Giai phap tiet kiem
Chọn năm phát hành:
Chọn số báo
Tiêu điểm kinh tế - chính trị thế giới tuần từ 6 - 10/8/2018
Cập nhật: 10-8-2018

Các động thái "ăn miếng, trả miếng" trong tuần qua giữa 2 cường quốc Mỹ và Trung Quốc tiếp tục làm leo thang căng thẳng giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới. Giới quan sát cảnh báo, việc cả Mỹ và Trung Quốc không chịu nhượng bộ lẫn nhau đang đẩy thế giới đối mặt với chiến tranh thương mại trên diện rộng. Khi các bên không thể tìm được tiếng nói chung thì không chỉ hai nền kinh tế hàng đầu thế giới bị ảnh hưởng mà các quốc gia khác cũng sẽ hứng chịu tác động tiêu cực.

Gia tăng cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc

Ngày 7-8, Chính phủ Mỹ đã thông báo vòng áp thuế trừng phạt 25% đầu tiên với hàng hóa Trung Quốc, trị giá 50 tỷ USD, sẽ chính thức được áp đặt từ ngày 23-8 tới. Theo thông báo, đã có thêm 279 mặt hàng mới của Trung Quốc sẽ bị áp đặt mức thuế mới 25%, như xe máy, máy kéo, mạch điện, động cơ và nông cụ.

Dù động thái mới của Mỹ không gây nhiều ngạc nhiên, song nó đã củng cố quan điểm rằng dường như hai nền kinh tế lớn nhất đang không nỗ lực để giảm tranh chấp thương mại hiện nay.

Một ngày sau đó, phía Trung Quốc đã thông báo biện pháp đáp trả. Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết nước này sẽ áp thuế 25% đối với 16 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ. Thời điểm bắt đầu áp mức thuế mới cũng là ngày 23-8, trùng khớp với thời gian mức thuế mới của Mỹ bắt đầu có hiệu lực.

Theo danh sách do Bộ Thương mại Trung Quốc công bố ngày 8-8, có 333 mặt hàng bị áp mức thuế mới, tăng so với con số 114 mặt hàng trong bản dự thảo hồi tháng 6. Các mặt hàng này bao gồm ô tô, xe đạp, giấy, kim loại, cá đã qua chế biến... và không bao gồm mặt hàng dầu thô.

Động thái này đã khiến cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục leo thang.

Tuần trước đó, Trung Quốc đã lên kế hoạch áp thuế bổ sung đối với 60 tỷ USD hàng hóa Mỹ sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tăng thuế nhập khẩu từ 10 lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc.

Cho đến nay, Trung Quốc đã tiến hành áp thuế hoặc lên kế hoạch đánh thuế khoảng 110 tỷ USD hàng hóa Mỹ. Tuy nhiên, các mặt hàng có kim ngạch lớn như dầu thô và máy bay cỡ lớn vẫn nằm ngoài danh sách bị áp thuế bổ sung.

Thương mại hai chiều giữa Mỹ và Trung Quốc hiện ước đạt 650 tỉ USD mỗi năm, lớn nhất trong các mối quan hệ thương mại của mỗi nước này với phần còn lại của thế giới. Tuy nhiên, Trung Quốc xuất khẩu nhiều hàng hóa và dịch vụ sang Mỹ hơn. Điều đó khiến một số nhà phân tích nhận định, Bắc Kinh sẽ nhanh chóng "hết đạn" để phản kích Washington trong cuộc chiến thương mại.

Gỡ “ngòi nổ” cuộc chiến thương mại Mỹ - Ấn Độ

Ấn Độ đang đứng trước nguy cơ rơi vào vòng xoáy của cuộc chiến thương mại toàn cầu, khi nước này đe dọa sẽ áp mức thuế mới nhằm đáp trả động thái của Mỹ trong việc áp mức thuế cao hơn đối với sản phẩm thép và nhôm nhập khẩu từ Ấn Độ.

Ban đầu, New Delhi dự định sẽ tăng thuế đối với 29 sản phẩm của Mỹ kể từ ngày 4-8, trong đó có: Hạnh nhân, táo, quả óc chó, một số sản phẩm nhôm và thép không gỉ… Các khoản thuế mới ước tính sẽ mang về cho Ấn Độ khoảng 241 triệu USD. Tuy nhiên, trong một động thái bất ngờ, Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi quyết định tạm hoãn việc tăng thuế đối với các mặt hàng của Mỹ đến tháng 9, nhằm tạo thuận lợi cho các cuộc đàm phán giữa quan chức hai bên. Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận cần thiết, New Delhi chắc chắn sẽ áp đặt mức thuế mới đối với các mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ.

