở La Haye, cho rằng hành động của Nga vi phạm UNCLOS 1982. Việc xử lý đơn khiếu nại này hiện vẫn đang tiếp diễn. Phản ứng trước vụ việc căng thẳng mới nhất, Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko tuyên bố, ông sẽ đề xuất tình trạng thiết quân luật. Song, nhà lãnh đạo Ukraine khẳng định không có kế hoạch thực hiện bất kỳ chiến dịch tấn công nào.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã hối thúc Nga và Ukraine giảm bớt căng thẳng, đồng thời kêu gọi Mátxcơva khôi phục tự do đi lại tại eo biển Kerch trên biển Azov. Các nhà phân tích cho rằng, vụ việc lần này có thể gây ra một cuộc khủng hoảng nguy hiểm mới giữa hai quốc gia láng giềng vốn đang trong tình trạng “cơm không lành, canh chẳng ngọt” suốt mấy năm qua.  

Mỹ hủy cuộc gặp thượng đỉnh với Nga, Hội nghị G20 gặp căng thẳng


Trước thềm Hội nghị thượng đỉnh nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), các nước thành viên vẫn đang thảo luận căng thẳng để có thể đạt được một thỏa thuận trong các vấn đề then chốt như thương mại, di cư và biến đổi khí hậu trước khi các lãnh đạo G20 chính thức nhóm họp vào ngày 30-11.

Một sự kiện trong khuôn khổ hội nghị lần này thu hút sự quan tâm của dư luận là những căng thẳng giữa Nga và phương Tây sau sự cố trên biển Azov. Tổng thống Mỹ Trump đã chính thức tuyên bố hủy cuộc gặp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin cho dù phía Nga vẫn khẳng định đây là cơ hội cần thiết đối với cả hai bên để giải quyết những bất đồng trong một loạt vấn đề. 

Ngoài ra, việc Mỹ quyết tâm buộc Trung Quốc phải "hành động thay đổi" như tuyên bố của Phó Tổng thống Mike Pence tại Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 26 ở Papua New Guinea mới đây, trong khi Trung Quốc tiếp tục bảo vệ chính sách thương mại của mình, khiến dư luận lo ngại về những tác động tới sự thành công của Hội nghị thượng đỉnh G20.

Chính vì vậy, cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung sắp tới bên lề hội nghị G20 tại Argentina được kì vọng sẽ tìm ra giải pháp cho cuộc chiến thương mại hiện nay. Mặc dù giới quan sát cho rằng cuộc gặp này khó có thể giải quyết ngay lập tức những căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, song đây có thể sẽ là một tín hiệu tích cực hướng tới tương lai. 
Cùng với đó, sự “thờ ơ” của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với vấn đề Trái Đất nóng lên cũng khiến cho dư luận e ngại về khả năng các nền kinh tế thành viên đạt được sự đồng thuận trong văn kiện cuối cùng của hội nghị.

Trong bối cảnh đó, mặc dù còn một số chủ đề cơ bản khác được nước chủ nhà Argentina đề xuất và các nền kinh tế thành viên G20 thống nhất thảo luận tại hội nghị lần này như tương lai của việc làm, hạ tầng phục vụ phát triển hay tương lai của lương thực bền vững, song giới quan sát đều cho rằng những vấn đề liên quan đến thương mại, biến đổi khí hậu và một số căng thẳng mang tính song phương nhưng có khả năng tác động lớn tới cục diện thế giới mới thực sự là những chủ đề “nóng” trong 2 ngày diễn ra tại Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Buenos Aires.

Nước chủ nhà Argentina nhấn mạnh tầm quan trọng của sự đồng thuận tại một diễn đàn đa phương như G20, song sự chia rẽ trong các vấn đề toàn cầu cho thấy con đường phía trước vẫn còn nhiều chông gai.

Liên minh châu Âu - Iran quyết bảo vệ thỏa thuận hạt nhân


Iran và Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc họp lần thứ 4 trong khuôn khổ Đối thoại chính trị cấp cao tại Brussels (Bỉ). Chương trình nghị sự của cuộc gặp tập trung vào những vấn đề song phương như thương mại, năng lượng, giao thông vận tải, môi trường, di cư, hỗ trợ nhân đạo, giáo dục, văn hóa… cũng như lĩnh vực chống khủng bố và các diễn biến đáng chú ý ở một số nước, trong đó có Syria, Iraq, Yemen, Lebanon và Afghanistan. 

Tuy nhiên, việc tìm kiếm những biện pháp để cứu vãn thỏa thuận hạt nhân Iran hay còn gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) trong bối cảnh Mỹ rút khỏi văn bản này đã trở thành nội dung quan trọng và được quan tâm nhất.

Ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo rời bỏ các cam kết trong khuôn khổ JCPOA và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với Iran, EU đã ra tuyên bố lên án quyết định của Washington, khẳng định sẽ bảo vệ các doanh nghiệp của châu Âu đang có quan hệ hợp tác hợp pháp với Tehran cũng như tìm cách duy trì các kênh tài chính hoạt động với nước này. Vì vậy, không ngạc nhiên khi các thảo luận trong đối thoại vừa diễn ra đều toát lên quyết tâm bảo vệ và ủng hộ mọi phương diện của JCPOA.

Hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran cho biết, tại phiên họp trên, đại diện Iran đã tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì JCPOA nhằm thúc đẩy hòa bình và an ninh ở khu vực cũng như quốc tế. Tehran cũng khẳng định Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) một lần nữa đã xác nhận rằng Iran tuân thủ đầy đủ những cam kết theo JCPOA, đồng thời kêu gọi các bên tham gia văn kiện còn lại, đặc biệt là EU, đẩy nhanh việc thực thi có hiệu quả thỏa thuận này.

Về phía EU, có lý do để việc duy trì các kênh đối thoại và trao đổi thương mại với Iran được ưu tiên. Hiện nay, Brussels coi kế hoạch của Tổng thống Mỹ D.Trump nhằm gia tăng sức ép chính trị và kinh tế đối với Iran không chỉ là một sự vi phạm rõ ràng thỏa thuận JCPOA mà còn là mối đe dọa trực tiếp đối với các lợi ích kinh tế và an ninh của châu Âu ở Iran cũng như vùng Trung Đông rộng lớn. 

Những hiệu ứng phụ của các biện pháp trừng phạt mà Washington áp đặt với quốc gia Hồi giáo cũng vô tình khiến các đồng minh truyền thống của họ ở châu Âu phải vật lộn để hạn chế thiệt hại. Trong bối cảnh như vậy, JCPOA vốn là thành tựu ngoại giao then chốt của châu Âu lại càng có tầm quan trọng mang tính quyết định với lợi ích và uy tín của lục địa này. 
Mặt khác, việc bảo vệ thỏa thuận hạt nhân Iran nằm trong mối quan tâm về an ninh, chuẩn mực và chiến lược của Lục địa già, đồng thời được xem như cơ hội lý tưởng để bắt đầu việc xây dựng một chính sách dựa trên quyền tự quyết lớn hơn, gắn kết với các giá trị của châu Âu.
Tuy nhiên, để có thể bảo vệ JCPOA một cách vững vàng, EU cần đến các yếu tố quan trọng như sự thống nhất giữa những nước thành viên, một loạt đề xuất cụ thể để giữ Iran ở lại thỏa thuận, sự phản đối một cách có nguyên tắc và có thể biến thành hành động đối với các chính sách của Mỹ. 

Bên cạnh đó, giới phân tích cũng cho rằng các nước châu Âu sẽ có những thỏa thuận thương mại riêng với Iran để tạo lợi ích cho cả hai bên. Đây là động thái tương tự những gì từng xảy ra trong giai đoạn cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI vốn khiến hiệu quả từ lệnh trừng phạt của Mỹ suy giảm không ít.

Nhìn chung, cả Iran và EU đều có lý do để theo đuổi sự bảo toàn của JCPOA, điều được thể hiện rõ qua Tuyên bố chung đưa ra sau đối thoại. Tuyên bố một lần nữa khẳng định thỏa thuận hạt nhân Iran là một phần cơ bản trong cấu trúc không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ mọi khía cạnh của văn kiện này.  

Tổng thống Mỹ dọa áp thuế 267 tỷ USD đối với hàng hóa Trung Quốc


Ngày 26-11 (theo giờ địa phương), phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo, Mỹ có thể sẽ áp mức thuế quan bổ sung đối với 267 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.

Theo ông Donald Trump, điều này sẽ xảy ra nếu cuộc hội đàm giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc bên lề hội nghị G20 tại Buenos Aires, Argentina không đạt được kết quả.

Theo sắc thuế này, Mỹ có thể sẽ áp thuế bổ sung đối với các sản phẩm điện thoại iPhone và laptop của Apple nhập khẩu từ Trung Quốc. Ngay sau thông tin này, giá cổ phiếu của Apple đã sụt giảm 1,5%.

Tổng thống Trump khẳng định, Mỹ khó có thể hủy bỏ kế hoạch áp thuế bổ sung 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc như đề nghị của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong tháng 9, lượng hàng hóa này đã bị áp thuế 10% và mức thuế dự kiến được tăng lên 25% vào tháng 1-2019.

Trong tháng 7, Tổng thống Trump đã từng để ngỏ khả năng đánh thuế tổng cộng khoảng 500 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc cạnh tranh thiếu công bằng và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp Mỹ.  

Quốc hội Anh ấn định thời điểm bỏ phiếu về thỏa thuận Brexit


Ngày 27-11, The Guardian dẫn thông báo của Thủ tướng Anh Theresa May cho biết, Quốc hội nước này sẽ tiến hành một cuộc bỏ phiếu vào ngày 11-12 về thỏa thuận sơ bộ Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), còn được gọi là Brexit, vốn đã được nhất trí với các nhà lãnh đạo EU. Trước thời điểm này, cơ quan lập pháp cũng sẽ tổ chức một cuộc thảo luận về thỏa thuận Brexit, bắt đầu từ ngày 4-12 và kéo dài trong vòng 5 ngày.

Cùng ngày, phát ngôn viên Thủ tướng Anh cho biết, bà T.May tin tưởng sẽ giành được sự ủng hộ của Quốc hội đối với thỏa thuận Brexit nói trên. Được biết, Chính phủ Anh sẽ tập trung vào việc giành được sự phê chuẩn của Quốc hội ngay trong lần bỏ phiếu đầu tiên.

(TTGCVT tổng hợp)

 

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com