Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần từ 1 - 5/10/2018
Cập nhật: 5-10-2018

Thành công của thỏa thuận về sửa đổi Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) giữa Mỹ và Canada  hay  những động thái xúc tiến các thỏa thuận thương mại song phương mới của Washington với Tokyo đã mang đến những cơ hội hợp tác phát triển. Trong khi đó, cuộc đối đầu thương mại Mỹ và Trung Quốc lại nóng thêm trong tuần qua, khi Washington vẫn không ưu tiên giải pháp nhượng bộ và hợp tác.   

Mỹ doạ tung nốt “át chủ bài” trừng phạt với Trung Quốc


Tổng thống Donald Trump hôm 1.10 doạ sẽ đánh thuế tiếp 267 tỉ USD hàng hoá Trung Quốc, khẳng định sẽ không có thoả thuận nào với Bắc Kinh trừ khi nước này thay đổi thương mại không công bằng.

Đề cập đến cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc, ông Donald Trump phát biểu với báo giới tại một cuộc họp báo ở Nhà Trắng rằng, Bắc Kinh rất muốn đàm phán với Washington, nhưng ông chưa sẵn sàng.

Tổng thống Mỹ cho biết, Trung Quốc có thặng dư thương mại 375 tỉ USD với Mỹ và điều đó kéo dài trong nhiều năm.

Trong một động thái liên quan, Mỹ có thể xem xét cấm sinh viên Trung Quốc sang du học. Năm học 2016 - 17, du học sinh Trung Quốc là nhóm sinh viên nước ngoài đông đảo nhất tại Mỹ với hơn 350.000 người, bỏ xa nhóm thứ hai là các du học sinh Ấn Độ với 186.000 người.

Phe "diều hâu" trong Nhà Trắng từng thúc giục Tổng thống Donald Trump ngừng cấp thị thực du học cho những người mang quốc tịch Trung Quốc, nhưng lời đề nghị này đã bị bác bỏ vì những lo ngại về các tác động về mặt kinh tế và ngoại giao.

Tới nay, trong bối cảnh chính quyền Trump tranh luận về những cách để ngăn chặn hoạt động tình báo của Trung Quốc, Stephen Miller - cố vấn đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành các chính sách nhập cư khắc nghiệt của ông Trump, lại đang đề xuất cấm công dân Trung Quốc học tập ở Mỹ, theo nguồn tin thân cận chia sẻ với Financial Times.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng leo thang, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence tung bằng chứng Trung Quốc can thiệp vào cuộc bầu cử Mỹ trong bài phát biểu gay gắt hôm 4/10, báo hiệu một phản ứng cứng rắn hơn của Mỹ nhằm vào Bắc Kinh trong bối cảnh lo ngại về thương mại đè nặng lên kỳ bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ sắp diễn ra của Washington.

Ông Pence cáo buộc Trung Quốc về "một phương án tiếp cận kiểu tổng-thể-chính-phủ" nhằm tác động tới dư luận Mỹ, gồm hoạt động gián điệp, thuế, các biện pháp cưỡng ép và một chiến dịch tuyên truyền. Theo ông Pence, Bắc Kinh đã lưu hành một tài liệu nhạy cảm hồi tháng 6, trong đó trình bày một chiến lược nhằm "tấn công chính xác và cẩn trọng, chia rẽ nhiều nhóm khác nhau" ở Mỹ.

Bài phát biểu của ông Pence được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Trung Quốc tìm cách can thiệp vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2018. Những phát ngôn này cho thấy chính quyền Mỹ sợ rằng tình trạng lo lắng về chiến tranh thương mại có thể ảnh hưởng tiêu cực tới Đảng Cộng hòa trong cuộc bỏ phiếu ngày 6/11.

Bài phát biểu của ông Pence tại Viện Hudson ở Washington nằm trong số những phát ngôn chỉ trích gay gắt nhất về Trung Quốc từ một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ thời gian gần đây.

Theo Boston Globe, đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự tụt dốc trong quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc, giữa thời điểm 2 cường quốc hạt nhân mâu thuẫn về mọi thứ, từ thương mại cho tới vấn đề Đài Loan và Biển Đông.

