Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần từ 3 - 7/9/2018
Cập nhật: 7-9-2018

Quan hệ Mỹ - Iran càng trở nên bế tắc; Căng thẳng ngoại giao Nga - Anh nóng trở lại; Trung Quốc cảnh báo sẽ đưa ra các biện pháp mạnh đáp trả nếu Mỹ áp thuế mới…Tình hình thế giới tuần qua tiếp tục nhiều biến động khó lường tuy nhiên vẫn le lói những tín hiệu vui với việc Bình Nhưỡng cam kết phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên và Đức nỗ lực đạt thỏa thuận với Anh về Brexit…

Thỏa thuận hạt nhân Iran rơi vào thế kẹt


Bốn tháng sau khi Mỹ rút khỏi Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA), hay còn gọi là thỏa thuận hạt nhân Iran, đã xuất hiện những dấu hiệu cho thấy các bên liên quan sẽ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn trong chặng đường sắp tới, bất chấp sự nỗ lực bảo vệ JCPOA của Liên minh châu Âu (EU), Iran, Nga và Trung Quốc.

Sự chậm trễ của các nước châu Âu trong nỗ lực nhằm cứu vãn thỏa thuận hạt nhân Iran đã khiến nước này không khỏi nghi ngại về khả năng sụp đổ của thỏa thuận. Iran chỉ trích châu Âu về những cố gắng chưa hiệu quả trong việc bù đắp thiệt hại cho Tehran, sau khi Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân mà Iran ký với các cường quốc nhóm P5+1 hồi năm 2015. Trong khi đó, những động thái sẵn sàng cho mọi “kịch bản” của Tehran đang khiến quan hệ Mỹ - Iran càng trở nên căng thẳng.

Thực tế châu Âu đã ở thế mắc kẹt khi một bên là những lợi ích kinh tế và an ninh do JCPOA đem lại, một bên là mối quan hệ cần thiết với Mỹ. Mặc dù châu Âu đã tuyên bố viện trợ Iran 18 triệu euro nhằm bù đắp những thiệt hại sau khi Mỹ rút khỏi JCPOA như cam kết trong thỏa thuận, song mọi nỗ lực chưa đủ để ngăn chặn các động thái từ Washington có thể dẫn tới sự sụp đổ hoàn toàn của thỏa thuận hạt nhân Iran. Iran khó có thể trông chờ nhiều khi Đại diện cấp cao về an ninh và chính sách đối ngoại của EU F.Mogherini từng thừa nhận, quan hệ với Mỹ vẫn là trụ cột trong chính sách ngoại giao của EU và là mối quan hệ đối tác và hữu nghị thân thiết nhất, sẽ không bao giờ thay đổi. 

Trong khi đó, các quyết định của Washington đã đẩy kinh tế Iran vào khó khăn. Đồng rial của Iran giảm tới một nửa giá trị. Nếu việc xuất khẩu dầu bị ngưng trệ, Iran sẽ thiếu nguồn tiền để trả lương cho công chức, nhiều nhà máy đóng cửa, hơn 16 triệu người sẽ thất nghiệp. Lạm phát và cuộc khủng hoảng tiền tệ sẽ làm gia tăng khoảng cách giàu, nghèo ở Iran cũng như tăng nguy cơ về nạn đói. Nhiều ý kiến lo ngại, tình hình hiện nay sẽ tác động đến niềm tin của người dân và Iran có thể sẽ đối mặt với biểu tình bạo lực ngoài tầm kiểm soát trong tương lai.

Về phần mình, Iran tiếp tục áp dụng các chính sách cứng rắn trước sức ép của Mỹ. Tổng thống Iran H.Rouhani tuyên bố, thỏa thuận hạt nhân không phải là lựa chọn duy nhất và nước này sẽ tiếp tục xuất khẩu dầu thô bằng mọi cách, bất chấp những nỗ lực của Mỹ nhằm ngăn cản việc này thông qua các lệnh trừng phạt. Ông khẳng định, dầu mỏ nằm ở tiền tuyến đối đầu và kháng cự. Với các lệnh trừng phạt sẽ được nối lại vào tháng 11 tới, Mỹ muốn giảm hoạt động xuất khẩu dầu của Iran xuống con số không. Về quân sự, nước này đang lên kế hoạch tăng cường năng lực tên lửa đạn đạo và hành trình, cũng như mua các máy bay chiến đấu và tàu ngầm thế hệ mới. Những động thái này của Tehran nhằm gửi đi thông điệp rằng, các lệnh trừng phạt của quốc tế không thể kìm hãm sự phát triển của ngành công nghiệp vũ khí Iran, cũng như Tehran muốn thể hiện sức mạnh răn đe của quốc gia Hồi giáo.