Hiện nay, những mặt hàng nổi bật nhất của Ấn Độ xuất khẩu sang Mỹ gồm: Kim cương, hải sản, phụ kiện ô tô và dược phẩm. Nếu những sản phẩm này bị Washington “để mắt” tới, nền kinh tế Ấn Độ chắc chắn gặp nhiều khó khăn. Mỹ cũng hoàn toàn có khả năng gây sức ép đối với ngành nông nghiệp và công nghiệp chế biến sữa, vốn là những lĩnh vực nhạy cảm của nền kinh tế Ấn Độ. 

Hiện New Delhi đang tích cực bảo vệ ngành Nông nghiệp, thông qua việc duy trì mức thuế nhập khẩu rất cao (thậm chí lên tới 100% đối với đường, 40% với đậu xanh), khiến Mỹ không hài lòng. Như vậy, nếu cuộc chiến thương mại bùng phát thì nó là cơ hội tốt để Washington "đảo ngược thế cờ". 

Công nghệ thông tin cũng là “điểm yếu” của Ấn Độ nếu như xảy ra một cuộc chiến thương mại với Mỹ. Lâu nay quốc gia đông dân thứ hai thế giới vẫn nổi tiếng với việc cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin và xuất khẩu lao động. Đây được xem là lợi thế cạnh tranh của Ấn Độ so với Mỹ. 

Tuy nhiên, nếu Washington siết chặt các quy định liên quan tới hai lĩnh vực này, Ấn Độ sẽ gặp vô vàn sóng gió. Điển hình mới đây, việc Mỹ thắt chặt quy định cấp visa dành cho lao động tạm thời (H-1B) đã lập tức tác động tiêu cực tới toàn bộ hoạt động xuất khẩu lao động của Ấn Độ. 

Theo các nhà quan sát, quyết định đáp trả thương mại của Ấn Độ đối với Mỹ khiến nhiều người ngạc nhiên, bởi nhôm và thép không phải là mặt hàng chiến lược của Ấn Độ (năm 2017, Mỹ nhập chưa tới 2% lượng thép và 2% lượng nhôm xuất khẩu từ Ấn Độ). Có thể, động thái trên xuất phát từ những mâu thuẫn về thương mại song phương bởi Mỹ và Ấn Độ đã nhiều lần kiện nhau ra Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). 

Giới phân tích cho rằng, căng thẳng giữa Mỹ và Ấn Độ có thể sẽ không leo thang tới mức như đối với Trung Quốc, Canada hay Liên minh châu Âu. Bản thân quyết định trì hoãn áp đặt thuế mới của Thủ tướng N. Modi cũng đã tạo ra khoảng trống để hai bên có thể đàm phán, đi đến một quyết định đồng thuận. Hơn thế nữa, Mỹ không nhìn nhận Ấn Độ là đối thủ trực tiếp như Trung Quốc, mà còn coi New Delhi là đối tác quan trọng tại châu Á cả về an ninh và kinh tế (năm 2016, kim ngạch thương mại song phương đạt 115 tỷ USD). 

Chính vì thế, nguy cơ xảy ra cuộc chiến thương mại giữa Ấn Độ và Mỹ vẫn chỉ ở dạng tiềm ẩn. Nếu hai quốc gia này ngồi vào bàn đàm phán với tinh thần hợp tác, cùng phát triển thì "ngòi nổ" cuộc chiến thương mại Mỹ - Ấn Độ sẽ được gỡ bỏ hoàn toàn.

Mỹ khôi phục các lệnh trừng phạt Iran: Nguy cơ giá dầu mỏ tăng

Sau khi đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, còn được gọi là Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) vào đầu tháng 5 vừa qua, Mỹ chính thức khôi phục các lệnh trừng phạt đối với nước này. 

Theo đó, phần đầu tiên của các lệnh trừng phạt có hiệu lực từ ngày 6-8, nhằm vào lĩnh vực ô tô, kinh doanh vàng và các kim loại then chốt khác của Iran. Phần thứ hai sẽ có hiệu lực vào ngày 6-11, nhắm vào lĩnh vực năng lượng và các giao dịch dựa trên dầu mỏ, với mục đích ngăn chặn việc Iran xuất khẩu "vàng đen" trên thị trường toàn cầu. 

Theo Nhà Trắng, việc Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt mới, có biên độ mở rộng và mức độ nghiêm ngặt hơn đối với Iran nhằm tìm kiếm một “sự thay đổi hành vi” của Tehran. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đưa ra điều kiện về khả năng Washington đảo ngược quyết định trừng phạt Iran nếu Tehran xem xét lại đường lối chính trị của nước này. 