Những mâu thuẫn đã khiến người ta phải lo ngại về khả năng cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, nếu không được kiềm chế, sẽ dẫn tới một cuộc Chiến tranh Lạnh mới giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.   

Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) đạt được thoả thuận


Sau quá trình đàm phán căng thẳng kéo dài hơn 1 năm, Mỹ và Canada vừa chính thức đạt được thỏa thuận về sửa đổi Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA). Văn bản này đã cứu vãn hiệp định thương mại ba bên Mỹ - Canada - Mexico, duy trì khối thương mại tự do Bắc Mỹ có giá trị giao thương hằng năm lên tới 1.200 tỷ USD đang có nguy cơ đổ vỡ sau gần 25 năm tồn tại. 

Thỏa thuận đạt được ngay trước thời hạn chót đã chứng kiến sự nhượng bộ đáng kể từ các bên trong nhiều vấn đề gây trở ngại suốt 13 tháng đàm phán. Kết quả đã dẫn đến sự hồi sinh của NAFTA với tên gọi mới mang tên Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA).

Tái đàm phán NAFTA bắt đầu từ tháng 8-2017 theo đề xuất của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã lên án đây là một hiệp định “thảm họa” gây tổn hại tới nền kinh tế Mỹ. Mục tiêu chính của ông chủ Nhà Trắng trong đàm phán lại NAFTA là giúp giảm thâm hụt thương mại với hai nước láng giềng. Trong suốt quá trình đàm phán, Tổng thống D.Trump luôn đe dọa rời khỏi hiệp định nếu không đạt được những ưu tiên đề ra.  

Có thể nói Mỹ đã vận dụng thành công lợi thế là một thị trường hàng đầu thế giới, qua đó đưa ra các chiến lược cũng như các “lá bài” nặng ký trên bàn đàm phán, dần dần ép Mexico và Canada phải nhượng bộ để Mỹ rút lại điều khoản “hoàng hôn” (tự động hết hạn sau 5 năm) đối với NAFTA, thay bằng kỳ hạn 16 năm và được rà soát theo chu kỳ 6 năm/lần, hạ tỷ lệ nội địa khu vực ô tô, đưa vào các chương mới như thương mại điện tử và chống tham nhũng…, Mexico đã phải chấp nhận loại bỏ chương 19 về giải quyết tranh chấp thương mại. Nước này cũng chấp nhận nâng tỷ lệ nội địa khu vực xe hơi từ 62,5% hiện nay lên 75% và khoảng 40-45% giá trị mỗi xe phải được sản xuất tại các khu vực có mức lương từ 15 USD/giờ trở lên. Với sự chấp thuận này của Mexico, chắc chắn thâm hụt thương mại của Mỹ với quốc gia láng giềng Trung Mỹ sẽ giảm vì hiện tại trên 50% thâm hụt trong giao thương là do ngành xe hơi.

Trong khi đó, sức ép lớn sau khi Mỹ và Mexico đạt được thỏa thuận song phương về nội dung NAFTA nâng cấp buộc Canada phải thỏa hiệp. Thỏa thuận mới cho phép duy trì cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại mà Ottawa coi là một biện pháp phòng vệ chống lại các chính sách bảo hộ, giúp bảo vệ nền kinh tế đất nước nếu Washington áp đặt các rào cản thương mại hoặc thuế quan. Tuy nhiên, đổi lại Canada phải đồng ý cho phép các nhà sản xuất và nông dân Mỹ tiếp cận khoảng 3,5% thị trường sữa của nước này trị giá 16 tỷ USD/năm, một yêu cầu chủ chốt của Mỹ.

Cho dù cả 3 bên đều có những nhượng bộ để bảo đảm lợi ích quốc gia nhưng các nhà phân tích cho rằng, Mỹ mới là bên thực sự giành được nhiều lợi ích hơn với USMCA. Đây là một chiến thắng trong nghị trình định hình một kỷ nguyên tự do thương mại toàn cầu mới của Tổng thống D.Trump khi Mỹ đã buộc được hai nước láng giềng phải chấp nhận nhiều hạn chế thương mại hơn. Thỏa thuận này được cho sẽ giúp lấy lại uy tín, cũng như lòng tin của cử tri đối với Tổng thống D.Trump cũng như đảng Cộng hòa trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang cận kề. 