Theo kế hoạch, Tổng thống Mỹ D.Trump sẽ chủ trì cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về Iran vào ngày 26-9 tới, trong khuôn khổ kỳ họp thường niên của các nhà lãnh đạo thế giới tại New York. Với việc Washington đang nắm giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an, cuộc họp này được cho là diễn đàn để Mỹ có thể gia tăng gây sức ép đối với Iran. Tuy nhiên, với một “đối thủ” cứng rắn như Iran, không loại trừ sẽ có những động thái “ăn miếng trả miếng” như đã từng xảy ra trong quan hệ giữa hai quốc gia có lịch sử đối đầu.

Trung Quốc cảnh báo sẽ đáp trả nếu Mỹ áp thuế mới


Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 6-9 tuyên bố nước này sẽ buộc phải trả đũa nếu Mỹ áp các mức thuế mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.

Phát biểu tại họp báo thường kỳ, Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc Cao Phong (Gao Feng) cho biết, Trung Quốc đang theo dõi sát tác động của bất kỳ mức thuế mới nào và đưa ra các biện pháp mạnh để bù đắp những tác động tiêu cực.

Cảnh báo trên được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp thuế bổ sung 25% đối với lượng hàng hóa trị giá 200 tỷ USD nhập khẩu từ Trung Quốc, được cho là có thể có hiệu lực trong tuần này. Ngày 3-8, Bắc Kinh cũng đe dọa áp thuế bổ sung 25% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ trị giá 60 tỷ USD, đồng thời cảnh báo có thể đưa ra những biện pháp mạnh tay hơn nữa trong cuộc chiến thương mại với Mỹ.

Trước đó, với lý do an ninh quốc gia, Tổng thống Trump đã tuyên bố áp mức thuế 25% và 10% lần lượt đối với mặt hàng thép và nhôm nhập khẩu từ EU, Canada và Mexico từ ngày 1-6 vừa qua. Mỹ cũng áp thuế đối với lượng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá 50 tỷ USD. Các quan chức Mỹ và Trung Quốc đã kết thúc vòng đàm phán mới về thương mại trong các ngày 22 và 23-8 mà không đạt được bất kỳ đột phá nào. Căng thẳng thương mại Mỹ-Trung chưa tìm được lối thoát đang tác động nặng nề không chỉ đối với nền kinh tế hai nước mà cả thế giới. Các chuyên gia kinh tế ước tính mỗi 100 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu bị đánh thuế có thể khiến thương mại toàn cầu sụt giảm khoảng 0,5%.

Căng thẳng ngoại giao Nga - Anh nóng trở lại 


Những căng thẳng ngoại giao giữa Nga và Anh lại gia tăng khi London thông báo nước này trình lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) những bằng chứng liên quan đến vụ đầu độc cựu điệp viên hai mang người Nga Sergei Skripal và con gái Yulia ở Salisbury (Anh) hồi tháng 3 vừa qua trong cuộc họp HĐBA LHQ diễn ra vào ngày 7-9.

Trước đó, người phát ngôn của Thủ tướng Anh cũng lên tiếng cáo buộc Nga là thủ phạm đứng đằng sau âm mưu ám sát kể trên và cho biết các quan chức Anh đã đề cập đến vấn đề này với đại diện của Nga tại London và việc Anh muốn những người chịu trách nhiệm về vụ đầu độc này phải bị xét xử.

Ngày 5-9, các công tố viên Anh thông báo đã đủ chứng cứ để buộc tội hai công dân Nga Alexander Petrov và Ruslan Boshirov âm mưu sát hại cựu điệp viên hai mang người Nga cùng con gái ở Anh. Theo Sputnik, hiện London đã phát lệnh truy nã toàn châu Âu đối với hai nghi can này. 

Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Nga khẳng định tên của hai người đàn ông trên "không có ý nghĩa gì" đối với Nga, đồng thời nhấn mạnh việc điều tra các vụ việc như vụ đầu độc cha con cựu điệp viên Skripal đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ và phân tích kỹ lưỡng. Bộ Ngoại giao Nga kêu gọi Anh hợp tác điều tra vụ việc này thay vì thao túng thông tin và đưa ra cáo buộc vô căn cứ.

Dù chưa có kết luận điều tra nhưng Anh cho rằng chất độc Novichok được sản xuất tại Nga và cáo buộc Moscow đứng sau vụ việc, đồng thời kêu gọi các đồng minh phương Tây trục xuất hàng trăm nhà ngoại giao Nga. Nga bác bỏ mọi cáo buộc và cũng tuyên bố trục xuất số nhân viên ngoại giao tương đương của nhiều nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Đến nay, hai cha con Sergei Skripal cũng không có bất cứ tuyên bố nào về thủ phạm đã hãm hại họ.

Vụ đầu độc cha con cựu điệp viên hai mang Skripal để lại một hố sâu ngăn cách trong mối quan hệ giữa Moscow và London, làm những căng thẳng ngoại giao bùng phát giữa Nga và các nước phương Tây cũng như các biện pháp trừng phạt gần đây của Mỹ nhằm vào Nga liên quan đến vụ việc này. Trong khi đó, Nga cho rằng Anh đã "thêu dệt" vụ đầu độc nhằm hạ thấp uy tín của Moscow trong bối cảnh những cáo buộc “vũ khí hóa học” tương tự cũng được phương Tây sử dụng như con bài để gây sức ép lên chính quyền Syria.

Bình Nhưỡng cam kết phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên


Ngày 6-9, Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) đưa tin, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã tái khẳng định cam kết biến bán đảo Triều Tiên thành khu vực không còn vũ khí hạt nhân. Nhà lãnh đạo Triều Tiên nhấn mạnh, hai miền cần nỗ lực hơn nữa để hiện thực hóa mục tiêu phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên cũng như thúc đẩy mối quan hệ song phương, vốn gần đạt tới trạng thái hòa bình và hòa giải.

Nhận định về vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Hàn Quốc về các vấn đề tái thống nhất, ngoại giao và an ninh quốc gia, ông Mun Chung In ngày 6-9 khẳng định, việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên khó khăn nhưng có thể thực hiện nếu Bình Nhưỡng và Washington duy trì đối thoại và xây dựng lòng tin. Theo đó, điều quan trọng hiện nay là duy trì đối thoại Mỹ-Triều cũng như giữa hai miền Triều Tiên. Cố vấn của Tổng thống Hàn Quốc cũng đề xuất ông Kim Jong-un thăm Liên hợp quốc để tiến hành cuộc gặp cấp cao lần thứ hai với Tổng thống Mỹ D.Trump.

Ngày 6-9, đặc phái viên của Tổng thống Hàn Quốc, ông Chung Eui-yong thông báo, hai miền Triều Tiên nhất trí tiến hành cuộc gặp cấp cao liên Triều trong khoảng thời gian từ ngày 18 đến 20-9 tại Bình Nhưỡng. Dự kiến, tại cuộc gặp này, hai nước sẽ đánh giá việc thực thi Tuyên bố Panmunjom, thảo luận biện pháp thực tiễn nhằm thiết lập nền hòa bình lâu dài và phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Ngoài ra, hai nước đã nhất trí mở văn phòng liên lạc chung tại Kaesong trước khi diễn ra cuộc gặp cấp cao liên Triều thứ ba.

Báo Rodong Sinmun, cơ quan ngôn luận của đảng Lao động Triều Tiên, đã kêu gọi Mỹ ngay lập tức đồng ý tuyên bố kết thúc chiến tranh Triều Tiên. Mỹ không nên duy trì quan điểm phải phi hạt nhân hóa trước khi ký một hiệp ước hòa bình. 

Đức nỗ lực đạt thỏa thuận với Anh về Brexit


Theo Reuter, Thủ tướng Đức Angela Merkel tuyên bố, Đức và các quốc gia đối tác trong Liên hiệp châu Âu (EU) đang nỗ lực nhằm bảo đảm một thỏa thuận với Anh về kế hoạch Anh rời EU (Brexit). Thủ tướng A.Merkel nhấn mạnh không muốn các cuộc thảo luận bị đổ vỡ, song thừa nhận không loại trừ khả năng này. Đàm phán giữa EU và Anh vẫn bế tắc liên quan vấn đề đường biên giới giữa Bắc Ireland (Anh) và CH Ireland, cũng như mối quan hệ thương mại tương lai giữa hai bên.