Trước động thái này của Mỹ, các chuyên gia kinh tế trên thế giới nhận định, giá dầu thế giới có thể vượt mức 90 USD/thùng nếu nguồn cung dầu mỏ từ Iran, nước sản xuất dầu mỏ lớn thứ ba trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) với khoảng 2,4 triệu thùng/ngày, bị chặn.

Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng giá dầu sẽ còn lên tới 100 USD/thùng, đồng thời cảnh báo không nên đặt nhiều kỳ vọng vào A-rập Xê-út, nước được cho là sẽ giúp bình ổn giá dầu thế giới.

Iran hiện đứng thứ tư thế giới về trữ lượng dầu mỏ và đang kiểm soát Eo biển Hormuz, tuyến vận tải mỗi ngày khoảng 18,5 triệu thùng dầu, chiếm gần 30% tổng lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển trên thế giới.

Trong bối cảnh trên, nhiều nước đã chỉ trích việc Mỹ tái áp đặt lệnh trừng phạt đối với Tehran gây căng thẳng tình hình khu vực. Mặt khác, các nước đang ráo riết tìm biện pháp đối phó trước nguy cơ an ninh năng lượng bị đe dọa do thiếu hụt nguồn cung dầu mỏ từ Iran.

Quyết định của Mỹ tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran sẽ ảnh hưởng đến hàng loạt doanh nghiệp châu Âu hoạt động tại Iran. 

Ngoại trưởng Mỹ thăm 3 nước ASEAN: Nhất quán chính sách hướng Đông

Hai tháng sau khi công bố chiến lược “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và cởi mở” tại Đối thoại Shangri-La, Mỹ đang từng bước cụ thể hóa những cam kết nhằm gia tăng ảnh hưởng và vị thế ở khu vực địa chiến lược quan trọng này. Điều này được thể hiện rõ qua chuyến thăm vừa diễn ra của Ngoại trưởng Mike Pompeo tới 3 nước Đông Nam Á, gồm: Malaysia, Indonesia và Singapore.

Cùng với lịch trình làm việc dày đặc qua các chặng dừng chân tại Malaysia, Indonesia và Singapore, Ngoại trưởng M.Pompeo còn tham dự hàng loạt sự kiện lớn trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 51 (AMM 51) và các hội nghị liên quan. Thông điệp quan trọng của chuyến công du là sự khẳng định vị trí của Đông Nam Á trong chính sách đối ngoại của Washington. Ngoài ra, người đứng đầu ngành Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh quan hệ kinh tế cân bằng, cùng có lợi giữa ASEAN - Mỹ đã và đang đem lại những lợi ích to lớn cho cả hai bên. Ngoại trưởng M.Pompeo cho rằng, Mỹ đánh giá cao vai trò của ASEAN đối với hòa bình, ổn định khu vực và đặt ASEAN ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong chiến lược của Mỹ.

Những cam kết về củng cố các mối quan hệ đối tác chiến lược với các nước nói riêng cũng như với ASEAN nói chung đã được cụ thể hóa qua những con số cụ thể. Theo đó, Mỹ cam kết đóng góp gần 300 triệu USD để tài trợ an ninh cho khu vực Đông Nam Á, như giúp tăng cường an ninh hàng hải, phát triển viện trợ nhân đạo, năng lực gìn giữ hòa bình và chống lại các mối đe dọa xuyên quốc gia. Cam kết này được đưa ra sau khi “chú Sam” công bố khoản đầu tư 113 triệu USD cho các sáng kiến công nghệ, năng lượng và đầu tư tại châu Á, vốn được coi là khoản chi cho một kỷ nguyên mới của Mỹ trong khu vực.

Với những cam kết mạnh mẽ về hỗ trợ tài chính và bảo đảm an ninh cho ASEAN, Ngoại trưởng M.Pompeo đã phần nào giải đáp những băn khoăn của các nước về chính sách đối với khu vực, cụ thể hóa hơn những tuyên bố của giới chức Mỹ trước đó. Và dù có sự điều chỉnh chính sách song Mỹ vẫn coi trọng quan hệ hợp tác với ASEAN nói riêng và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nói chung dựa trên hai trụ cột “tự do” và “cởi mở”.

(TTGCVT tổng hợp)

 

Trung Tâm Thông Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương(VITIC)
Giấy phép của Bộ Thông tin và Truyền thông số 93/GP-TTĐT cấp ngày 9/7/2015.
Địa chỉ: Tầng 5, Tòa nhà Bộ Công thương, 655 Phạm văn Đồng, Quận Bắc Từ liêm, Hà nội . 
Điện thoại: (024) 39746023/39780280/39745193/  - Fax: (024) 39762593 
Email:ttgcvattu1989@gmail.com