Nhật Bản cải tổ nội các

Ngày 2/10, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã tiến hành cải tổ nội các và bổ nhiệm ban lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do cầm quyền (LDP), với mục tiêu tập trung ổn định giữa lúc ông đang thúc đẩy thông qua đề xuất gây tranh cãi về sửa đổi Hiến pháp hòa bình 1947.

Trong cuộc cải tổ nội các lần này, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tiếp tục giữ lại 6 vị trí chủ chốt trong nội các cũ, bao gồm bộ trưởng các bộ Tài chính, Ngoại giao, Kinh tế và Công nghiệp, Thương mại, Bộ Phục hưng và Chánh Văn phòng Nội các.

Quyết định bổ nhiệm mới 12 thành viên nội các, bao gồm các bộ như, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ và Truyền thông, Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế - Lao động - Phúc lợi và Xã hội… Đây được xem là lần bổ nhiệm lớn nhất kể từ khi ông Abe trở lại cầm quyền vào năm 2012. Đáng chú ý, ông Abe chỉ bổ nhiệm duy nhất một thành viên nữ trong nội các mới - là bà Satsuki Katayama, Bộ trưởng Phục hồi kinh tế địa phương và bình đẳng giới.

Ông Shinzo Abe đã tái đắc cử chức Thủ tướng Nhật Bản vào cuối năm 2012. Trong tháng trước, ông đã tiếp tục được bầu làm lãnh đạo đảng LDP cầm quyền, giúp ông trở thành Thủ tướng tại vị lâu nhất của Nhật Bản.

Phát biểu trong cuộc họp báo sau khi nội các mới chính thức ra mắt tại Hoàng cung vào tối 2/10, Thủ tướng Shinzo Abe  nhấn mạnh, cuộc cải tổ nội các lần này là nhằm có một khởi đầu mạnh mẽ với mục tiêu xây dựng một quốc gia mới.   

Mỹ đang xúc tiến các thỏa thuận thương mại song phương mới


Ngày 4/10, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã mô tả một thỏa thuận thương mại dự kiến với Nhật Bản như một "hiệp định thương mại tự do (FTA)", trái với đánh giá của Tokyo rằng hiệp định song phương mà hai chính phủ đang theo đuổi này sẽ không toàn diện như FTA.

Phát biểu tại Washington, ông Pence nhấn mạnh phía Mỹ đang xúc tiến các thỏa thuận thương mại song phương mới. Nước này sẽ sớm khởi động đàm phán một thỏa thuận thương mại tự do song phương với Nhật Bản sau khi Tổng thống Donald Trump đã ký thỏa thuận thương mại sửa đổi với Hàn Quốc.

Cùng ngày 4/10, Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Sonny Perdue tuyên bố nước này sẽ đề nghị Nhật Bản giảm thuế nhập khẩu cho lượng nông sản ngoài các mức được quy định trong FTA Nhật Bản - Liên minh châu Âu (EU).

Cho rằng Mỹ là một đồng minh tốt hơn EU, ông Perdue nhấn mạnh nước này hy vọng đạt được thỏa thuận bằng hoặc tốt hơn thỏa thuận giữa Nhật Bản và EU về lĩnh vực nông nghiệp.

Theo FTA Nhật Bản - EU, Tokyo sẽ miễn thuế cho 94% lượng hàng nhập khẩu từ khối này, trong đó 82% các mặt hàng là nông sản và thủy, hải sản.

Tại cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York (Mỹ) tuần trước, hai bên nhất trí khởi động đàm phán về thỏa thuận thương mại song phương với điều kiện Washington sẽ không yêu cầu Tokyo giảm thêm thuế nhập khẩu ngoài các mức được quy định trong các thỏa thuận thương mại của Nhật Bản như FTA Nhật Bản - EU và Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

 (TTGCVT tổng hợp)

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com