Cùng ngày, một quan chức châu Âu cho biết, EU có thể đưa ra sự bảo đảm mới nhằm đạt sự đồng thuận từ phía Anh đối với một giải pháp giúp giảm căng thẳng tại biên giới Ireland sau Brexit. Chủ tịch Ủy ban các vấn đề hiến pháp của Nghị viện châu Âu tuyên bố, EU sẵn sàng đưa ra các điều chỉnh nhằm đạt một giải pháp khẩn cấp để phía Anh có thể chấp nhận về mặt chính trị.

Thủ tướng Anh Theresa May và các bộ trưởng trong chính phủ đã nhất trí việc Anh phải tăng cường tiếp xúc với các thành viên EU nhằm đạt thỏa thuận Brexit trong bối cảnh các cuộc đàm phán bước vào giai đoạn quan trọng. Theo người phát ngôn của Thủ tướng Anh, kế hoạch của bà T.May về Brexit đã nhận được những phản ứng tích cực trong chuyến thăm của bà tới các nước EU mùa hè qua.

Theo kết quả thăm dò công bố ngày 5-9, quan điểm của người Anh về Brexit còn chia rẽ sâu sắc, trong đó quan điểm ủng hộ duy trì tư cách thành viên EU có phần tăng và không ít quan ngại về kết quả đàm phán. 59% người dân ủng hộ ở lại EU trong khi 41% vẫn muốn đưa Anh rời “ngôi nhà chung”.

Nhật Bản đề xuất tăng ngân sách quốc phòng


Bộ Quốc phòng Nhật Bản vừa đề xuất mức tăng ngân sách quốc phòng kỷ lục trong bối cảnh các mối đe dọa đến từ Triều Tiên và Trung Quốc ngày càng lo ngại hơn. Cụ thể, Bộ này đề xuất mức ngân sách 5.298 tỷ yên (khoảng 47 tỷ USD) trong năm tài khóa tiếp theo, bắt đầu từ tháng 4-2019, tăng 2,1% so với năm tài khóa trước đó. Đây là lần tăng ngân sách quốc phòng năm thứ 7 liên tiếp của Nhật Bản.

Đề xuất trên được đưa ra sau khi Bộ Quốc phòng Nhật Bản công bố báo cáo quốc phòng thường niên, cho biết Triều Tiên là “mối đe dọa nghiêm trọng và hiện hữu” đối với Nhật Bản. Năm 2017, Bình Nhưỡng đã bắn hai tên lửa đạn đạo tầm trung bay qua lãnh thổ phía Bắc Nhật Bản khiến hệ thống báo động của Hokkaido bị kích hoạt, gây hoang mang cho người dân. 

Ngoài vấn đề Triều Tiên, báo cáo của Bộ Quốc phòng Nhật Bản đề cập tới sự trỗi dậy của Trung Quốc như một cường quốc quân sự và cho rằng nước này đang gây ra nhiều quan ngại về an ninh trong khu vực cũng như quốc tế. 

Giới phân tích cho rằng, mức ngân sách nói trên của Nhật Bản thực tế sẽ còn tăng cao hơn con số 47 tỷ USD khi triển khai. Bởi lẽ, những khoản chi được liệt kê trong đề xuất còn chưa đề cập tới ngân sách duy trì lực lượng đồn trú của Mỹ tại Okinawa; cũng như các chi phí liên quan tới việc di chuyển bớt lực lượng Mỹ tại Nhật Bản tới đảo Guam (lãnh thổ của Mỹ trên Thái Bình Dương).

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động khó lường, với châu Á - Thái Bình Dương được xem là điểm nóng, bất cứ quốc gia nào trong khu vực cũng muốn tự củng cố hệ thống phòng thủ của mình. Tuy nhiên, mọi nỗ lực đều cần phải coi trọng mục tiêu hướng tới hòa bình, ổn định, an ninh trong khu vực, tránh việc tạo ra những cuộc chạy đua vũ trang.

(TTGCVT tổng hợp)

 

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com